BAYDHABO , Soomaaliya — Sebteembar 17, 2026 — Taliye ku-xigeenka ciidanka Booliska Gaarka ah ee Koonfur Galbeed, oo loo yaqaan Birmadka, kana howlgalayay degmada Buurhakaba ee gobolka Bay, ayaa la sheegay inuu ku biiray ciidamada daacadda u ah Cabdicasiis Xasan Maxamed “Laftagareen”, isla markaana uu ciidamo la socday ku geeyay duleedka magaalada Baydhaba, sida ay sheegeen ilo amni oo deegaanka ah.
Ilo amni ayaa sheegay in Taliye Aadan Ibraahim Aadan, oo loo yaqaan “Bakey”, uu degmada Buurhakaba ka baxay isaga iyo ciidamo hoos taga, kadibna ay kusoo dhaweeyeen duleedka Baydhaba ciidamo taageersan Laftagareen.
Sida ay ilo wareedyadu sheegeen, ciidamo ka tirsan kuwa Laftagareen ayaa kasoo baxay fariisimahooda ku dhow Baydhaba si ay u galbiyaan Bakey iyo ciidamadii la socday markii ay ka soo baxeen Buurhakaba.
Tirada ciidamada la sheegay inay la socdeen taliyaha ayaan si madax-bannaan loo xaqiijin karin. Sidoo kale, lama shaacin hubka iyo gaadiidka ay wateen ama halka saxda ah ee ay hadda fariisinka ka dhigteen.
Bakey ayaa lagu sheegay inuu yahay taliye ku-xigeenka ciidanka Birmadka ee degmada Buurhakaba. Ilo amni ayaa sidoo kale sheegay inuu hore u soo noqday taliye ka tirsan ciidamada Daraawiishta Koonfur Galbeed ee degmadaasi, ka hor intii aan magaca Birmadka loo aqoonsan ciidanka.
Ma jirto war rasmi ah oo uu Bakey kaga hadlayo sababta keentay tallaabadan ama inuu si rasmi ah uga tagay xilkii uu ka hayay Buurhakaba.
Ilo madax-bannaan ayaan weli xaqiijin karin wararkan, mana jirin wax bayaan ah oo kasoo baxay maamulka Buurhakaba, maamulka ka jira Baydhaba ama dhinaca Laftagareen markii warbixintan la daabacay.
Ciidamo La Sheegay inay Ku Sugan Yihiin Duleedka Baydhaba
Ilo amni ayaa sheegay in Bakey iyo ciidamadii la socday ay hadda ku sugan yihiin deegaanno ku yaalla duleedka Baydhaba, oo ah xarunta maamulka Koonfur Galbeed.
Tallaabadan ayaa si dhow loola socdaa, maadaama Baydhaba ay xuddun u tahay khilaaf siyaasadeed iyo mid amni oo u dhexeeya dhinacyo kala duwan oo isku haya saamaynta iyo maamulka Koonfur Galbeed.
Ciidamo taageersan Laftagareen ayaa horey fariisimo ugu lahaa deegaanno ka baxsan Baydhaba, halka maamulka ka jira magaalada uu ku tiirsan yahay ciidamo amni oo maxalli ah iyo kuwo xulafo la ah, sida ay sheegeen dad deegaanka ah iyo ilo amni.
Imaatinka la sheegay ee taliye sare oo ka yimid Buurhakaba ayaa u noqon kara dhinaca Laftagareen awood dheeraad ah, gaar ahaan marka la eego aqoonta deegaanka iyo xiriirka uu la leeyahay ciidamada ku sugan degmadaas. Hase yeeshee, lama oga saamaynta milatari ee degdegga ah ee tallaabadani yeelan karto.
Lama soo sheegin dagaal ama khasaare si toos ah ula xiriira bixitaanka Bakey iyo ciidamadiisa.
Jawaab Rasmi ah oo Aan Weli Soo Bixin
Maamulka ka jira Baydhaba weli kama uusan hadlin wararka sheegaya in taliye ku-xigeenka Birmadka ee Buurhakaba uu ku biiray dhinaca Laftagareen.
Saraakiisha ammaanka Koonfur Galbeed ayaa cadaadis kala kulmaya ilaalinta isku-duubnida ciidamada gobolka, xilli khilaafka siyaasadeed uu sii kala fogeeyay dhinacyada isku haya maamulka.
Ciidamada Birmadka iyo cutubyo kale oo ka tirsan ciidamada Koonfur Galbeed ayaa door muuqda ku leh sugidda amniga Baydhaba iyo deegaannada ku dhow, gaar ahaan xilligan ay xiisadaha siyaasadeed sare u kaceen.
Odayaal iyo waxgarad ka tirsan bulshada Bay ayaa ku baaqay in laga fogaado tallaabo kasta oo sababi karta iska horimaad hubeysan ama carqaladeyn karta nolosha rayidka.
Buurhakaba waxay ku taallaa waqooyi-bari ee Baydhaba, waxayna muhiim u tahay isku socodka gobolka Bay iyo waddooyinka taga deegaanno kale oo ka tirsan koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya. Ammaanka waddooyinka iyo fariisimaha ku dhow degmada ayaa leh muhiimad siyaasadeed iyo mid amni.
Asalka Khilaafka
Wararkan ayaa kusoo beegmaya xilli ay soo noqnoqdeen isbeddello la xiriira saraakiil iyo ciidamo ku kala aragti duwan xaaladda siyaasadeed ee Koonfur Galbeed.
Toddobaadyadii lasoo dhaafay, Taliye Sandheere, oo lagu tirin jiray saraakiisha saamaynta ku leh ciidamada taageera maamulka Baydhaba, ayaa la sheegay inuu magaalada ka baxay una jihaystay Buurhakaba, kadib khilaaf soo kala dhex galay isaga iyo mas’uuliyiin ka tirsan maamulka.
Bixitaankiisa ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo kala qaybsanaanta ciidamada, xilli xiisadda siyaasadeed ee gobolka Bay ay horayba u ahayd mid sarreysa.
Kadib bixitaanka Sandheere, maamulka Baydhaba ayaa magacaabay Gaashaanle Mustaf Axmed Maxamed, oo loo yaqaan Malaaq Guudow, inuu noqdo taliyaha cusub ee ciidanka Birmadka Koonfur Galbeed. Magacaabistaas ayaa loo arkayay dadaal looga hortagayo meel bannaan oo ka dhalata hoggaanka ciidanka.
Laftagareen ayaa marar kala duwan isku sheegay inuu yahay madaxweynaha sharciyadda ku leh Koonfur Galbeed, isaga oo ugu baaqay howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya, AUSSOM, iyo dhinacyada kale ee caalamiga ah inay dhex-dhexaad ka noqdaan khilaafka.
Dhinaciisu wuxuu beeniyay eedeymo ku saabsan xiriir lala leeyahay al-Shabaab, wuxuuna sheegay inuu doonayo dib u soo celinta waxa uu ku tilmaamay maamulka sharciyadda leh ee Koonfur Galbeed. Dhinaca ka jira Baydhaba ayaa dhinaca kale ku eedeeyay ciidamada Laftagareen inay khatar ku yihiin xasilloonida, hase yeeshee eedeymahaas si madax-bannaan looma xaqiijin.
Baydhaba waxaa ku nool dad badan oo barakacayaal ah, kuwaas oo ka soo cararay abaaro, fatahaado, colaado beeleed iyo weerarro ay geysteen al-Shabaab. Xiisad sii kororta waxay culays kale saari kartaa adeegyada bulshada, suuqyada iyo gargaarka bani’aadannimo.
Ku biirista la sheegay ee Bakey waxay muujin kartaa in kala qaybsanaanta ciidamada Koonfur Galbeed ay sii fidayso. Taliye wata ciidamo oo ka soo baxa Buurhakaba una guura duleedka Baydhaba wuxuu saameyn ku yeelan karaa isu-dheellitirka awoodda dhinacyada isku haya, inkasta oo aan la xaqiijin tirada ciidamada ku biiray.