MUQDISHO, Soomaaliya — 3 Nofeembar 2026-Warar ka imanaya gobolka Shabeellaha Hoose ayaa sheegaya in ciidamada howlgalka Midowga Afrika ee Taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya (AUSSOM) ay ka baxeen deegaannada Baraawe iyo Shalanbood, iyadoo la filayo in ciidamo kale ay ka baxaan fariisimada ay ku leeyihiin qaybo ka mid ah gobolka.

Wararkan ayaa soo baxaya xilli dowladda Uganda ay si rasmi ah u shaacisay inay bilowday qorshe ay ciidamadeeda ugala baxayso Soomaaliya, taas oo soo afjari karta ku dhowaad labaatan sano oo ay dalka ka waday howlgallo militari.

Arrintan ayaa dhalisay walaac ku saabsan mustaqbalka amniga koonfurta Soomaaliya, gaar ahaan deegaannada ay weli ka jiraan dhaqdhaqaaqyada kooxda Al-Shabaab.

Uganda oo Bilowday Qorshaha Ka Bixitaanka Soomaaliya

Dowladda Uganda ayaa 2-dii Nofeembar 2026 ku dhawaaqday inay si rasmi ah u bilowday dhimista ciidamadeeda ku sugan Soomaaliya.

Afhayeenka ciidamada Uganda, Kornayl Chris Magezi, ayaa sheegay in qaybtii ugu horreysay ee ciidamada ku joogay Soomaaliya heshiiska labada dowladood ay dib ugu laabteen dalkooda.

Uganda ayaa qorshaynaysa inay dhammaan ciidamadeeda, oo ay ku jiraan kuwa ka tirsan AUSSOM, kala baxdo Soomaaliya ugu dambayn dhammaadka sanadka 2027.

Dalka Uganda ayaa ahaa waddankii ugu horreeyay ee ciidamo u soo dira Soomaaliya bishii Maarso 2007, xilligaas oo uu bilowday howlgalkii Midowga Afrika ee AMISOM.

Ciidamada Uganda ayaa door muhiim ah ka qaatay howlgalladii lagula dagaallamay Al-Shabaab, gaar ahaan sugidda amniga Muqdisho iyo deegaanno kale oo ku yaalla koonfurta Soomaaliya.

Sida ay warbaahinta Uganda sheegtay, dalkaasi wuxuu Soomaaliya ku leeyahay kumannaan askari oo ka tirsan AUSSOM, halka ciidamo kale ay ku joogaan heshiisyo amni oo gaar ah.

Shabeellaha Hoose oo Wajahaya Hubanti La’aan Amni

Gobolka Shabeellaha Hoose ayaa ka mid ah meelaha ugu muhiimsan istaraatiijiyad ahaan Soomaaliya, maadaama uu ku dhow yahay caasimadda Muqdisho, isla markaana ay maraan waddooyin muhiim u ah isu socodka dadka, ganacsiga iyo ciidamada.

Deegaannada Baraawe, Shalanbood, Qoryooley, Janaale iyo Buulo Mareer ayaa muddo dheer muhiim u ahaa howlgallada militari ee ciidamada dowladda Soomaaliya iyo kuwa Midowga Afrika.

Baraawe, oo ah magaalo xeebeed isla markaana ah xarunta maamulka Koonfur Galbeed, ayaa leh muhiimad siyaasadeed iyo mid amni.

Shalanbood ayaa sidoo kale ku taalla marin muhiim ah oo isku xira Muqdisho iyo deegaannada koonfurta gobolka.

Haddii ciidamada AUSSOM ay ka baxaan fariisimadaas iyadoo aan la helin ciidamo Soomaaliyeed oo beddela, waxaa suuragal ah inay abuurmaan goldaloolooyin amni.

Su’aasha ugu weyn ayaa ah in ciidamada dowladda federaalka ay haystaan awood ciidan, saanad iyo taageero ku filan oo ay ku sugi karaan deegaannada ay banneeyaan ciidamada shisheeye.

AUSSOM oo Ka Digtay Khatarta Ka Dhalan Karta Bixitaanka Ciidamada

Sida ay wakaaladda wararka Reuters sheegtay, AUSSOM ayaa warqad ay 31-kii Oktoobar u dirtay Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS) kaga digtay in bixitaanka ciidamada Uganda uu qaybo ka mid ah Shabeellaha Hoose u nugleyn karo weerarrada Al-Shabaab.

Digniintan ayaa muujinaysa caqabadaha ka dhalan kara wareejinta masuuliyadda amniga, gaar ahaan haddii ciidamada Soomaaliyeed aan si wanaagsan loogu diyaarin goobaha ay ka baxayaan ciidamada Midowga Afrika.

Wasiiru-dowlaha Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Cali Cumar, ayaa Reuters u sheegay in xaaladdu aysan hadda ahayn mid aad u daran, balse ay dhibaatooyin ka dhalan karaan haddii ciidamada Uganda ay si lama filaan ah uga baxaan dalka.

Arrintan ayaa sii kordhisay su’aalaha ku saabsan diyaar-garowga dowladda federaalka ee la wareegidda amniga deegaannada ay ciidamada shisheeye muddo dheer joogeen.

Dhaqaale-xumada Saameysay Howlgalka AUSSOM

Ka bixitaanka ciidamada Uganda ayaa ku soo beegmaya xilli howlgalka AUSSOM uu wajahayo caqabado dhaqaale oo waaweyn.

AUSSOM ayaa bishii Janaayo 2025 beddelay howlgalkii ATMIS, iyadoo ujeeddadiisu tahay taageeridda ciidamada Soomaaliya iyo fududeynta in masuuliyadda amniga si tartiib ah loogu wareejiyo hay’adaha amniga dalka.

Mareykanka ayaa hore u muujiyay inuusan sii wadi doonin taageerada dhaqaale ee adeegyada saadka ee UNSOS, oo ciidamada Midowga Afrika siiya shidaalka, raashinka, gaadiidka, adeegyada caafimaadka iyo taageerooyin kale.

Bishii Sebteembar 2026, Washington ayaa oggolaatay muddo dheeraad ah oo 12 bilood ah oo lagu qorsheynayo soo afjaridda taageeradaas, iyadoo weli aan xal waara loo helin maalgelinta howlgalka.

Dalalka Kale Ma Raaci Doonaan Uganda?

Go’aanka Uganda ayaa dhaliyay su’aalo ku saabsan mustaqbalka ciidamada dalalka kale ee ka qaybqaata howlgalka Midowga Afrika.

Dalalka Itoobiya, Kenya, Jabuuti iyo Masar ayaa ka mid ah waddamada ciidamadoodu ka qaybqaataan dadaallada amniga Soomaaliya, halka Burundi ay sidoo kale door ku lahayd howlgalladii hore.

Soomaaliya oo Wajahaysa Marxalad Amni oo Xasaasi ah

Ka bixitaanka ciidamada shisheeye ayaa ku soo aadaya xilli dowladda federaalka Soomaaliya ay weli dagaal kula jirto Al-Shabaab, iyadoo dhinaca kalena ay jiraan khilaafaad siyaasadeed iyo caqabado la xiriira dhismaha ciidamada qaranka.

Al-Shabaab ayaa weli awood u leh inay fuliso weerarro ka dhan ah fariisimada ciidamada, xarumaha dowladda iyo goobaha rayidka.

Gobolka Shabeellaha Hoose ayaa noqon kara mid ka mid ah meelaha lagu qiimeeyo awoodda ciidamada Soomaaliyeed ee la wareegidda amniga.

Ugu dambayn, iyadoo Uganda ay bilowday qorshaheeda bixitaanka, mustaqbalka AUSSOM-na uu wajahayo hubanti la’aan, Soomaaliya ayaa gashay marxalad xasaasi ah oo lagu ogaan doono awoodda ciidamadeeda qaranka ee sugidda amniga dalka iyada oo taageerada militari ee shisheeye ay sii yaraanayso.