BAYDHABO, Soomaaliya — Agoosto 22, 2026 — Dad rayid ah ayaa Sabtidii maalintii saddexaad ka sii barakacayay qaybo ka mid ah magaalada Baydhabo, iyadoo dhaq-dhaqaaqyo ciidan, xannibaado amni iyo hadallo iska soo horjeeda ay kordhiyeen cabsida laga qabo dagaal kale oo dhex mara ciidamada dowladda federaalka iyo kuwa daacadda u ah madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen.

Dadka deegaanka ayaa sheegay in gaadiid sida alaab guri lagu arkayay gudaha Baydhabo iyo waddooyinka aada deegaannada ku yaalla duleedka magaalada. Qaar ka mid ah qoysaska ayaa sheegay inay si ku-meel-gaar ah ugu guurayaan goobo ay u arkaan inay ka ammaan badan yihiin.

Tirada dadka barakacay si madax-bannaan looma xaqiijin. Hay’adaha gargaarka ee ka shaqeeya Baydhabo weli ma aysan soo saarin qiimeyn dhammaystiran oo ku saabsan barakaca cusub.

Ilo deegaanka ah ayaa sheegay in ciidamada ammaanka ee taageera madaxweynaha Koonfur Galbeed, Aadan Maxamed Nuur oo loo yaqaan Aadan Madoobe, ay shacabka ku wargeliyeen inay ka fogaadaan waddooyinka waaweyn, isgoysyada iyo goobaha ay adeegsanayaan kolonyada dowladda.

Tallaabooyinkan amni ayaa la sheegay in la soo rogay kaddib markii Aadan Madoobe uu gudaha Baydhabo ku galay ilaalo xooggan. Dadka deegaanka ayaa sheegay in ciidamo hubeysan la dhigay qaybo ka mid ah waddooyinkii uu marayay iyo xarumaha muhiimka ah ee dowladda.

Warar maxalli ah ayaa sheegaya in imaanshihiisu uu daba socday kulan uu la yeeshay madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud. Madaxtooyada Soomaaliya iyo maamulka Koonfur Galbeed midkoodna ma soo saarin faahfaahin ku saabsan kulankaas ama qorshaha amni ee laga hirgeliyay Baydhabo.

Ilo taageersan Laftagareen ayaa dhinacooda sheegay in ku dhowaad 30 gaari oo qaarkood ay saaran yihiin hub culus iyo in ka badan 150 askari oo hore ugu sugnaa magaalada Baraawe ay gaareen duleedka Baydhabo.

Ilahaasi waxay dhaq-dhaqaaqa ku tilmaameen qayb ka mid ah diyaar-garow loogu jiro hawlgal ciidan oo suurtagal ah. Tirada ciidamada, cidda ay ka amar qaataan iyo ujeeddada loo soo dhaqaajiyay si madax-bannaan looma xaqiijin.

Laamaha ammaanka ee dowladda federaalka iyo maamulka Koonfur Galbeed weli si rasmi ah ugama hadlin ciidamadan la sheegay inay ka soo baxeen Baraawe.

Dadka deegaanka iyo ilo amni ayaa sheegaya in ciidamo kala taageersan dhinacyada iska soo horjeeda ay ku sugan yihiin gudaha Baydhabo iyo duleedkeeda. Sabtidii lagama soo sheegin dagaal weyn oo magaalada ka dhacay, balse cabsi xooggan ayaa weli ka jirta.

Khasaaraha iyo Saameynta Bani’aadannimo

Baydhabo waxaa Agoosto 17 ka dhacay dagaal culus kaddib markii ciidamo daacad u ah Laftagareen ay weerareen fariisimaha dowladda, iyagoo muddo kooban gudaha u galay qaybo ka mid ah magaalada.

Ciidamada dowladda ayaa saacado dagaal ah kaddib xoogaggii weerarka soo qaaday dib ugu riixay duleedka magaalada.

Ugu yaraan afar qof oo rayid ah ayaa la dilay, 98 kalena waa la dhaawacay. Dadka dhaawacmay waxaa ku jiray 28 haween ah, sida uu sarkaal ka tirsan Isbitaalka Gobolka Bay

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa sheegtay in ciidamada dowladda ay dileen ku dhowaad 30 ka mid ah kooxihii weerarka soo qaaday. Tiradaasi si madax-bannaan looma xaqiijin, dhinacyaduna waxay bixiyeen warar iska hor imanaya oo ku saabsan dagaalka.

Barakaca cusub ayaa culays kale saaraya Baydhabo, oo horey u martigelisay boqollaal kun oo qof oo ay saameeyeen abaarta, cunno-yarida iyo colaadaha.

Qoysaska guryahooda ka baxaya waxay wajihi karaan hoy la’aan iyo gabaabsi dhinacyada cuntada, biyaha nadiifka ah iyo adeegyada caafimaadka ah haddii xaaladda amni ay sii xumaato.

Xarumaha caafimaadka ee Baydhabo ayaa horey cadaadis u wajahayay kaddib markii ay qaabileen tobannaan qof oo ku dhaawacmay dagaalkii Agoosto 17. Dagaal kale wuxuu carqaladeyn karaa daaweynta dadka dhaawacmay, isu socodka shacabka iyo gaarsiinta gargaarka deegaannada Gobolka Bay.

Jawaabta Dowladda

Dowladda federaalka iyo maamulka Koonfur Galbeed ma aysan shaacin wada-hadallo rasmi ah oo ay la yeelanayaan dhinaca Laftagareen.

Ciidamada dowladda ayaa adkeeyay ammaanka Baydhabo kaddib weerarkii ugu dambeeyay. Ciidamadu waxay weli ku sugan yihiin gudaha magaalada iyo waddooyinka muhiimka ah ee soo gala.

Maamulka uu hoggaamiyo Aadan Madoobe ma uusan faahfaahin muddada ay sii jiri doonaan xannibaadaha waddooyinka. Dadka deegaanka ayaa dalbaday in shacabka la siiyo tilmaamo amni oo cad si looga hortago inay si kama’ ah u galaan goobaha ay ciidamadu ku sugan yihiin.

Dhinaca Laftagareen sidoo kale kama uusan hadlin wararka sheegaya in ciidamo cusub la soo gaarsiiyay Baydhabo.

Odayaasha dhaqanka iyo bulshada deegaanka ayaa ugu baaqay labada dhinac inay ka fogaadaan dagaal ka dhaca goobaha ay dadku ku badan yihiin, khilaafkoodana ku xalliyaan wada-hadal.

Xiisadda hadda jirta waxay ka dhalatay khilaaf muddo soo jiitamayay oo u dhexeeyay dowladda federaalka iyo maamulkii Laftagareen. Khilaafka ayaa la xiriiray doorashooyinka gobolka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo awood-qaybsiga dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.

Ciidamada federaalka ayaa bishii Maarso 2026 la wareegay Baydhabo, kaddib markii maamulkii Laftagareen uu ku dhawaaqay inuu hakiyay xiriirkii kala dhexeeyay dowladda federaalka.

Dad badan ayaa magaalada ka baxay ka hor intii aysan ciidamada federaalku la wareegin. Qaar ka mid ah hay’adaha gargaarka ayaa sidoo kale hakiyay hawlahooda sababo la xiriira cabsi laga qabay in dagaal qarxo.

Laftagareen ayaa ku dhawaaqay inuu xilka iska casilay maalmo kaddib markii uu sheegtay inuu ku guuleystay muddo-xileed kale oo ka dhashay doorasho muran dhalisay. Aadan Madoobe ayaa markii dambe loo doortay madaxweynaha Koonfur Galbeed, isagoo taageero ka helayay dowladda federaalka.

Ciidamo daacad u ah Laftagareen ayaa ku haray deegaannada ka baxsan Baydhabo, iyagoo sii waday inay ka soo horjeedaan maamulka cusub. Khilaafkaasi wuxuu Agoosto 17 isu beddelay dagaal toos ah.

Baydhabo waxay horey u soo martay rabshado dhimasho sababay oo la xiriiray doorashooyinka. Bishii Diseembar 2018, xarigga musharraxii madaxtinimada Koonfur Galbeed, Mukhtaar Roobow, ayaa sababay bannaanbaxyo socday saddex maalmood.

Ciidamada ammaanka ayaa awood dil keentay u adeegsaday bannaanbaxayaasha, iyadoo dad rayid ah la dilay, boqollaal kalena la xiray, sida ay sheegeen Qaramada Midoobay iyo hay’adaha xuquuqda aadanaha.

Laftagareen ayaa dabayaaqadii isla bishaas loo doortay madaxweynaha Koonfur Galbeed. Maamulkiisa wuxuu markii dambe noqday xulafo muhiim u ah dowladda federaalka, ka hor inta uusan xiriirkoodu ku burburin khilaafka dastuurka iyo doorashooyinka.

Xaaladda amni waxay ku xirnaan doontaa in ciidamada cusub ee la soo sheegayo ay ku ekaadaan duleedka Baydhabo iyo inay gudaha u soo galaan magaalada.

Ciidamo dheeraad ah oo la geeyo magaalada waxay kordhin karaan khatarta iska horimaad cusub, gaar ahaan haddii dhinacyadu isku dayaan inay maamulaan waddooyin ama xarumo dowladeed oo isku mid ah.

Dowladda federaalka iyo maamulka Koonfur Galbeed ayaa la filayaa inay sii adkeeyaan ammaanka xarumaha dowladda, garoonka diyaaradaha iyo waddooyinka muhiimka ah. Lama shaacin goorta xannibaadaha la qaadayo ama wada-hadallo siyaasadeed la bilaabayo.

Hay’adaha samafalka ayaa sidoo kale laga yaabaa inay qiimeeyaan tirada iyo baahiyaha degdegga ah ee qoysaska guryahooda ka baxaya haddii barakacu sii socdo.

Dagaal kale oo ka dhaca Baydhabo wuxuu saameyn ka ballaaran ku yeelan karaa khilaafka u dhexeeya Aadan Madoobe iyo Laftagareen. Baydhabo waa xarun maamul iyo gargaar oo muhiim u ah koonfur-galbeed Soomaaliya. Amni-darro daba dheeraata waxay carqaladeyn kartaa adeegyada dowladda, ganacsiga iyo hawlaha bani’aadannimo.

Xiisadda waxay sidoo kale ciidamada Soomaaliya ka mashquulin kartaa dagaalka Al-Shabaab, oo weli ka howlgasha gobollada Bay iyo kuwa ku dhow. Dagaal siyaasadeed oo dhex mara kooxaha Soomaalida wuxuu abuuri karaa firaaq amni oo ay kooxaha hubeysan ka faa’iideystaan.