MUQDISHO, Soomaaliya — July 27, 2026 — La-taliyihii hore ee Amniga Qaranka ee Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa wajahaya dood cusub oo la xiriirta hadallo uu hore uga jeediyay dagaalka lagula jiro Al-Shabaab, kaddib markii kooxda hubeysan ay weli sii waddo howlgalladeeda qaybo ka mid ah Soomaaliya, gaar ahaan deegaanno ku dhow caasimadda Muqdisho.
La-taliyaha hore ayaa intii uu xilka hayay wareysi uu siiyay VOA Somali ku sheegay in Al-Shabaab laga adkaan karo, isla markaana aysan jiri doonin dagaalyahan Al-Shabaab ah oo ku haraya Soomaaliya ka hor bisha Luulyo 2024.
Wuxuu sidoo kale xilligaas sheegay hadal uu ku adkeeyay kalsooni, isagoo yiri “hadalkayga xasuusta”, wuxuuna sheegay in howlgalka Qaramada Midoobay ee UNTMIS uusan Soomaaliya uga baahnaan doonin wixii ka dambeeya Diseembar 2024.
Hase yeeshee, sanadka 2026, Al-Shabaab ayaa weli ka howlgasha qaybo kala duwan oo dalka ah, waxaana la soo sheegay inay joogitaan ku leedahay deegaanno u dhow Muqdisho sida Xaawaadley iyo Basra, kuwaas oo ku yaalla gobollada Shabeellaha Dhexe iyo Shabeellaha Hoose.
La-taliyihii hore, oo hadda ah siyaasi mucaarad ah, ayaa beddelay aragtidiisa ku aaddan xaaladda amniga Soomaaliya. Wuxuu hadda ka digayaa in haddii ciidamada nabad ilaalinta caalamiga ah ay ka baxaan Soomaaliya ay dalka soo wajihi karaan khataro amni.
Wuxuu sidoo kale sheegay in Al-Shabaab ay weli tahay caqabad weyn oo aan si fudud looga adkaan karin, isla markaana Soomaaliya aysan si degdeg ah uga maarmin taageerada ciidamada caalamiga ah.
Isbeddelka hadalladiisa ayaa dhaliyay dood siyaasadeed, iyadoo qaar ka mid ah dadka falanqeeya arrimaha Soomaaliya ay tilmaamayaan farqiga u dhexeeya hadalladii uu jeedinayay xilliga uu dowladda ka tirsanaa iyo mowqifkiisa hadda oo uu mucaarad yahay.
Xilliga uu ahaa mas’uul dowladeed, wuxuu ku adkeysanayay in dowladda Soomaaliya ay awood u leedahay inay jabiso Al-Shabaab, halka maanta uu xoogga saarayo halista sii jirta iyo baahida loo qabo taageerada ciidamada shisheeye.
Al-Shabaab ayaa dagaal kula jirtay dowladda Soomaaliya in ka badan toban sano, iyadoo weli awood u leh inay weerarro ka fuliso gudaha dalka, saameyn ku yeelato deegaano miyiga ah, isla markaana caqabad ku noqoto dadaallada lagu xoojinayo amniga.
Dowladda Soomaaliya, oo taageero ka hesha dalal caalami ah iyo ciidamada Midowga Afrika, ayaa qaaday howlgallo militari oo lagu doonayo in kooxda looga saaro deegaanada ay gacanta ku hayso.
Inkasta oo ciidanka dowladda iyo saaxiibadooda caalamiga ah ay dib u qabsadeen deegaano badan, Al-Shabaab ayaa weli awood u leh inay sii waddo weerarro iyo dhaqdhaqaaqyo amni darro.
Arrinta ciidamada shisheeye ayaa noqotay mid ka mid ah doodaha ugu waaweyn ee siyaasadda iyo amniga Soomaaliya. Ciidamada Midowga Afrika ee ATMIS ayaa muddo dheer taageerayay ciidamada Soomaaliya, iyagoo qeyb ka ahaa howlgalka lagu wiiqayo awoodda Al-Shabaab.
Xaaladda Amni ee Deegaannada Ku Dhow Muqdisho
Joogitaanka Al-Shabaab ee meelaha ku dhow Muqdisho ayaa weli ah walaac weyn oo dhinaca amniga ah. Deegaannada ku dhow caasimadda ayaa muhiim u ah dhinaca istiraatiijiyadda, maadaama ay ku dhow yihiin xarumaha dowladda, waddooyinka muhiimka ah iyo goobaha ganacsiga.
Sida ay sheegeen qaar ka mid ah dadka deegaanka iyo ilo amni, Al-Shabaab ayaa weli saameyn ku leh qaybo ka mid ah deegaannada miyiga ah ee ku dhow Muqdisho, inkasta oo ay socdaan howlgallo lagu doonayo in looga saaro.
Xaaladdan ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan awoodda ciidamada Soomaaliya iyo sida uu u socdo qorshaha ay ciidamada qaranku kula wareegayaan mas’uuliyadda amniga marka ciidamada caalamiga ah ay baxayaan.
Mas’uuliyiinta dowladda Soomaaliya ayaa marar badan sheegay in ciidamada qaranku awood u leeyihiin inay la dagaallamaan Al-Shabaab, iyagoo xusay guulo laga gaaray howlgallada militari ee ka dhanka ah kooxda.
Dowladdu waxay sidoo kale qiratay in Al-Shabaab ay weli tahay khatar amni oo jirta, waxayna ku baaqday in la sii wado taageerada caalamiga ah inta lagu jiro marxaladda kala guurka amniga.
Ilaa hadda dowladda si gaar ah ugama aysan jawaabin hadallada isbeddelay ee la-taliyihii hore, balse waxay ku adkeysatay in dagaalka Al-Shabaab uu u baahan yahay isku darka howlgal militari, sirdoon iyo taageerada shacabka.
Doodda ku saabsan hadallada la-taliyihii hore waxay ka tarjumaysaa kala aragti duwanaanta ka jirta Soomaaliya ee ku saabsan horumarka laga gaaray dagaalka Al-Shabaab iyo mustaqbalka ciidamada caalamiga ah.
Joogitaanka Al-Shabaab ee deegaanno u dhow Muqdisho wuxuu muujinayaa in kooxda ay weli tahay caqabad weyn, inkasta oo dowladda Soomaaliya iyo saaxiibadeeda ay wadaan howlgallo joogto ah.
Shacabka ku nool deegaannada ay saameeyeen dagaallada ayaa weli wajahaya cabsi amni, xannibaad dhaqdhaqaaq iyo saameyn dhaqaale.
Dhinaca siyaasadda, arrintan waxay muujinaysaa sida aragtida amniga Soomaaliya mararka qaar isu beddeli karto iyadoo ku xiran doorka siyaasadeed ee qofka, haddii uu yahay mas’uul dowladeed ama mucaarad.