Marco Rubio oo Arrimaha Soomaaliya kala Hadlay William Ruto, Xilli Xasan Sheekh Joogo Maraykanka

MUQDISHO, Soomaaliya, Sebtembar 25, 2026.

Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Maraykanka Marco Rubio ayaa arrimaha Soomaaliya kala hadlay Madaxweynaha Kenya William Ruto, sida uu sheegay xafiiska madaxtooyada Kenya, xilli Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud uu ku sugan yahay Maraykanka, halkaas oo uu kaga qaybgalayo shirarka la xiriira Golaha Guud ee Qaramada Midoobay.

Xafiiska Madaxweyne Ruto ayaa sheegay in wada-hadalka telefoonka ee dhexmaray labada mas’uul uu taabtay xaaladaha Soomaaliya, Haiti iyo Suudaan. Faahfaahin buuxda oo ku saabsan qodobada gaarka ah ee Soomaaliya lagaga hadlay lama shaacin.

Warka ayaa xiise siyaasadeed ka dhaliyay Soomaaliya, maadaama Madaxweynaha Xasan Sheekh uu isla waqtigaas ku sugnaa Maraykanka. Saraakiil ka tirsan madaxtooyada Soomaaliya ayaa sheegay in madaxweynuhu qorshaynayay inuu u safro Washington si uu ula kulmo mas’uuliyiin sare oo Maraykan ah, oo ay ku jiraan Rubio, balse war rasmi ah oo wadajir ah oo xaqiijinaya kulan noocaas ah lama soo saarin ilaa waqtiga warbixintan la qorayay.

Wadahadalkan ayaa dhacay xilli madax iyo saraakiil sare oo caalami ah ay ku sugnaayeen Maraykanka, iyagoo ka qaybgalaya shirarka sanadlaha ah ee Golaha Guud ee Qaramada Midoobay. Munaasabadaha noocan oo kale ah ayaa inta badan noqda fursad ay dalalku ku yeeshaan kulamo laba geesood ah iyo wada-tashiyo ku saabsan arrimaha gobolka.

Madaxtooyada Soomaaliya ayaa hore u sheegtay in Madaxweyne Xasan Sheekh uu kulamo la yeelan doono madax sare oo Maraykan ah. Lama xaqiijin xilliga la qorayay warbixintan in kulan uu dhexmaray Xasan Sheekh iyo Rubio uu qabsoomay iyo in kale, ama in la soo saarayo war-murtiyeed rasmi ah.

In Soomaaliya lagaga hadlo wada-xiriirka Rubio iyo Ruto keligeed macnaheedu ma aha in Maraykanku wax ka beddelay aqoonsigiisa dowladda federaalka Soomaaliya. Maraykanku wuxuu xiriir diblomaasiyadeed oo rasmi ah la leeyahay Dowladda Federaalka Soomaaliya, wuxuuna Muqdisho kula shaqeeyaa hay’adaha dowladda arrimaha ammaanka, siyaasadda iyo horumarinta.

Doorka Kenya ee Arrimaha Soomaaliya

Kenya waxay muddo dheer door muuqda ku lahayd arrimaha Soomaaliya. Labada dal waxaa ka dhexeeya xuduud dheer, xiriir ganacsi, isu socod bulsho iyo walaacyo amni oo wadajir ah, gaar ahaan khatarta Al-Shabaab.

Ciidamo Kenyan ah ayaa qayb ka ahaa howlgaladii Midowga Afrika ee Soomaaliya, kuwaas oo taageera ciidamada Soomaaliya ee dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab. Nairobi ayaa sidoo kale marar badan martigelisay shirar iyo wada-hadallo la xiriira siyaasadda Soomaaliya, nabadeynta iyo xaaladaha qaxootiga.

Maraykanka iyo Kenya waxay iska kaashadaan arrimaha ammaanka gobolka, oo ay ku jiraan la-dagaallanka argagixisada iyo xasillinta dalalka ay colaadaha saameeyeen ee Geeska Afrika. Xiriirkaas ayaa Kenya ka dhigaya dal ay Washington kala tashato xaaladaha ka jira Soomaaliya iyo dalalka kale ee gobolka.

Haiti iyo Suudaan oo Sidoo Kale Laga Wadahadlay

Xafiiska Ruto ayaa sheegay in Haiti iyo Suudaan ay ka mid ahaayeen qodobadii kale ee Rubio iyo Ruto ay ka wada hadleen. Kenya waxay door toos ah ku leedahay Haiti, halkaas oo ay hoggaaminayso howlgalka caalamiga ah ee taageerada amniga, kaas oo loogu talagalay inuu ka caawiyo hay’adaha Haiti wax ka qabashada rabshadaha kooxaha hubeysan.

Suudaan ayaa iyaduna ku jirta qalalaase tan iyo markii dagaal uu ka qarxay bishii Abriil 2023 oo u dhexeeya ciidamada qaranka Suudaan iyo ciidamada Rapid Support Forces. Kenya waxay ka qayb qaadatay dadaallada gobolka ee lagu raadinayo xal siyaasadeed iyo xabbad-joojin.

Arrimaha labada dal ayaa u muuqda kuwo si toos ah ugu xiran doorka Kenya ee howlaha caalamiga ah iyo dhexdhexaadinta gobolka. Soomaaliya, dhinaceeda, waxay muhiim u tahay wada-tashiyada Washington iyo Nairobi sabab la xiriirta amniga gobolka, howlgalka Midowga Afrika iyo halista kooxaha hubeysan.

Xaaladda Ammaanka iyo Siyaasadda Soomaaliya

Soomaaliya waxay weli wajahaysaa caqabado amni oo waaweyn, iyadoo Al-Shabaab ay weerarro ka fuliso qaybo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha dalka, isla markaana ay saameyn ku leedahay deegaanno miyiga ah.

Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay taageero ka heshaa saaxiibbo caalami ah, oo ay ku jiraan tababar, qalab, sirdoon iyo kaalmo dhaqaale oo la xiriirta ciidamada ammaanka. Dowladda ayaa marar badan dalbatay in la sii wado taageerada caalamiga ah, gaar ahaan maalgelinta howlgalka Midowga Afrika iyo dhismaha hay’adaha ammaanka Soomaaliya.

Qaar ka mid ah falanqeeyayaasha siyaasadda Soomaaliya ayaa waqtiga uu Rubio telefoonka kula hadlay Ruto ku tilmaamay mid aan habboonayn dhinaca diblomaasiyadda. Waxay sheegeen in arrimaha Soomaaliya oo lagala hadlo Madaxweynaha Kenya xilli Xasan Sheekh uu joogo Washington loo arki karo ixtiraam-darro loo muujiyay Madaxweynaha Soomaaliya. Waxay intaas ku dareen in tallaabadani ay xoojin karto aragtida dadweynaha ee ah in quwadaha shisheeye ay arrimaha Soomaaliya kala hadlaan hoggaamiyeyaasha gobolka halkii ay si toos ah ula macaamili lahaayeen Muqdisho. Hase yeeshee, falanqeeyayaal kale ayaa tilmaamay in Kenya ay tahay xulufo amni oo muhiim u ah Maraykanka, lehna dano muddo dheer ku saabsan Soomaaliya, isla markaana wicitaanku uusan kaligiis caddeynayn wax isbeddel ah oo ku yimid aqoonsiga rasmiga ah ee Washington ay u hayso Dowladda Federaalka Soomaaliya.