BAYDHABO, Soomaaliya — 1-da Oktoobar, 2026 — Ergo lix xubnood ka kooban oo uu hoggaaminayo Guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka Maxamed Mursal Sheekh Cabdiraxmaan ayaa Khamiistii gaaray Baydhabo, si ay uga qayb qaataan dadaallada lagu dejinayo khilaafka hoggaanka ee ka taagan Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed.

Ergada oo dhammaan xubnaheedu yihiin xildhibaano federaal ah ayaa kulan hordhac ah la yeelatay Guddoomiyaha Golaha Shacabka Aadan Madoobe iyo guddi ka kooban odayaal dhaqameed iyo siyaasiyiin oo uu dhawaan magacaabay. Waxaa la filayay in ergadu mar kale la kulanto Madoobe Khamiistii dambe.

Guddiga waxaa guddoomiye u ah Suldaan Warsame Ibroow. Magacaabistiisa iyo booqashada ergada ayaa dadaalka dhexdhexaadinta si toos ah ula gaarsiiyay dhinaca Madoobe ee Baydhabo, kaddib markii ergadu horay magaalada Nairobi ugula kulantay Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen.

Laftagareen oo ka maqan gobolka ayaa wada-hadallo miro-dhal ah shardi uga dhigay in Madoobe xilka banneeyo, sida ku cad xogta laga bixiyay wada-xaajoodyada. Shardigaasi wuxuu muujinayaa caqabadda hortaalla dhexdhexaadiyeyaasha, maadaama labada dhinac aanay weli ku heshiin saldhig ay wada-hadalladu ka bilaabmaan.

Qaar ka mid ah siyaasiyiinta Koonfur Galbeed ayaa qaba in mudnaanta koowaad ay noqoto heshiis xabbad-joojin ah oo dhex mara labada maamul ee ku loollamaya hoggaanka. Waxay sheegeen in marka hore la joojin karo colaadda, dabadeedna laga wada hadli karo khilaafka siyaasadeed.

Kulankii hordhaca ahaa ee Baydhabo ayaa muujinaya in dadaalka dhexdhexaadintu marayo marxalad hore. Ilaa hadda wax heshiis ah ama isbeddel ku yimid mowqifyada dhinacyada lama soo sheegin.

Dadaalka dhexdhexaadinta

Ergada waxaa hoggaaminaya Mursal, oo hore u soo noqday Guddoomiyaha Golaha Shacabka. Xubnaha kale ee ergadu waa xildhibaano federaal ah, hase yeeshee faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan waajibaadkooda iyo jadwalka kulammadooda lama bixin.

Markii ay Baydhabo gaartay, ergadu waxay kulankeedii ugu horreeyay la yeelatay Madoobe iyo guddiga uu guddoomiyo Ibroow. Kulanka kale ee la filayay inuu Madoobe la yeesho ergada ayaa qayb ka ahaa dadaalka lagu dhageysanayo dhinaca hoggaanka ku sugan magaalada.

Dhexdhexaadiyeyaashu waxay sidoo kale Nairobi kula kulmeen Laftagareen. Shardiga uu ku xiray in Madoobe xilka ka dego ka hor inta aan la bilaabin wada-hadallo dhab ah ayaa caqabad weyn ku ah geeddi-socodka, maadaama dhinacyadu aanay weli isku raacin qaab ay wada-hadallada ku bilaabaan.

Kulammada ay ergadu ku yeelatay Baydhabo iyo Nairobi waxay muujinayaan inay xiriir la sameysay labada dhinac. Xogta la bixiyayse ma caddaynayso in dhinacyadu ku heshiiyeen habka wada-hadallada, jadwalkooda ama arrimaha mudnaanta leh ee marka hore laga hadlayo.

Qaar ka mid ah siyaasiyiinta Koonfur Galbeed ayaa soo jeediyay in wada-hadalladu ku bilowdaan xabbad-joojin degdeg ah. Sida ay qabaan, labada maamul waa inay marka hore ku heshiiyaan joojinta colaadda, kaddibna ay ka wada hadlaan khilaafka siyaasadeed ee ballaaran.

Soo-jeedintaasi waxay amniga ka dhigaysaa qodobka ugu horreeya ee geeddi-socodka. Xogta la hayo ma faahfaahinayso hindise xabbad-joojin ah, in labada dhinacba loo bandhigay, ama in heshiis laga gaaray.

Taariikhda khilaafka

Wada-hadalladu waxay imanayaan iyadoo uu muddo socday loollan ku saabsan cidda hoggaaminaysa Koonfur Galbeed. Madoobe wuxuu ku sugan yahay Baydhabo, halka Laftagareen uu ka maqan yahay gobolka. Isku haynta hoggaanka ayaa keentay in xildhibaano federaal ah iyo siyaasiyiin iyo odayaal dhaqameed oo deegaanka ah ay qayb ka noqdaan dadaallada dhexdhexaadinta.

Dhacdooyinkii hore ee khilaafka waxaa ka mid ahaa magacaabistii Major Mustaf Axmed Maxamed, oo loo yaqaan Malaaq Guudow, inuu noqdo taliyaha Ciidanka Booliiska Gaarka ah ee Koonfur Galbeed. Magacaabistaas ayaa timid kaddib markii Taliye Sandheere uu ka baxay Baydhabo, xilli xiisado siyaasadeed iyo kuwo amni laga soo sheegayay maamulka.

Laftagareen ayaa sidoo kale horay ugu baaqay ciidamada Midowga Afrika iyo dhinacyada kale ee dibadda inay dhex-dhexaad ka ahaadaan arrimaha siyaasadeed ee Koonfur Galbeed, sida ay sheegeen wararkii laga baahiyay marxaladdii hore ee xiisadda. Dhacdooyinkaas waxay muujinayaan in khilaafka hoggaanku uu saameeyay hay’adaha siyaasadda iyo ciidamada ammaanka.

Dadaalka hadda socda wuxuu dhexdhexaadinta ku soo darayaa koox kale oo xildhibaano federaal ah. Kulammada ay la yeesheen guddiga Madoobe iyo kulankii ay horay ula qaateen Laftagareen waxay muujinayaan isku day lagu doonayo in labada dhinacba wada-hadal lala yeesho, inkasta oo mowqifyada la sheegay ay weli kala fog yihiin.

Xogta la bixiyay ma sheegin in dhexdhexaadiyeyaashu soo bandhigeen tanaasul ku saabsan khilaafka hoggaanka. Sidoo kale lama oga in midkood aqbalay shuruudaha dhinaca kale ama uu ku heshiiyay in wada-hadallo rasmi ah la bilaabo.

Muhiimadda wada-hadallada

Muhiimadda degdegga ah ee kulammada Baydhabo waxay ku jirtaa in ay abuuri karaan fursad wada-hadal oo u dhexeysa maamullada iska soo horjeeda. Xabbad-joojin ay siyaasiyiinta qaar ku baaqeen inay noqoto tallaabada koowaad waxay wax ka qaban lahayd xaaladda amni, iyadoo aan weli la xallin khilaafka hoggaanka.

Khilaafka siyaasadeed ayaa weli caqabad weyn ku ah dhexdhexaadinta. Shardiga Laftagareen ee ah in Madoobe xilka ka dego wuxuu ka duwan yahay soo-jeedinta ah in marka hore la joojiyo colaadda, kaddibna laga wada xaajoodo arrimaha siyaasadda. Xogta la hayo ma muujinayso in la isku soo dhowaaday labada aragti.

Dadaalka ergadu weli waa bilow, kulammada ay yeelatayna kaligood ma muujinayaan in xal laga gaarayo khilaafka. Xaaladda hadda jirta waxaa lagu tilmaami karaa dadaallo dhexdhexaadin oo socda, wada-hadallo hordhac ah oo ka dhacay Baydhabo iyo Nairobi, iyo baaqyo ay siyaasiyiin qaarkood ku dalbanayaan in xabbad-joojin laga dhigo tallaabada koowaad.

Horumarka xiga wuxuu ku xirnaan doonaa in dhexdhexaadiyeyaashu labada dhinac u abuuri karaan hannaan ay ku wada-hadlaan. Waqtigan xaadirka ah, imaatinka ergadu wuxuu furay waddo kale oo wada-hadal, balse wax natiijo ah weli lama soo sheegin.