GAROOWE, Soomaaliya — July 1, 2026 - Madaxweynaha Puntland, Said Abdullahi Deni, ayaa sheegay in Puntland ay leedahay awood amni oo ku filan sugidda xasilloonida deegaannadeeda, isagoo caddeeyay in aan laga aqbali doonin cid kasta oo isku dayda inay dano siyaasadeed ku raadiso awood ciidan.
Deni oo ka hadlayay munaasabad ka dhacday magaalada Garoowe Arbacadii ayaa sheegay in Puntland ay leedahay hal ciidan oo mideysan, isla markaana aan la oggolaan doonin faragelin lagu wiiqayo nidaamka amniga iyo maamulka Puntland.
Hadalka Madaxweynaha ayaa kusoo aadaya iyadoo ay sii socdaan khilaafaadka siyaasadeed iyo amni ee u dhexeeya Puntland iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya.
Madaxweyne Deni ayaa sheegay in dowladda Puntland, shacabka iyo ciidamadeedu ay awood u leeyihiin sugidda amniga iyo difaaca sharafka Puntland.
Sida ay sheegeen mas’uuliyiin ka tirsan Puntland, Madaxweynaha ayaa sidoo kale dhaliilay shaqsiyaad uu ku eedeeyay inay ka shaqeynayaan dano siyaasadeed oo lid ku ah danaha Puntland.
Deni wuxuu ku adkeystay in Puntland ay leedahay hal ciidan oo qaran ahaan u adeega maamulka, isla markaana aan la aqbali doonin in awood ciidan loo adeegsado cadaadis siyaasadeed ama dano gaar ah.
Wuxuu sidoo kale sheegay in Soomaaliya aysan mar kale aqbali doonin nidaam kalitalisnimo, isagoo tilmaamay in Puntland ay door weyn ka qaadatay dhismaha nidaamka federaalka iyo ka hortagga awoodda oo ku ururta hal dhinac.
Khilaafka Siyaasadeed iyo Arrimaha Amniga
Xiriirka u dhexeeya Puntland iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sii xumaanayay sanadihii la soo dhaafay.
Puntland ayaa sanadkii 2024 ku dhawaaqday inay hakisay wadashaqeyntii ay la lahayd hay’adaha Federaalka kadib muran ka dhashay wax-ka-beddellada dastuurka ee uu ansixiyay Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya.
Mas’uuliyiinta Puntland ayaa ku dooday in isbeddelladaasi lagu sameeyay dastuurka aan lagala tashan dowlad-goboleedyada xubnaha ka ah Federaalka.
Khilaafka ayaa markaas kadib ku fiday arrimo kale oo ay ka mid yihiin awood qaybsiga, nidaamka doorashooyinka, maamulka kheyraadka dalka iyo iskaashiga amniga.
Sida ay sheegaan madaxda Puntland, maamulka ayaa aaminsan in nidaamka federaalka Soomaaliya uu u baahan yahay in la ilaaliyo si looga hortago awood urursi siyaasadeed.
Dhanka kale, Dowladda Federaalka ayaa marar badan sheegtay in dib-u-habaynta dastuurka iyo qorshayaasha amniga qaranka ay muhiim u yihiin xoojinta dowladnimada iyo mideynta hay’adaha dalka.
Jawaabta Dowladda Federaalka
Ilaa waqtiga la daabacayay warbixintan, Dowladda Federaalka Soomaaliya kama aysan jawaabin hadalladii ugu dambeeyay ee Madaxweyne Deni.
Mas’uuliyiinta Federaalka ayaa hore u difaacay qorshayaasha la xiriira dib-u-dhiska ciidamada qaranka iyo xoojinta hay’adaha amniga, iyagoo sheegay in ay muhiim u yihiin dagaalka lagula jiro Al-Shabaab iyo sugidda amniga guud ee dalka.
Dowladda Federaalka ayaa sidoo kale marar badan ku baaqday in dowlad-goboleedyada iyo dowladda dhexe ay iska kaashadaan arrimaha amniga iyo dowlad-dhiska.
Puntland iyo Dowladda Federaalka ayaa muddo dheer isku hayay arrimo siyaasadeed iyo dastuuri ah.
Puntland waxay ka mid tahay maamulladii ugu horreeyay ee taageeray hirgelinta nidaamka federaalka Soomaaliya kadib burburkii dowladdii dhexe sanadkii 1991.
Muddooyinkii dambe, maamulka Puntland ayaa si adag uga hor yimid qaar ka mid ah qorshayaasha siyaasadeed ee dowladda dhexe, gaar ahaan kuwa la xiriira dastuurka, doorashooyinka iyo qaab-dhismeedka dowladnimada Soomaaliya.
Arrimaha amniga ayaa sidoo kale noqday meel ay labada dhinac ku kala aragti duwan yihiin, iyadoo Puntland ay muddo dheer maamulaysay ciidamadeeda gaarka ah isla markaana hormuud ka ahayd howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab iyo Daacish ee waqooyi-bari Soomaaliya.
Falanqeeyayaasha siyaasadda ayaa aaminsan in khilaafaadka u dhexeeya Puntland iyo Dowladda Federaalka ay sii ahaan doonaan kuwo saameyn ku leh siyaasadda Soomaaliya inta lagu jiro bilaha soo socda.
Waxaa la filayaa in wada-hadallo dheeraad ah ay dhex maraan madaxda Federaalka iyo dowlad-goboleedyada si xal loogu helo murannada ku saabsan dastuurka, amniga iyo awood qaybsiga.
Si kastaba ha ahaatee, wali ma jiraan calaamado muujinaya in si degdeg ah loo xallin doono khilaafaadka taagan.
Hadallada Madaxweyne Deni waxay muujinayaan heerka uu gaarsiisan yahay khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya Puntland iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya.
Arrimaha amniga ayaa ah kuwa ugu xasaasisan maadaama dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyadu ay wadaagaan mas’uuliyadda la dagaallanka Al-Shabaab iyo sugidda xasilloonida dalka.
Doodda ku saabsan awoodda Federaalka iyo xuquuqda dowlad-goboleedyada ayaa weli ah mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee saameeya jihada siyaasadeed ee Soomaaliya.
