BAYDHABO, Soomaaliya | 5-ta Nofeembar, 2026

Ciidamada Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa xiray dhowr waddo oo muhiim ah oo ku yaalla magaalada Baydhabo, xarunta gobolka Baay, iyagoo dhagxaan waaweyn iyo caqabado kale dhigay isgoysyada iyo waddooyinka istaraatiijiga ah, xilli ay sii kordhayaan walaaca laga qabo in magaalada ay ka dhacaan iska horimaadyo cusub oo u dhexeeya ciidamada Dowladda Federaalka iyo kuwa Daraawiishta ee daacadda u ah Madaxweynihii hore ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen).

Tallaabooyinkan amni ayaa kusoo beegmaya kadib warar sheegaya in habeenkii lasoo dhaafay dhaqdhaqaaqyo ciidan oo xooggan laga dareemay deegaanno kala duwan oo ku dhow magaalada Baydhabo, kuwaas oo ay sameynayeen ciidamo Daraawiish ah oo si weyn u hubeysan, isla markaana taabacsan Laftagareen.

Dhaqdhaqaaqyadan ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo in mar kale uu qarxo dagaal u dhexeeya ciidamada Dowladda Federaalka iyo xoogagga taageersan Laftagareen, iyadoo xaaladda siyaasadeed iyo tan amni ee Koonfur Galbeed ay weli tahay mid aan degganayn.

Wararka laga helayo magaalada ayaa sheegaya in ciidamada Dowladda Federaalka ay adkeeyeen goobaha ay ku sugan yihiin, gaar ahaan waddooyinka muhiimka ah iyo isgoysyada laga soo geli karo xaafadaha qaar.

Xiritaanka waddooyinkan ayaa loo arkaa tallaabo looga hortagayo dhaqdhaqaaqyo ciidan oo suurtagal ah, inkastoo aan weli si madax-bannaan loo xaqiijin jiritaanka weerar dhow oo lagu soo qaadayo magaalada.

Khilaafka Sharciyadda Maamulka Koonfur Galbeed

Xiisadda hadda ka taagan Baydhabo waxay si dhow ula xiriirtaa muranka siyaasadeed iyo khilaafka sharciyadda ee ka dhashay isbeddelkii hoggaanka Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed.

Khilaafka u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo Laftagareen ayaa sii xoogeysay horraantii sanadkan, kadib markii labada dhinac ay isku fahmi waayeen arrimaha dastuurka, awoodaha dowlad goboleedyada, hannaanka doorashooyinka iyo faragelinta Dowladda Federaalka ee siyaasadda gudaha Koonfur Galbeed.

Xiisadda ayaa gaartay heerkeedii ugu sarreeyay 30-kii Maarso 2026, markii ciidamada Dowladda Federaalka ay la wareegeen magaalada Baydhabo, kadib markii uu burburay xiriirkii siyaasadeed ee u dhexeeyay Muqdisho iyo maamulkii Laftagareen.

Laftagareen ayaa markii dambe ku dhawaaqay inuu iska casilay xilka Madaxweynaha Koonfur Galbeed, balse tallaabadaasi ma aysan soo afjarin khilaafkii siyaasadeed iyo midkii ciidan ee ka jiray gobolka.

Bishii Juun 2026, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) ayaa xilka Madaxweynaha Koonfur Galbeed la wareegay kadib doorasho ka dhacday Baarlamaanka maamulka.

Hase yeeshee, hannaanka doorashada ayaa la kulmay dhaliilo la xiriiray hufnaanta, ka-qaybgalka siyaasadeed iyo sharciyadda nidaamka lagu soo doortay hoggaanka cusub.

Dowladda Federaalka ayaa aqoonsan maamulka hadda ka jira Baydhabo, halka taageerayaasha Laftagareen ay weli su’aal gelinayaan sharciyaddiisa.

Kala aragti duwanaanshahan ayaa horseeday in murankii siyaasadeed uu isu beddelo loollan ciidan iyo tartan ku saabsan gacan-ku-haynta magaalooyinka iyo deegaannada Koonfur Galbeed.

Dagaalladii Hore ee Baydhabo

Magaalada Baydhabo ayaa sanadihii lasoo dhaafay martigelisay dhowr iska horimaad oo hubeysan, kuwaas oo salka ku hayay khilaafaadka siyaasadeed ee maamulka Koonfur Galbeed.

Bishii Diseembar 2022, dagaallo ayaa magaalada ku dhexmaray ciidamada ammaanka maamulka iyo kooxo mucaarad ah, xilli uu jiray muran ku saabsan muddo-kordhintii xilka Madaxweyne Laftagareen.

Dagaalladaas ayaa sababay dhimasho iyo dhaawac, waxayna sii xoojiyeen kala qaybsanaantii siyaasadeed ee gobolka.

Dadaallo dib-u-heshiisiin ah oo dhacay bilowgii 2023 ayaa lagu gaaray heshiisyo la xiriiray dejinta xiisadaha iyo hannaanka doorashooyinka, balse khilaafaadkii siyaasadeed si buuxda looma xallin.

Sanadkan 2026, xaaladda ayaa mar kale faraha ka baxday kadib markii uu billowday loollan militari oo u dhexeeya ciidamada Dowladda Federaalka iyo kuwa daacadda u ah Laftagareen.

17-kii Agoosto, dagaallo culus oo ka dhacay Baydhabo ayaa lagu soo warramay inay ku dhinteen ugu yaraan afar qof oo rayid ah, halka tobannaan kalena ay ku dhaawacmeen.

Bishii Sebteembar, ciidamada taageersan Laftagareen ayaa la sheegay inay fariisimo iyo baro koontarool ka sameysteen xaafado ka tirsan magaalada, kahor inta aysan dib ugu laaban deegaannada ku dhow Baydhabo.

Iska horimaadyo kale oo dhacay dabayaaqadii bishaasi ayaa muujiyay in weli aysan jirin heshiis amni oo waara oo dhexmaray dhinacyada isku haya gobolka.

Cadaadiska Militari ee Kusoo Kordhaya Baydhabo

Xaaladda amni ee Baydhabo ayaa sidoo kale saameyn weyn ku yeelatay isbeddellada militari ee ka dhacay deegaannada kale ee Koonfur Galbeed.

Bishii Oktoobar, ciidamada taageersan Laftagareen ayaa lagu soo warramay inay ballaariyeen goobaha ay ka arrimiyaan, oo ay ku jirto magaalada istaraatiijiga ah ee Buurhakaba, taas oo ku taalla waddada muhiimka ah ee isku xirta Muqdisho iyo Baydhabo.

Gacan-ku-haynta magaalooyinka ku hareereysan Baydhabo iyo waddooyinka isku xira ayaa noqotay arrin muhiim u ah labada dhinac.

Baydhabo waxay xarun siyaasadeed iyo militari u tahay maamulka ay taageerto Dowladda Federaalka, taas oo ka dhigaysa magaalo muhiimad gaar ah ku leh loollanka ka socda Koonfur Galbeed.

Dhaqdhaqaaqyada cusub ee Daraawiishta Laftagareen ayaa sidaas darteed sii kordhiyay walaaca laga qabo in cadaadis militari oo dheeraad ah la saaro magaalada.

Si kastaba ha ahaatee, weli ma jiro caddeyn madax-bannaan oo muujinaysa in dhaqdhaqaaqyadan ay si toos ah ugu xiran yihiin weerar dhow oo lagu qaadayo Baydhabo.

Saameynta Xaaladda Amni ee Dadka Rayidka ah

Xiritaanka waddooyinka muhiimka ah ayaa walaac hor leh ku abuuraya shacabka magaalada Baydhabo, kuwaas oo muddooyinkii dambe la kulmay xiisado siyaasadeed, dagaallo iyo xannibaado dhanka isu socodka ah.

Haddii ay sii socdaan xayiraadaha waddooyinka, waxaa suuragal ah inay saameeyaan ganacsiga, gaadiidka dadweynaha iyo helitaanka adeegyada aasaasiga ah.

Baydhabo ayaa sidoo kale ah xarun muhiim u ah hay’adaha gargaarka bani’aadannimo, waxaana ku nool dad badan oo barakacayaal ah.

Dagaal cusub oo magaalada ka qarxa wuxuu sababi karaa barakac dheeraad ah, hakad ku yimaada adeegyada caafimaadka iyo dhibaatooyin bani’aadannimo oo hor leh.

Mustaqbalka Siyaasadeed iyo Amni ee Koonfur Galbeed

Inkasta oo hore loo sameeyay dadaallo dhexdhexaadin iyo dib-u-heshiisiin ah, haddana muranka ku saabsan hoggaanka Koonfur Galbeed weli ma helin xal ay ku wada qanacsan yihiin dhinacyada isku haya maamulka.

Qodobada ugu waaweyn ee la isku hayo waxaa kamid ah sharciyadda maamulka hadda ka jira Baydhabo, doorka Dowladda Federaalka ee siyaasadda Koonfur Galbeed iyo mustaqbalka ciidamada daacadda u ah Laftagareen.

Xiritaanka waddooyinka Baydhabo iyo dhaqdhaqaaqyada ciidan ee laga soo sheegayo hareeraha magaalada ayaa kusoo beegmaya xilli uu gobolka wajahayo mid kamid ah khilaafaadkiisa siyaasadeed iyo amni ee ugu adag sanadihii dambe.