BAIDOA, Soomaaliya — Sebteembar 13, 2026 — Shacabka deegaanka Harta Qaanle ayaa Axaddii bannaanbax ka dhigay duqeymo isdaba joog ah oo ay sheegeen in lagu hayo deegaanno ka tirsan Koonfur Galbeed, iyagoo gubay calanka Turkiga xilli ay sii kordheyso carada laga qabo weerarrada cirka iyo khatarta ay ku hayaan dadka rayidka ah.

Dibadbaxayaasha ayaa isugu soo baxay goob fagaare ah oo ku taalla Harta Qaanle, iyagoo watay boorar ay ku cambaareynayaan duqeymaha, kuna dalbanayaan in la joojiyo howlgallada militari ee saameynaya deegaannada ay shacabka ku nool yihiin.

Sawirro laga soo qaaday bannaanbaxa ayaa muujinayay dadweyne ay carruuri ku jiraan oo taagan meel u dhow calanka Turkiga oo dab la qabadsiiyay. Dibadbaxayaasha ayaa tallaabadaas u adeegsaday inay ku muujiyaan tuhunka ay ka qabaan in Turkigu ku lug leeyahay duqeymaha la soo sheegay.

Harta Qaanle waxaa dhawaan ku dhacay gantaallo, sida ay sheegeen dadka deegaanka, goobjoogayaal iyo hoggaanka bulshada. Si kastaba ha ahaatee, ma aysan soo bandhigin xog si madax-bannaan loo xaqiijiyay oo caddeyneysa cidda lahayd diyaaradaha la adeegsaday, bartilmaameedka weerarka ama hay’adda amartay duqeynta.

Ma jiraan tirooyin rasmi ah oo laga helay khasaaraha nafeed ama qiimeyn dhammaystiran oo ku saabsan burburka ka dhashay weerarka la sheegay. Sidoo kale ma cadda in dagaalyahanno hubeysan ama fariisimo ciidan ay ku sugnaayeen agagaarka goobta la weeraray.

Dadka deegaanka ayaa dalbaday baaritaan madax-bannaan oo lagu ogaanayo cidda fulisay weerarka iyo in waxyeello loo geystay dad rayid ah ama hantidooda. Waxay sidoo kale ku baaqeen in si weyn loo ilaaliyo dadka ku nool deegaannada ay ka socdaan howlgallada militari.

Dowladda Federaalka Soomaaliya, maamulka gacanta ku haya Baydhabo iyo dowladda Turkiga ayaan si degdeg ah uga hadlin bannaanbaxa Harta Qaanle ama eedeymaha ay dibadbaxayaashu soo jeediyeen.

Loollanka siyaasadeed ee Koonfur Galbeed

Bannaanbaxan ayaa ku soo beegmaya xilli uu weli taagan yahay loollanka awoodda siyaasadeed ee Koonfur Galbeed, kaas oo u dhexeeya maamulka Baydhabo ee taageerada ka haysta Dowladda Federaalka iyo taageerayaasha madaxweynihii hore ee maamulkaas, Cabdicasiis Xasan Maxamed “Laftagareen.”

Laftagareen wuxuu ku adkeysanayaa inuu weli yahay madaxweynaha sharciga ah ee Koonfur Galbeed. Wuxuu ciidamada federaalka iyo maamulka ku xiran Aadan Madoobe ku eedeeyay inay si sharci-darro ah ula wareegeen magaalada Baydhabo.

Garabka Laftagareen wuxuu sidoo kale ku eedeeyay Turkiga inuu taageero militari siinayo Dowladda Federaalka, oo iyaduna taageerta Aadan Madoobe.

Maamulka taageersan Aadan Madoobe ayaa dhankiisa sheeganaya awoodda maamulka ee Baydhabo, wuxuuna ciidamada taageersan Laftagareen ku eedeeyay inay khatar ku yihiin amniga iyo xasilloonida caasimadda gobolka. Sheegashooyinka iska soo horjeeda ee labada dhinac weli si madax-bannaan looma xaqiijin.

Ciidamada Dowladda Federaalka ayaa 30-kii Maarso la wareegay Baydhabo kaddib markii Laftagareen uu xilka ka degay, sida lagu sheegay warbixin ay daabacday wakaaladda Associated Press⁠. Laftagareen iyo taageerayaashiisa ayaa tan iyo xilligaas diidanaa sharciyadda nidaamka cusub, iyagoo weli sheeganaya inay awood sharci ah ku leeyihiin Koonfur Galbeed.

Khilaafka siyaasadeed ayaa dhowr jeer isu beddelay dagaal hubeysan. Dagaallo ka dhacay gudaha iyo hareeraha Baydhabo bishii Agoosto ayaa lagu soo warramay inay dileen ugu yaraan afar qof oo rayid ah, halka 98 kale ay ku dhaawacmeen.

Dagaal kale oo dhacay 3-dii Sebteembar ayaa sababay dhimashada hal qof oo rayid ah. Isbitaalka Gobolka Bay ayaa la geeyay 71 qof oo dhaawac ah, oo ay ku jireen 15 haween ah, sida ay saraakiisha caafimaadku u sheegeen AP.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa sheegtay in ciidamada dowladdu ay iska caabinayeen weerar ay soo qaadeen xoogag taageersan Laftagareen. Wasaaraddu waxay sidoo kale ku eedeysay Al-Shabaab inay dagaalka qayb ka ahayd.

Sheegashada ku saabsan ka qaybgalka Al-Shabaab si madax-bannaan looma xaqiijin. Garabka Laftagareen ayaa horay u diiday eedeymaha ciidamadiisa lala xiriirinayo kooxdaas.

Doorka militari ee Turkiga

Turkigu wuxuu ka mid yahay saaxiibada ugu dhow Soomaaliya ee dhinacyada amniga iyo horumarinta. Ankara waxay Muqdisho ku leedahay xarunta tababarka ciidamada ee TURKSOM, waxayna tababartay ciidamo Soomaali ah, iyadoo sidoo kale qalab militari iyo taageero howlgallo siisay Dowladda Federaalka.

Doorka tooska ah ee Turkiga ee dagaallada Soomaaliya ayaa sii muuqday sannadkii 2026. Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa sheegtay in diyaaradaha dagaalka ee F-16 ee Turkigu ay bishii Juun ka qaybqaateen duqeymo lagu beegsaday goobo la sheegay inay Al-Shabaab ku lahayd gobolka Shabeellaha Hoose.

Wasaaraddu waxay sheegtay in howlgalkaas lagu dilay ku dhowaad 35 dagaalyahan, balse tirada khasaaraha si madax-bannaan looma xaqiijin.

Dadka deegaanka ayaa dalbanaya in baaritaan lagu sameeyo weerarka, lana shaaciyo cidda lahayd diyaaradaha la adeegsaday, bartilmaameedka duqeynta iyo khasaaraha soo gaaray dadka rayidka ah iyo hantidooda.

Bannaanbaxa wuxuu muujinayaa sida khilaafka siyaasadeed ee Soomaaliya uu ugu milmayo walaaca shacabka ee ku saabsan doorka militari ee dowladaha shisheeye. Ka qaybgalka la xaqiijiyay ee Turkiga ee howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab ayaa sababaya in weerar kasta oo aan cidda fulisay la garanayn uu si degdeg ah u abuuro tuhun iyo caro.

Gubista calanka Turkiga waxay sidoo kale muujin kartaa dhaawac soo gaaraya aragtida shacabka ee mid ka mid ah saaxiibada ugu saameynta badan Soomaaliya. Haddii aan si cad looga jawaabin eedeymaha jira, diidmada ka dhanka ah taageerada militari ee shisheeye waxay ku fidi kartaa meelo ka baxsan Harta Qaanle.