BELEDWEYNE, Soomaaliya, 1 Nofeembar 2026 — Ciidamo ka tirsan Macawiisleyda beesha Xawaadle ayaa la sheegay inay ka soo baxeen dhowr furimood oo ku dhow degmooyinka Matabaan iyo Buuloburde, iyagoo ku sii jeeda magaalada Beledweyne. Arrintan ayaa dhalisay walaac ku saabsan saameynta uu khilaafka siyaasadeed ee Hiiraan ku yeelan karo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.

Wararka deegaanka ayaa tilmaamaya in cutubyo ka tirsan ciidamada difaaca deegaanka ay baneeyeen qaar ka mid ah difaacyadooda ku yaalla bannaanka labada degmo, halka ciidamo kale la sheegay inay ka fikirayaan inay ka soo baxaan aagga Jalalaqsi.

Dhaqdhaqaaqyadan ayaa ku soo beegmaya xilli uu sii xoogeysanayo khilaafka u dhexeeya hoggaamiyeyaal saameyn ku leh beesha Xawaadle, dowladda federaalka iyo maamulka Hirshabeelle. Khilaafka ayaa salka ku haya matalaadda siyaasadeed, magacaabista mas’uuliyiinta gobolka iyo doorashadii dhowaan ka dhacday Hirshabeelle.

Inkastoo bixitaanku wiiqi karo difaacyada furimaha, haddana wararku ma xaqiijinayaan in ciidamada dowladda ay ka baxeen magaalooyinka Matabaan ama Buuloburde, ama in Al-Shabaab ay la wareegtay labadaas magaalo.

Ciidamo ku ururaya Beledweyne

Wararka bixitaanka ayaa daba socda ciidamo badan oo Macawiisley ah oo ku soo ururay Beledweyne. Cutubyo hubeysan ayaa Jimcihii galay qaybo ka mid ah xarunta Lama-Galaay, iyadoo aan la soo sheegin wax dagaal ah.

Xaruntan waxaa ku yaalla xafiisyada maamulka gobolka iyo saldhigyo ciidan. Macawiisleyda ayaa fariisimo ka sameystay agagaarka xafiisyada maamulka, halka ciidamada xoogga dalka ay gacanta ku hayeen qaybta militariga.

Ciidamo kale ayaa la sheegay inay isku fidiyeen agagaarka Buundada Liqliiqato iyo bannaanka Garoonka Diyaaradaha Ugaas Khaliif.

Dhaqdhaqaaqyadan ayaa xiriir la leh muranka ka taagan hoggaanka maamulka gobolka Hiiraan. Guddoomiyihii xilka laga qaaday, Maxamed Xuseen Maxamed Carab, ayaa diiday xil-ka-qaadistiisa, halka Muuse Salaad Weheliye, oo loo magacaabay beddelkiisa, uu ka howlgalayay qaybta ciidanka ee isla xarunta.

Joogitaanka mas’uuliyiin isku haya maamulka iyo ciidamo hubeysan oo ku wada sugan hal xarun ayaa abuuray xaalad xasaasi ah, inkastoo aan la soo sheegin iska horimaad dhacay markii Macawiisleydu galeen xarunta.

Doorashadii Hirshabeelle oo sii hurisay khilaafka

Khilaafka waxaa udub-dhexaad u ah muran muddo soo jiitamayay oo ku saabsan sida awoodda siyaasadeed loogu qaybsanayo Hirshabeelle, oo ka kooban gobollada Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe.

Xildhibaannada Hirshabeelle ayaa 24-kii Oktoobar magaalada Jowhar dib ugu doortay madaxweyne Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe. Wuxuu helay 81 cod, halka musharraxii la tartamayay, Nuur Cilmi Xalane, uu helay 13 cod. Cabdifataax Xasan Afrax ayaa loo doortay madaxweyne ku-xigeenka.

Qaybo ka mid ah siyaasiyiinta iyo madax-dhaqameedka Xawaadle ayaa ka soo horjeestay in doorashada la qabto iyadoo aan heshiis laga gaarin tabashooyinka Hiiraan.

Tabashooyinkaas waxaa ka mid ah matalaadda siyaasadeed, qaybsiga xilalka sare iyo waxa ay ku tilmaameen wadatashi la’aan ku saabsan go’aamada saameynaya gobolka.

Doorashada ka hor, odayaal iyo siyaasiyiin ku shiray Beledweyne ayaa ku adkeystay inaan Hiiraan laga qaban karin doorasho aan heshiis lagu ahayn. Qaar ka mid ah odayaasha ayaa sidoo kale ku dhawaaqay xayiraad ku saabsan booqashooyinka mas’uuliyiinta Hirshabeelle ee garoomada gobolka.

Hase yeeshee, beesha gudaheeda waxaa ka jira aragtiyo siyaasadeed oo kala duwan. Siyaasiyiin kale oo Xawaadle ah ayaa taageeray Guudlaawe iyo ka qaybgalka doorashada, taasoo muujineysa inaan dhammaan hoggaamiyeyaashu isku mowqif ahayn.

Xil-ka-qaadistii guddoomiyaha oo tabasho cusub dhalisay

Xil-ka-qaadistii Maxamed Xuseen Maxamed Carab ayaa noqotay qodob kale oo sii xumeeyay xiriirka Beledweyne iyo hoggaanka Hirshabeelle.

Go’aanka ayaa yimid kaddib markii uu guddoomiyihii hore dhaliilay qaabka loo qaybsado dakhliga laga ururiyo suuqa xoolaha Beledweyne. Hirshabeelle waxay sheegtay in magacaabista guddoomiyaha cusub ay ku timid talo ka soo baxday wasaaradda arrimaha gudaha.

Ma jiro caddeyn la xaqiijiyay oo muujineysa in muranka dakhliga uu sababay xil-ka-qaadista. Si kastaba, khilaafaadka canshuuraha, magacaabista mas’uuliyiinta iyo awoodda go’aan-qaadashada deegaanka ayaa qayb ka noqday xiisadda siyaasadeed.

Qaar ka mid ah siyaasiyiinta iyo madax-dhaqameedka Hiiraan ayaa sidoo kale ku baaqay dhismaha maamul ka madax-bannaan Hirshabeelle. Hindisahaas weli waa mid lagu kala aragti duwan yahay, mana la mid aha dhismaha dowlad-goboleed federaal ah oo si rasmi ah loo aqoonsaday.

Heshiiska la sheegay ee Al-Shabaab

Dhaqdhaqaaqa ciidamada ayaa dareen dheeraad ah yeeshay kaddib markii Al-Shabaab ay horraantii Oktoobar shaacisay heshiis ay sheegtay inay magaalada Maxaas kula gaartay qaar ka mid ah odayaasha Xawaadle.

Wararka kulankaas ku saabsan ayaa sheegay in heshiisku ahaa mid lagu joojinayo colaadda. Qoraal lagu faafiyay warbaahinta xiriirka la leh kooxda ayaa la sheegay inuu xambaarsanaa qodobo xaddidaya qorista, howlgalka iyo hoy-siinta Macawiisleyda ee deegaannada uu heshiisku khuseeyo.