MUQDISHO, Soomaaliya — Luulyo 29, 2026 — Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa dowladda Federaalka Soomaaliya ku eedeeyay inay dalka gelisay marxalad siyaasadeed iyo amni oo sii adkaaneysa, isagoo sheegay in kalsoonidii shacabka iyo tan beesha caalamka ay hoos u dhacday. Hadalladiisa ayaa kusoo beegmaya iyadoo ay weli taagan yihiin muranno la xiriira doorashooyinka, dib-u-eegista dastuurka iyo xiriirka dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.
Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa si kulul u dhaliilay Dowladda Federaalka Soomaaliya, isaga oo sheegay in dalka uu wajahayo xaalad siyaasadeed iyo amni oo sii xumaaneysa.
Isagoo ka hadlayay xaaladda siyaasadeed ee dalka, Sheekh Shariif ayaa sheegay in booqashadii wafdi ka socday dowladda Mareykanka ee Kismaayo ay muujineyso hoos u dhaca kalsoonida caalamka ee dowladda federaalka.
“Wafdiga Mareykanka ee maanta ka degay Kismaayo kana laabtay iyaga oo aan iman caasimadda Muqdisho, waxay caddeyn u tahay in dunidu ka niyad jabtay dowladda Soomaaliya,” ayuu yiri Sheekh Shariif.
Hadalladiisu waxay kusoo beegmeen xilli Soomaaliya ay ka jiraan khilaafyo siyaasadeed oo ku saabsan doorashooyinka, wax ka beddelka dastuurka iyo xiriirka dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.
Dhaliilaha Dowladda Federaalka
Sheekh Shariif ayaa sheegay in dowladda federaalka ay ku guuldareysatay isku-dubbaridka xiriirka ay la leedahay beesha caalamka, isagoo sidoo kale ku dooday in muddo-xileedka dowladda uu dhammaaday.
Wuxuu sheegay in aan weli la gaarin heshiis siyaasadeed oo ku saabsan nooca doorashada iyo dhammeystirka dastuurka KMG ah ee dalka.
Sida uu sheegay madaxweynihii hore, shacabka Soomaaliyeed waxay lumiyeen rajadii ay ka qabeen hoggaanka dalka, halka beesha caalamkana ay hoos u dhigtay kalsoonidii ay ku qabtay dowladda.
Waxa uu intaas ku daray in Soomaaliya ay mar kasta gasho qalalaase siyaasadeed marka ay dhammaato muddo-xileedka hay’adaha dowladda iyadoo aan la helin heshiis siyaasadeed oo lagu wada qanacsan yahay.
Muranka Doorashooyinka
Qodobka ugu weyn ee Sheekh Shariif dhaliilay ayaa ahaa hannaanka doorashooyinka.
Wuxuu ku eedeeyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud inuusan diyaar u ahayn wadatashi siyaasadeed oo ku saabsan doorashooyinka, balse uu doonayo inuu hirgeliyo hannaan doorasho oo aan lagu heshiin.
Sheekh Shariif ayaa sidoo kale soo hadal qaaday xaaladaha siyaasadeed ee Muqdisho, Koonfur Galbeed, Galmudug iyo Hirshabeelle, isagoo ku tilmaamay geeddi-socodyadaasi kuwo aan sharciyad buuxda haysan islamarkaana aan la aqbali doonin.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dhinaceeda hore u sheegtay in isbeddellada lagu sameynayo hannaanka doorashooyinka ay yihiin kuwo lagu xoojinayo dimuqraadiyadda iyo hay’adaha dowladda.
Eedeymo Kale oo Loo Jeediyay Dowladda
Madaxweynihii hore ayaa sidoo kale ku eedeeyay dowladda inay ku lug leedahay boobka hantida dadweynaha iyo barakicinta qasabka ah ee shacabka.
Waxa uu sheegay in khilaafaadka siyaasadeed ee dalka ay sii bateen muddadii ay jirtay dowladda hadda talada haysa.
Eedeymahan lama xaqiijin si madax-bannaan, mana jirin jawaab rasmi ah oo dowladda Federaalka Soomaaliya ka bixisay hadallada ugu dambeeyay ee Sheekh Shariif.
Mas’uuliyiinta dowladda ayaa hore u difaacay siyaasaddooda, iyagoo sheegay in dib-u-habeynta lagu wado ay waafaqsan tahay sharciga iyo dastuurka dalka.
Arrimaha Amniga
Sheekh Shariif ayaa sheegay in xaaladda amni ee Soomaaliya ay sidoo kale sii xumaaneyso, isagoo xusay in khilaafaadka siyaasadeed ay wiiqi karaan dadaallada lagu sugayo nabadda iyo xasiloonida.
Wuxuu sheegay in heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay uu muhiim u yahay adkeynta dowladnimada iyo la dagaallanka Al-Shabaab.
Dowladda Federaalka Soomaaliya kama aysan jawaabin hadallada ugu dambeeyay ee Sheekh Shariif.
Dowladdu waxay marar badan sheegtay inay ka go’an tahay dhammeystirka dib-u-eegista dastuurka, hirgelinta dib-u-habeynta doorashooyinka iyo xoojinta hay’adaha dowladda iyadoo la ilaalinayo nidaamka dastuuriga ah.
Khilaafka siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa sii xoogeystay bilihii u dambeeyay, iyadoo ay jiraan muranno ku saabsan wax ka beddelka dastuurka, hannaanka doorashooyinka iyo awoodaha dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.
Mucaaradka ayaa si isdaba joog ah ugu baaqayay in la qabto wada-tashi siyaasadeed oo loo dhan yahay ka hor inta aan la meel marin isbeddellada waaweyn ee dastuurka iyo doorashooyinka.
Dhanka kale, Dowladda Federaalka ayaa ku doodaysa in dib-u-habeyntaas ay muhiim u tahay dhismaha nidaam dimuqraadi ah iyo horumarinta dowladnimada Soomaaliya.
Beesha caalamka ayaa marar badan ku baaqday in hoggaamiyeyaasha Soomaaliyeed ay ku xalliyaan khilaafaadkooda wada-hadal iyo is-afgarad si loo ilaaliyo xasilloonida iyo horumarka dowlad-dhiska.
Hadallada Sheekh Shariif ayaa la filayaa inay sii xoojiyaan doodaha siyaasadeed ee la xiriira doorashooyinka iyo dib-u-eegista dastuurka.
Indhaha siyaasadda Soomaaliya ayaa hadda ku wajahan sida dowladda iyo mucaaradku uga gaari doonaan is-afgarad arrimaha doorashooyinka iyo mustaqbalka nidaamka siyaasadeed ee dalka.
Hadallada Sheekh Shariif waxay muujinayaan kala qeybsanaanta siyaasadeed ee weli ka jirta Soomaaliya xilli dalka uu wajahayo go’aanno muhiim ah oo la xiriira doorashooyinka iyo dastuurka.
Muranka u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka ayaa saameyn ku yeelan kara xasilloonida siyaasadeed, xiriirka Soomaaliya la leedahay beesha caalamka, iyo dadaallada lagu xoojinayo dowladnimada.
Sidoo kale, haddii aan la helin is-afgarad siyaasadeed, waxaa laga yaabaa in ay sii adkaato hirgelinta dib-u-habeynta siyaasadeed iyo dadaallada amniga ee lagula dagaallamayo Al-Shabaab.