Sabti, May 16, 2026 (Baidoa Online) -Madaxweynaha Dowladda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa xarunta Villa Somalia kula kulmay Safiirka Turkiga u fadhiya Soomaaliya, Alper Aktaş, kaddib markii ay fashilmeen wadahadalladii siyaasadeed ee ka socday xerada Xalane, sida lagu sheegay war ka soo baxay Madaxtooyada.
Kulankan ayaa yimid xilli ay dalka ka taagan tahay xiisad siyaasadeed oo sii kordheysa, taas oo ka dhalatay khilaaf ku saabsan hannaanka doorashooyinka iyo dhammaadka muddada xilka dowladdu ku shaqeyneyso, arrintaas oo sii xoojisay is qabqabsiga u dhexeeya dowladda Federaalka iyo mucaaradka.
Sida lagu sheegay war-saxaafadeedka Madaxtooyada, kulanka ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga istiraatiijiga ah ee Soomaaliya iyo Turkiga, gaar ahaan dhinacyada amniga, horumarinta iyo arrimaha gobolka Geeska Afrika.
Sida ay sheegtay Madaxtooyada Soomaaliya, Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo Safiirka Turkiga Alper Aktaş ayaa ka wadahadlay xoojinta xiriirka iskaashi ee labada dal, kaas oo soo jiray muddo dheer.
Kulanka waxaa sidoo kale lagu soo qaaday iskaashiga dhanka amniga, horumarinta hay’adaha dowladda, taageerada bani’aadamnimo iyo mashaariicda horumarineed ee Turkigu ka wado Soomaaliya.
Kulankan ayaa yimid saacado kaddib markii wadahadallo siyaasadeed oo ka dhacay Xalane ay ku dhammaadeen natiijo la’aan, iyadoo aan la gaarin wax heshiis ah oo ku saabsan khilaafaadka siyaasadeed ee taagan.
Sida ay sheegeen ilo siyaasadeed oo ka ag dhow wadaxaajoodyada, dhinacyadu kuma heshiin qodobbadii ugu waaweynaa ee la xiriiray hannaanka siyaasadeed ee dalka iyo doorashooyinka soo socda. Arrintan si madax bannaan looma xaqiijin.
Turkiga ayaa weli ka mid ah saaxiibada ugu dhow ee Soomaaliya, isagoo door weyn ka qaata tababarka ciidamada, dhismaha kaabeyaasha iyo taageerada hay’adaha dowladda.
Sida lagu sheegay war-saxaafadeedka Madaxtooyada, Soomaaliya waxay muhiimad gaar ah siineysaa iskaashiga ay la leedahay Turkiga, iyadoo sii wadaysa xoojinta xiriirka labada dhinac.
Mas’uuliyiintu si toos ah uma aysan xiriirin kulankan iyo xiisadda siyaasadeed ee dalka ka taagan, inkastoo waqtiga uu kusoo beegmay uu soo jiitay dareenka siyaasadda.
Ilaa hadda Dowladda Federaalka kama aysan bixin faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan natiijada wadahadalladii Xalane.
Dhinacyada mucaaradka iyo qaar ka mid ah dowlad goboleedyada ayaa hore u sheegay in loo baahan yahay wadahadal ballaaran oo loo dhan yahay si loo gaaro heshiis siyaasadeed oo waara.
Sida ay sheegeen siyaasiyiin mucaarad ah, mustaqbalka siyaasadda dalka waa in lagu saleeyaa is-afgarad qaran oo ay ka wada qayb galaan dhammaan dhinacyada muhiimka ah.
Ilaa hadda mucaaradku kama aysan jawaabin kulanka Madaxweynaha iyo Safiirka Turkiga.
Soomaaliya ayaa wajahaysa marxalad siyaasadeed oo xasaasi ah, iyadoo muran xooggan uu ka taagan yahay hannaanka doorashooyinka iyo fasiraadda dastuurka.
Sanadihii la soo dhaafay, wadahadallo siyaasadeed ayaa lagu dadaalay in lagu xalliyo khilaafaadka u dhexeeya dowladda Federaalka, mucaaradka iyo dowlad goboleedyada, balse badanaa waxay ku dhammaadaan natiijo la’aan.
Turkiga ayaa muddo ka badan toban sano kaalin muuqata ka ciyaaray Soomaaliya, isagoo taageero ka bixiya amniga, horumarinta kaabeyaasha, iyo gargaarka bani’aadamnimo.
Xerada Xalane ee Muqdisho ayaa marar badan loo adeegsaday goob lagu qabto wadaxaajoodyo muhiim ah oo ay ka qayb qaataan siyaasiyiin Soomaaliyeed iyo saaxiibada caalamka.
Ilaa hadda lama oga in dib loo bilaabi doono wadahadallo siyaasadeed kadib burburkii ugu dambeeyay ee ka dhacay Xalane.
Indhaha ayaa hadda ku wajahan in Dowladda Federaalka iyo mucaaradku ay dib ugu laabtaan miiska wada hadalka ama in khilaafku sii ballaadho.
Dowladdu waxay sii wadi doontaa xiriirka diblomaasiyadeed ee ay la leedahay saaxiibada caalamka iyadoo wajahaysa cadaadis siyaasadeed oo gudaha ah.
Kulanka Madaxweynaha iyo Safiirka Turkiga ayaa muujinaya muhiimadda ay saaxiibada caalamku ku leeyihiin xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya.
Waqtiga uu kulanku dhacay ayaa sii kordhinaya su’aalaha ku saabsan sida ay isugu xirmaan diblomaasiyadda dibadda iyo xiisadaha siyaasadda gudaha.
Natiijada wadahadallada siyaasadeed ee socda ayaa saameyn weyn ku yeelan doonta xasilloonida dalka, nidaamka dowladnimada iyo mustaqbalka doorashooyinka Soomaaliya.