BAYDHABO, Soomaaliya — Agoosto 16, 2026 — Xiisad ayaa Axaddii si weyn uga korortay magaalada Baydhabo iyo deegaannada ku hareeraysan, kaddib markii la soo sheegay in ciidamo daacad u ah Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed Cabdicasiis Xasan Maxamed “Laftagareen” ay abaabul ka wadaan duleedka magaalada, taas oo ku qasabtay ciidamada Dowladda Federaalka ee taageersan Sheekh Aadan Madoobe inay heegan sare galaan.
Dadka deegaanka iyo ilo dhinaca ammaanka ah ayaa sheegay in dhaq-dhaqaaqyo ciidan laga dareemay dhowr goobood oo ku yaalla duleedka Baydhabo, gaar ahaan deegaanka Ceeldoon, xaafadda Jidka Soddonka iyo dhulka ku teedsan dhinaca Abowsharow.
Tirada ciidamada ku lug leh abaabulka, hubka ay wataan iyo ujeeddada rasmiga ah ee dhaq-dhaqaaqooda si madax-bannaan looma xaqiijin. Dhinacyada Laftagareen iyo maamulka fadhigiisu yahay Baydhabo midkoodna ma soo saarin faahfaahin rasmi ah oo ku saabsan ciidamadan.
Ciidamada Dowladda Federaalka iyo kuwa maamulka Koonfur Galbeed ee taageersan Sheekh Aadan Maxamed Nuur “Madoobe” ayaa iyaguna sameeyay dhaq-dhaqaaqyo militari oo ka dhacay gudaha iyo hareeraha Baydhabo, sida ay sheegeen ilo deegaanka ah.
Dhaq-dhaqaaqyo dheeraad ah ayaa la soo sheegay habeenimadii Axadda, iyadoo ciidamada ay xoojinayeen saldhigyada iyo goobaha istaraatiijiga ah si ay uga hortagaan weerar suurtagal ah.
Dadka deegaanka ayaa sheegay in ciidamo badan oo lagu arkay magaalada iyo hareeraheeda ay cabsi ku abuureen shacabka, kuwaas oo ka walaacsan in khilaafka siyaasadeed uu isu beddelo dagaal hubeysan.
Laftagareen ayaa weli ku adkeysanaya inuu yahay madaxweynaha sharciga ah ee Koonfur Galbeed. Taageerayaashiisa ku sugan duleedka Baydhabo ayaa ku hanjabay inay magaalada ka saarayaan ciidamada ay ku tilmaameen “kuwa Muqdisho ka yimid,” iyagoo ula jeeda Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo ciidamadeeda.
Hadalkaas wuxuu ka tarjumayaa mowqifka taageerayaasha Laftagareen, mana jirto xaqiijin madax-bannaan oo muujinaysa in weerar degdeg ah la qorsheeyay.
Xarigga Haweenka oo Hubanti La’aanta Kordhiyey
Xiisadda ayaa sii korortay kaddib markii ciidamada ammaanka ee taageersan Dowladda Federaalka la sheegay inay xireen koox haween ah oo booqday deegaannada ku yaalla duleedka Baydhabo, halkaas oo ay taageero ugu muujiyeen ciidamada Laftagareen.
Ilo deegaanka ah ayaa sheegay in haweenka la xiray markii ay kasoo laabteen duleedka magaalada. Mas’uuliyiinta ayaan weli shaacin eedaha loo haysto, goobta lagu hayo iyo inay wajihi doonaan dacwad rasmi ah.
Xarigga haweenka ayaa sii kordhiyey hubanti la’aanta ka jirta Baydhabo, gaar ahaan walaaca laga qabo in dad kale loo xiro mowqifyadooda ama taageeradooda siyaasadeed.
Ilaa waqtiga la daabacayay warbixintan, ma jirin wax khasaare ah ama iska horimaad hubeysan oo la xiriira dhaq-dhaqaaqyadan ciidan oo si madax-bannaan loo xaqiijiyey.
Laba Maamul oo Isku Haya Awoodda Koonfur Galbeed
Koonfur Galbeed waxaa hadda sheeganaya laba maamul oo iska soo horjeeda, sida ay qabaan taageerayaasha labada dhinac.
Maamulka ka shaqeeya gudaha Baydhabo waxaa hoggaamiya Sheekh Aadan Madoobe, wuxuuna taageero ka helayaa Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo ciidamadeeda. Maamulka kale waxaa hoggaamiya Laftagareen, iyadoo ciidamadiisa iyo taageerayaashiisu ay inta badan ku sugan yihiin duleedka caasimadda Koonfur Galbeed.
Labada dhinac ayaa mid kasta sheeganaya inuu haysto sharciyadda siyaasadeed, taas oo Baydhabo ka dhigtay xarunta khilaaf aan weli xal loo helin oo ku saabsan cidda maamuleysa Koonfur Galbeed.
Taageerayaasha Laftagareen ayaa Dowladda Federaalka ku eedeeya inay si khasab ah xilka uga qaadday, kaddib markii ay isku khilaafeen arrimaha doorashooyinka, nidaamka federaalka iyo hoggaanka Koonfur Galbeed.
Dowladda Federaalka ayaa dhankeeda taageersan maamulka Aadan Madoobe, kaas oo gudaha Baydhabo awood ku leh, iyadoo ay garab taagan yihiin ciidamada federaalka.
Ma jirin wax calaamad ah oo muujinaysa in labada dhinac ay bilaabeen wadahadal toos ah oo lagu xallinayo khilaafka.
Xiisadda hadda taagan waxay daba socotaa burburkii xiriirka u dhexeeyay Laftagareen iyo Dowladda Federaalka, kaas oo salka ku hayay hannaanka doorashooyinka iyo awood-qaybsiga Dowladda Federaalka iyo dowlad-goboleedyada.
Khilaafaadka siyaasadeed ee u dhexeeya Muqdisho iyo maamullada dalka ayaa marar badan la xiriiray jadwalka doorashooyinka, awoodaha dastuuriga ah iyo doorka Dowladda Federaalka ee isbeddellada hoggaanka maamul-goboleedyada.
Khilaafka Koonfur Galbeed wuxuu hadda isu beddelay loollan toos ah oo ku saabsan awoodda siyaasadeed iyo gacan ku haynta dhulka. Laftagareen wuxuu haystaa ciidamo taageersan oo ku sugan duleedka Baydhabo, halka maamulka Aadan Madoobe uu gacanta ku hayo gudaha magaalada isaga oo taageero ka helaya Dowladda Federaalka.
Baydhabo waa xarun siyaasadeed, ganacsi iyo bani’aadannimo oo muhiim u ah koonfur-galbeed Soomaaliya. Dagaal ka dhaca gudaha ama hareeraha magaalada wuxuu carqaladeyn karaa isu socodka, ganacsiga iyo gargaarka la gaarsiiyo dadka nugul iyo qoysaska ku nool xeryaha barakacayaasha.
Dhaq-dhaqaaqyada ciidamada iska soo horjeeda waxay kordhinayaan khatarta ah in khilaafka siyaasadeed uu isu beddelo iska horimaad hubeysan. Dagaal dhaca wuxuu halis gelin karaa shacabka, wuxuuna wiiqi karaa howlgallada ammaanka ee gobolka.
Xiisad daba dheeraata waxay sii xumeyn kartaa khilaafka u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo siyaasiyiinta kasoo horjeeda faragelinta Muqdisho ee hoggaanka dowlad-goboleedyada. Waxay sidoo kale adkeyn kartaa dadaallada lagu doonayo heshiis siyaasadeed oo ku saabsan doorashooyinka iyo nidaamka federaalka Soomaaliya.
Amni-darro ka dhacda hareeraha Baydhabo waxay saameyn kartaa waddooyinka magaalada ku xira degmooyinka kale, taas oo xaddidi karta gaadiidka, ganacsiga, sahayda raashinka iyo gargaarka bani’aadannimo.
Dadka deegaanka iyo odayaasha bulshada ayaa isha ku haya dhaqdhaqaaqyo ciidan oo dheeraad ah, xarig cusub ama dadaallo ay siyaasiyiinta iyo odayaasha dhaqanku ku dhex-dhexaadinayaan dhinacyada.
Xaaladda waxay ku xirnaan doontaa in ciidamada iska soo horjeeda ay joogaan goobaha ay hadda ku sugan yihiin iyo inay kusoo dhowaadaan gudaha Baydhabo.
Dowladda Federaalka iyo labada dhinac ee isku haya hoggaanka Koonfur Galbeed ma aysan shaacin wadahadal rasmi ah ama heshiis xiisadda lagu dejinayo ilaa habeenimadii Axadda. Dadka deegaanka ayaa ku baaqay is-xakameyn iyo in khilaafka lagu xalliyo wadahadal si looga hortago dagaal halis geliya shacabka.
