MOGADISHU, Soomaaliya — Agoosto 10, 2026 — Ciidamada Itoobiya ee qeybta ka ah Howlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya, AUSSOM, ayaa ka baxay magaalada Buurhakaba ee gobolka Baay, iyagoo soo afjaray joogitaan amni oo halkaas ka socday muddo ka badan toban sano, sida ay ilo xog-ogaal ah sheegeen.

Bixitaanka ayaa qeyb ka ah qorshe ballaaran oo masuuliyadda amniga loogu wareejinayo ciidamada Soomaaliya, iyadoo ilo xog-ogaal ah ay sheegayaan in ciidamada AUSSOM ay toddobaadyada soo socda ka bixi doonaan ama wareejin doonaan saldhigyo ku yaalla saddex magaalo oo waaweyn.

Hay’adda Qaramada Midoobay ee Taageerada Soomaaliya, UNSOS, ayaa qeyb ka ahayd geeddi-socodka wareejinta, sida ay sheegayaan xogaha laga helayo arrintan.

AUSSOM iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya weli si faahfaahsan ugama aysan hadlin bixitaanka Buurhakaba iyo qorshaha la xiriira goobaha kale ee la filayo in ciidamada laga saaro.

Itoobiya oo ka baxday Buurhakaba

Ciidamada Itoobiya ayaa muddo dheer saldhigyo ku lahaa Buurhakaba, oo ah degmo muhiim ah oo ku taalla gobolka Baay, kana tirsan maamulka Koonfur Galbeed.

Magaaladu waxay ku taallaa waddada muhiimka ah ee isku xirta Muqdisho iyo Baydhabo, taas oo ka dhigaysa goob muhiim u ah isku socodka dadka, ganacsiga iyo dhaqdhaqaaqyada ciidamada.

Ciidamada Itoobiya waxay hadda qeyb ka yihiin AUSSOM Sector Three, oo daboola gobollada Baay, Bakool iyo qeybo ka mid ah Gedo.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in saddex magaalo oo waaweyn ay kamid yihiin goobaha la qorsheynayo in ciidamada AUSSOM ay ka baxaan ama masuuliyadda amnigooda wareejiyaan toddobaadyada soo socda.

Magacyada magaalooyinka kale weli si rasmi ah looma shaacin.

Tallaabadan ayaa masuuliyad dheeraad ah saaraysa Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed iyo ciidamada maamulka Koonfur Galbeed, kuwaas oo laga doonayo inay sugaan magaalooyinka, saldhigyada iyo waddooyinka muhiimka ah ee ay baneeyaan ciidamada Midowga Afrika.

Ma jiraan warar la xaqiijiyey oo sheegaya in Al-Shabaab ay gudaha u gashay Buurhakaba kadib bixitaanka ciidamada Itoobiya.

Maxaas iyo casharkii ka dhashay bixitaankii ciidamada Itoobiya

Dhacdooyinkii hore ayaa muujiyey khatarta ka dhalan karta marka ciidamada Midowga Afrika ay ka baxaan deegaan, iyadoo aan isla markiiba lagu beddelin ciidamo Soomaali ah oo awood u leh inay si joogto ah u difaacaan.

Degmada Maxaas ee gobolka Hiiraan ayaa tusaale muhiim ah u ah arrintan.

Ciidamada Itoobiya ayaa horey saldhig ugu lahaa Maxaas, balse waxay halkaas ka baxeen dabayaaqadii 2024, xilli uu socday qorshihii dhimista ciidamada ATMIS.

Bishii Luulyo 2025, Al-Shabaab ayaa gudaha u gashay Maxaas kadib dagaal culus oo ay la gashay ciidamada dowladda iyo xoogagga deegaanka ee Macawiisleyda.

Qabsashada Maxaas ma aysan dhicin isla markiiba kadib bixitaankii ciidamada Itoobiya, balse dhacdada ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo awoodda ciidamada Soomaaliya ee ah inay muddo dheer difaacaan magaalooyinka iyo saldhigyada ay ka baxaan ciidamada shisheeye.

Al-Shabaab ayaa isla muddadaas dagaallo xooggan ka waday qeybo kale oo Hiiraan ah, iyadoo deegaanka Moqokori uu sidoo kale gacanta kooxda galay kahor dagaalkii Maxaas.

Dagaalladii Shabeellaha Hoose

Walaac la mid ah ayaa kasoo baxay gobolka Shabeellaha Hoose, inkastoo xaaladda halkaas ay ka duwaneyd bixitaankii ciidamada Itoobiya ee Maxaas.

Al-Shabaab ayaa horraantii 2025 qaaday weerarro ballaaran oo ay ku qabsatay dhowr deegaan iyo fariisimo muhiim ah oo koonfur-galbeed kaga beegan Muqdisho.

Sabiid-Caanoole, Awdheegle iyo Bariire ayaa kamid ahaa goobihii ay kooxda la wareegtay intii uu socday gulufkaas, kadib dagaallo ay la gashay ciidamada dowladda iyo kuwa deegaanka.

Ciidamada Soomaaliya iyo AUSSOM ayaa markii dambe qaaday howlgallo ay dib ugu qabsanayeen deegaanadii lumay.

Ciidamada Uganda ee AUSSOM iyo kuwa Soomaaliya ayaa bishii Juun 2025 dib ula wareegay Sabiid iyo Caanoole, halka Bariire dib loo qabsaday bishii Agoosto ee isla sanadkaas kadib howlgal wadajir ah.

Dagaalladaas waxay muujiyeen sida gacan-ku-haynta deegaannada qaar ee koonfurta Soomaaliya ay si degdeg ah isu beddeli karto marka difaaca goobaha muhiimka ah uu daciifo.

AUSSOM oo wajahaysa dhaqaale yari

Bixitaanka Buurhakaba wuxuu kusoo aadayaa xilli howlgalka AUSSOM uu wajahayo dhaqaale yari saameyn ku yeelatay awoodda howlgalka iyo qorshihiisa mustaqbalka.

Midowga Afrika ayaa dhowr jeer ka digay in maalgelin aan joogto ahayn ay caqabad ku tahay AUSSOM, isagoo dalbaday hannaan dhaqaale oo la isku halleyn karo si loo bixiyo gunnooyinka ciidamada, qalabka iyo taageerada kale ee howlgalka.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sidoo kale muujisay walaac ku saabsan dhaqaalaha iyo mustaqbalka howlgalka, iyadoo doonaysa in wareejinta masuuliyadda amniga loo fuliyo qaab aan dhalin firaaq ay Al-Shabaab ka faa’iideysan karto.

Qorshaha kala-guurka AUSSOM wuxuu dhigaya in masuuliyadda amniga si tartiib tartiib ah loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliya, iyadoo howlgalka la qorsheynayo inuu ugu dambeyn dalka ka baxo dhammaadka 2029.

Buurhakaba waxay ku taallaa marin istaraatiiji ah oo isku xira Muqdisho iyo Baydhabo. Sugidda magaalada iyo waddadaas ayaa muhiim u ah isku socodka dadka iyo badeecadaha, sahayda ciidamada iyo ammaanka guud ee Koonfur Galbeed.

Khibraddii Maxaas waxay muujisay in bixitaanka ciidamada shisheeye uusan si toos ah uga dhigneyn in Al-Shabaab isla markiiba la wareegeyso deegaan, balse uu sare u qaadi karo halista haddii ciidamada Soomaaliya ee beddelaya aysan haysan awood ciidan, saanad iyo taageero ku filan.

Dagaalladii Shabeellaha Hoose waxay sidoo kale muujiyeen in Al-Shabaab ay isku daydo inay ka faa’iideysato meelaha difaacoodu daciifo, iyadoo ciidamada dowladda iyo AUSSOM ay mararka qaar ku khasbanaadeen howlgallo cusub oo lagu soo celinayo deegaano horey looga saaray kooxda.

Haddii bixitaanka ciidamada AUSSOM uu u dhaco si ka dhakhso badan awoodda Soomaaliya ee la wareegidda saldhigyada, waxaa kordhi kara culayska saaran ciidamada dowladda iyo kuwa maamul-goboleedyada.

Indhaha ayaa hadda ku jeeda ciidamada Soomaaliyeed ee la wareegaya masuuliyadda amniga Buurhakaba iyo awoodda ay u leeyihiin inay magaalada difaacaan kadib bixitaanka ciidamada Itoobiya.

Waxaa sidoo kale la sugayaa magaalooyinka kale ee la filayo in ciidamada AUSSOM ay baneeyaan toddobaadyada soo socda iyo sida loo maareyn doono wareejinta saldhigyadaas.

Caqabadda ugu weyn ee Dowladda Federaalka ayaa noqonaysa sidii loo xaqiijin lahaa in goobaha laga baxayo aysan noqon kuwo uu ka dhasho firaaq amni oo ay Al-Shabaab ka faa’iideysato.

Iyadoo AUSSOM ay wajahayo dhaqaale yari, Soomaaliya-na si tartiib ah loogu wareejinayo masuuliyadda amniga, awoodda ciidamada Soomaaliyeed ee difaaca magaalooyinka iyo waddooyinka muhiimka ah ayaa noqonaysa imtixaanka ugu weyn ee wejiga xiga ee kala-guurka amniga dalka.