MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 12, 2026 — Itoobiya ayaa la sheegay inay Midowga Afrika ka codsatay in la dedejiyo bixitaanka qaar ka mid ah ciidamadeeda ka howlgala Soomaaliya, tallaabo aan la filayn oo wax ka beddeli karta waqtiga iyo sida loo kala hormarinayo dhimista ciidamada AUSSOM, sida ay sheegeen ilo xog-ogaal u ah wada-hadallada.

Codsiga la sheegay weli si rasmi ah uma xaqiijin Itoobiya, Midowga Afrika, AUSSOM ama Dowladda Federaalka Soomaaliya. Sidoo kale, lama shaacin tirada ciidamada Itoobiya ee arrintani khusayso iyo waqtiga loo qorsheeyay inay baxaan.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in masuuliyiinta Midowga Afrika ay dib u eegayaan sida bixitaan degdeg ah oo Itoobiya sameyso uu u saameyn karo qorshaha guud ee kala-guurka, oo ay ku jirto sida loo kala hormarinayo dhimista ama bixitaanka ciidamada dalalka howlgalka ka qaybqaata.

Ka hor codsiga Itoobiya loo aaneynayo, qorsheeyayaasha howlgalka waxay eegayeen dhimista ciidamada Uganda iyo dhammeystirka bixitaanka ciidamada Burundi ee weli ku sugan Soomaaliya, sida ay sheegeen ilahaas.

Uganda ayaa leh ciidamada ugu badan ee AUSSOM, halka ciidamada Itoobiya ay inta badan ka howlgalaan gobollada Baay, Bakool, Gedo, Hiiraan iyo deegaanno kale oo ku yaalla koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.

Isbeddel kasta oo lagu sameeyo joogitaanka ciidamada Itoobiya wuxuu Midowga Afrika, Soomaaliya iyo dalalka ciidamada ku biiriyay howlgalka ku qasbi karaa inay dib u qiimeeyaan ammaanka saldhigyada, waddooyinka sahayda iyo awoodda ciidamada Soomaaliyeed ee la wareegaya goobaha ay hadda joogaan ciidamada Itoobiya.

Wareejinta Saldhigga Buurhakaba

Codsiga la sheegay wuxuu kusoo beegmayaa kadib wareejinta saldhig milateri oo muhiim ah oo ku yaalla degmada Buurhakaba ee gobolka Baay.

Agoosto 8, ciidamada Itoobiya ee ka tirsan AUSSOM ayaa si rasmi ah maamulka farsamo ee saldhigga hore ee Buurhakaba ugu wareejiyay Guutada 60-aad ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, sida lagu sheegay warbixinno iyo qoraallo laga baahiyay wareejinta.

Warbixinno kale ayaa sheegay in ciidamada Itoobiya ay sii wadeen diyaar-garowga bixitaankooda kadib wareejinta rasmiga ah. Lama soo sheegin dagaal ama khasaare ka dhashay wareejinta saldhigga.

Ciidamada Itoobiya ayaa sidoo kale la filayaa inay ka baxaan fariisimo kale oo ku yaalla koonfurta Soomaaliya. Hase yeeshee, AUSSOM iyo dowladda Itoobiya midkoodna ma shaacin jadwal rasmi ah ama dhammaan saldhigyada la qorsheynayo in la wareejiyo.

Buurhakaba waxay ku taalla waddada muhiimka ah ee isku xirta Muqdisho iyo Baydhabo. Al-Shabaab ayaa ka howlgasha deegaannada miyiga ah ee ku hareeraysan magaalooyin dhowr ah oo ka tirsan gobolka Baay, taas oo ammaanka waddooyinka iyo marinnada sahayda ka dhigaysa arrin walaac leh.

Qorshaha Bixitaanka AUSSOM oo Dib loo Eegayo

AUSSOM waxay howlaheeda bilowday Janaayo 1, 2025, iyadoo beddeshay Hawlgalka Kala-guurka Midowga Afrika ee Soomaaliya, ATMIS.

Waajibaadka howlgalka waxaa ka mid ah taageeridda ciidamada Soomaaliyeed ee dagaalka kula jira Al-Shabaab, ilaalinta magaalooyinka muhiimka ah iyo wareejinta mas’uuliyadda ammaanka ee hay’adaha Soomaaliya.

Qorshihii hore ee howlgalka wuxuu dhigayay in ciidamada si tartiib ah loo dhimo, iyadoo bixitaanka kama dambeysta ah la filayay Diseembar 2029. Dhimista ciidamada waxaa lagu saleeyn lahaa xaaladda ammaanka Soomaaliya iyo qiimeynno farsamo oo wadajir ah, sida lagu sheegay qorshaha ciidamada AUSSOM⁠.

Jadwalkaas waxaa hadda saaran cadaadis sii kordhaya.

Shir aan caadi ahayn oo July 31 lagu qabtay Kampala, hoggaamiyeyaasha iyo wakiillada Soomaaliya iyo dalalka ciidamada ku biiriyay AUSSOM waxay ku baaqeen in bixitaanka howlgalka loo sameeyo si nidaamsan, isku dubbaridan oo marxalado leh.

War-murtiyeedka Kampala⁠ wuxuu dalbaday in taageerada saadka caalamiga ah la sii wado muddo u dhexeysa 18 ilaa 24 bilood, inta lagu jiro xoojinta hay’adaha ammaanka Soomaaliya iyo wareejinta mas’uuliyadda saldhigyada milateri.

Shirku wuxuu sidoo kale taliyeyaasha ciidamada faray inay diyaariyaan qorshe lagu xoojinayo hawlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab. Dowladda Soomaaliya waxaa lagu boorriyay inay ballaariso ciidamada deegaanka iyo kuwa guur-guura ee awooda inay sugaan deegaannada laga saaro kooxda.

Codsiga Itoobiya loo aaneynayo wuxuu sii adkeyn karaa hannaankaas, maadaama uu soo hormarin karo bixitaanka ciidamo ku sugan deegaanno ay ciidamada Soomaaliyeed weli ugu baahan yihiin taageerada milateri iyo saadka ee Midowga Afrika.

Dhaqaale Yarida oo Halis Gelisay Howlgalka

AUSSOM waxay wajahaysaa dhaqaale yari iyo caqabado dhinaca hawlgallada ah kadib markii Mareykanku sheegay inuu kasoo horjeesan doono sii wadista taageerada saadka ee Qaramada Midoobay wixii ka dambeeya Diseembar 31, 2026.

Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, UNSOS, wuxuu ciidamada Midowga Afrika siiyaa cunto, shidaal, adeegyo caafimaad, gaadiid iyo adeegyo kale oo muhiim ah.

Qoraal diblomaasiyadeed oo Mareykanku diray July 1 ayaa Midowga Afrika lagu wargeliyay in Washington aysan taageeri doonin sii wadista howlaha UNSOS sanadka 2027.

Mareykanka ayaa sheegay inuusan diidi doonin in la cusbooneysiiyo waajibaadka AUSSOM haddii howlgalka uu sii socdo isaga oo aan helin taageerada saadka iyo hawlgallada ee Qaramada Midoobay.

Go’aankaas wuxuu shaki gelinayaa mustaqbalka howlgalka oo ay ka tirsan yihiin ku dhawaad 12,000 oo askari.

Shirkii Kampala wuxuu wasiirrada arrimaha dibadda ee dalalka ciidamada ku biiriyay howlgalka faray inay dhisaan guddi wadajir ah, isla markaana abaabulaan shir deeq-bixiyeyaal si loo helo maalgelin la isku halleyn karo inta lagu jiro xilliga kala-guurka.

Midowga Afrika ayaa la filayaa inuu Itoobiya ka dalbado faahfaahin ku saabsan tirada, goobaha iyo waqtiga bixitaanka ciidamada ee la sheegay.

Qorsheeyayaasha milateri ee Midowga Afrika iyo Soomaaliya ayaa kadib go’aamin doona in ciidamada Soomaaliyeed ay si degdeg ah ula wareegi karaan fariisimaha Itoobiya iyo in ciidamo kale oo AUSSOM ah si ku-meel-gaar ah loogu wareejinayo.

Wax war rasmi ah lagama soo saarin saldhigga xiga ee ciidamada Itoobiya wareejin karaan. AUSSOM sidoo kale ma aysan sheegin in codsiga la sheegay uu beddeli doono jadwalka guud ee bixitaanka ee lagu heshiiyay shirkii Kampala.

Bixitaanka degdegga ah ee ciidamada Itoobiya wuxuu abuuri karaa dalool amni haddii ciidamada Soomaaliyeed aysan haysan askar, qalab iyo taageero saadka oo ku filan inay sugaan saldhigyada lagu wareejiyo. Xaalad noocaas ah waxay Al-Shabaab siin kartaa fursad ay ku kordhiso weerarrada ka dhanka ah magaalooyinka, saldhigyada milateri iyo waddooyinka muhiimka ah.