MUQDISHO, 11 Oktoobar 2026 — Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, ayaa ka digay cawaaqibka ka dhalan kara qorshe la sheegay in Villa Somalia ay ku weerareyso dhinaciisa siyaasadeed, isagoo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ugu baaqay inuu wadahadal ku raadiyo heshiis doorasho.

Xisbiga Himilo Qaran ee uu hoggaamiyo Shariif ayaa bayaan uu soo saaray Axaddii ku eedeeyey Xasan Sheekh inuu abaabulayo ciidamo isaga si gaar ah daacad ugu ah, isla markaana wado tallaabooyin horseedi kara iska horimaad hubeysan oo ka dhaca Muqdisho.

Xisbigu wuxuu sheegay in madaxweynuhu qaadi doono mas’uuliyadda cawaaqibka ka dhasha weerar kasta oo lagu qaado xarumaha siyaasiyiinta mucaaradka. Wuxuu ka digay in tallaabo ciidan oo ka dhan ah siyaasiyiinta ay qalqal gelin karto caasimadda, carqaladeyn karto wadahadallada, isla markaana sii wiiqi karto hay’adaha dowladda.

Shariif ayaa dalbaday hannaan doorasho oo heshiis lagu yahay. Dhinaciisa ayaa sidoo kale Xasan Sheekh ku eedeeyey inuu doonayo dardargelinta hannaan la mid ah doorashooyinkii ka dhacay Baydhabo, Dhuusamareeb iyo Jowhar, iyagoo ku doodaya in doorashooyinka heer qaran ay u baahan yihiin heshiis siyaasadeed oo ballaaran.

Isbarbardhiggaas wuxuu ka tarjumayaa dhaliisha mucaaradku u jeedinayo habka dowladda. Bayaanka bishan Oktoobar wuxuu xoogga saaray abaabulka ciidan ee la sheegay, muranka sharciyadda madaxweynaha iyo baahida loo qabo heshiis doorasho oo degdeg ah.

Himilo Qaran ayaa sheegay inuu si dhow ula socdo waxa uu ku tilmaamay daandaansi, isku dayo lagu abuurayo qalalaase iyo diyaar-garow colaadeed. Xisbigu wuxuu cambaareeyey tallaabooyinkaas, isagoo ka digay in shacabka Muqdisho ay la kulmi karaan saameynta iska horimaad siyaasadeed oo kale.

Wuxuu ugu baaqay saraakiisha iyo xubnaha ciidamada qaranka inay diidaan amarro lagu beegsanayo siyaasiyiinta mucaaradka, kuwaas oo uu sheegay inay ka hor imaanayaan mabaadi’da dowladnimada.

Xisbigu wuxuu ku dooday in ciidamada qaranka aan loo adeegsan dano siyaasadeed oo gaar ah ama cabsi gelinta dadka ka aragtida duwan dowladda. Wuxuu sidoo kale adkeeyey mas’uuliyadda saaran saraakiisha marka ay la tacaalayaan khilaafaadka siyaasadeed.

Himilo Qaran ayaa mar kale su’aal geliyey sharciyadda Xasan Sheekh, isagoo sheegay in muddadii xilkiisu dhammaatay, kuna eedeeyey inuu xafiiska sii joogo isaga oo aan haysan sharciyad. Hadalladaas waxay ka tarjumayaan mowqifka xisbiga ee muranka dastuuriga ah.

Dowladda ayaa difaacday isbeddellada doorashooyinka iyo dastuurka, iyadoo ku sheegtay tallaabooyin lagu xoojinayo hay’adaha dimuqraadiga ah laguna hirgelinayo doorasho qof iyo cod ah. Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa su’aalo ka keenay sharciyadda, waqtiga iyo hirgelinta isbeddelladaas iyada oo aan la gaarin heshiis loo dhan yahay

Digniinta cusub waxay daba socotaa rabshado hore oo dhexmaray ciidamada dowladda iyo xoogag taageersan mucaaradka gudaha caasimadda.

Waxaa 4-tii Juun ka dhacay dagaal ciidamada dowladda iyo maleeshiyaad la safan mucaaradka ay rasaas isku dhaafsadeen Muqdisho, ka hor bannaanbaxyo la qorsheeyey. Dadka deegaanka ayaa sheegay in dagaalku sababay burbur hantiyeed iyo barakac. Shariif, oo Soomaaliya madaxweyne ka ahaa 2009 ilaa 2012, ayaa xilligaas sheegay in ciidamada dowladda ay weerareen gurigiisa.

Wasaaradda Warfaafinta ayaa 5-tii Juun sheegtay in ciidamada ammaanku soo celiyeen kala dambeynta, ayna meesha ka saareen maleeshiyaadkii mucaaradka. Hase yeeshee, dadka deegaanka ayaa diiday sheegashada hub-ka-dhigista, waxayna hakadka dagaalka ku sababeeyeen dhexdhexaadin ay sameeyeen odayaal dhaqameed.

Wasaaraddu waxay Shariif iyo Ra’iisul Wasaarihii hore Xasan Cali Khayre ku eedeysay inay shacabka khatar geliyeen markii ay maleeshiyaad geeyeen xaafadaha la deggan yahay

Wararkaasi waxay muujinayaan kalsooni-darrada ku xeeran adeegsiga ciidamada marka ay jiraan khilaafaad siyaasadeed. Dagaalladii hore waxay xog dheeraad ah ka bixinayaan digniinta Axadda, balse ma xaqiijinayaan diyaar-garowga weerar ee hadda la sheegay.

Khilaafka doorashooyinka ayaa sidoo kale marar badan caqabad ku noqday wadahadallada madaxda federaalka iyo siyaasiyiinta mucaaradka.

Waxaa fashilmay ⁠ wadahadal 15-kii wadahadallo ka dhacay xarunta Xalane ee Muqdisho ay burbureen, kaddib markii la isku mari waayey muddada xilka madaxweynaha iyo qaabka doorashada.

Shariif iyo Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni, ayaa matalayey dhinaca mucaaradka, halka Xasan Sheekh iyo Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka Saalax Axmed Jaamac ay ka socdeen dowladda.

Dowladda federaalka ayaa wadahadalladaas kaddib ku celisay inay ka go’an tahay doorasho toos ah, iyadoo sheegtay in wadatashigu weli furan yahay. Mucaaradka ayaa dalbaday in marka hore la aqoonsado dhammaadka muddadii xilka, ka hor inta aan laga wada hadlin hannaan doorasho oo heshiis lagu yahay.

Doorashooyinka dowlad-goboleedyada ayaa noqday qodob kale oo la isku hayo. Bishii Sebtembar, Garowe Online ayaa, iyadoo xiganeysa ilo xog-ogaal ah, sheegtay in Xasan Sheekh doonayo in wadahadallada doorashada federaalku ay ka dambeeyaan doorashooyinka Galmudug iyo Hirshabeelle. Mucaaradka ayaa walaac ka muujiyey in kala horreyntaas ay dib u dhigi karto heshiis qaran.

Koonfur Galbeed, doorashadii Aadan Madoobe ayaa la kulantay diidmo ka timid musharraxiin su’aalo ka keenay caddaaladda iyo hufnaanta tartanka.
sheegtay in madaxweynihii hore ee maamulkaas, Shariif Xasan Sheekh Aadan, uu ka baxay tartanka, isagoo ku eedeeyey inuusan sinnayn, sidoo kalena su’aal geliyey sii haynta Madoobe ee xilka guddoomiyaha Golaha Shacabka.

Xiisadaha siyaasadeed ayaa sidoo kale dagaallo ka dhaliyey meelo ka baxsan Muqdisho. bishii Agoosto ku warrantay in ciidamada federaalka iyo xoogag daacad u ah madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen, ay ku dagaallameen Baydhabo. Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa sheegtay in ciidamadeedu ka jawaabayeen weerar lagu soo qaaday.

Himilo Qaran ayaa bayaankiisa Axadda ku sheegay in wadahadalku yahay waddada looga hortagi karo iska horimaad kale. Wuxuu dalbaday heshiis doorasho oo degdeg ah, kaas oo horseeda hay’ado leh sharciyad iyo kalsoonida shacabka.