MUQDISHO, Soomaaliya — 31 Oktoobar 2026: Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni, ayaa si adag ugu baaqay Madaxweynaha Dowladda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, inuu xilka iska casilo, isla markaana talada dalka ku wareejiyo gole ku-meel-gaar ah oo badbaado qaran, isagoo ka digay in Soomaaliya ay mareyso marxalad siyaasadeed iyo amni oo halis ku ah jiritaanka dowladnimada iyo xasilloonida dalka.

Madaxweyne Deni ayaa hadal uu jeediyay ku eedeeyay Madaxweyne Xasan Sheekh inuu ku guuldarreystay maaraynta xaaladaha siyaasadeed iyo amni ee dalka ka jira, isagoo sheegay in xaaladdu ay gaartay heer aan lagu xallin karin dhaqaalihii iyo heshiisyadii siyaasadeed ee hore loogu maarayn jiray khilaafaadka.

“Xasan Sheekh howsha intii uu yaqaanay way dhaaftay, intii uu lacago wax ku kala furfuri karayna way dhaaftay. Dalka gole ku-meel-gaar ah oo badbaadiya ha ku wareejiyo,” ayuu yiri Madaxweyne Deni.

Madaxweynaha Puntland ayaa sidoo kale si toos ah ugu baaqay Madaxweyne Xasan Sheekh inuu danta qaranka ka hormariyo sii joogitaanka xilka.

“Waxaan ugu baaqayaa Xasan Sheekh inuu dalka u turo oo uu iscasilo,” ayuu yiri Deni.

Deni ayaa ku tilmaamay xaaladda Soomaaliya mid ay hareeyeen khataro badan, isagoo sheegay in xilligan aanay habboonayn in mudnaanta la siiyo doodaha doorashooyinka, halka dalka uu wajahayo xiisado siyaasadeed iyo kuwo amni.

“Halis badan iyo meel kasta oo holcaysa ayaa la marayaa. Doorasho ka hadal ma taal maanta,” ayuu yiri.

Hadalka Deni ayaa imanaya iyadoo uu sii xoogeysanayo khilaafka u dhexeeya Dowladda Federaalka, qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada iyo siyaasiyiinta mucaaradka, kaas oo salka ku haya wax-ka-beddelka dastuurka, muddo-xileedka hay’adaha dowladda iyo hannaanka doorashooyinka dalka.

Khilaafka Siyaasadeed ee Soomaaliya oo Meel Adag Gaaray

Soomaaliya ayaa wajahaysa muran siyaasadeed oo la xiriira sharciyadda muddo-xileedka hay’adaha federaalka iyo wax-ka-beddellada dastuurka.

Khilaafka ayaa sii xoogaystay kaddib markii Baarlamaanka Federaalka uu ansixiyay wax-ka-beddello dastuur oo dhigaya in muddo-xileedka Madaxweynaha iyo Baarlamaanka laga dhigo shan sano.

Dowladda Federaalka ayaa ku doodaysa in nidaamka dastuuriga ah ee cusub uu saldhig sharci u yahay sii wadista shaqada hay’adaha dowladda ilaa doorashooyinka loo qorsheeyay sanadka 2027.

Hase yeeshee, madaxda Puntland iyo Jubbaland, oo ay weheliyaan siyaasiyiin mucaarad ah, ayaa ka soo horjeeda in wax-ka-beddelladaas lagu dabaqo madaxda xilalka hadda haysa.

Mucaaradka ayaa ku doodaya in muddo-xileedkii hore ee Madaxweynaha uu dhammaaday 15-kii May 2026, halka kii Baarlamaanka uu dhammaaday 14-kii Abriil, iyagoo dalbanaya heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay.

Dhinaca kale, Dowladda Federaalka ayaa ku adkaysanaysa in dib-u-habaynta dastuurka iyo hannaanka doorashooyinka ay muhiim u yihiin dhismaha hay’ado dimuqraadi ah iyo hirgelinta doorashooyin dadweyne.

Kala aragti duwanaanshahan ayaa horseeday ismariwaa siyaasadeed oo saameeyay xiriirka u dhexeeya Muqdisho iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada.

Puntland iyo Jubbaland oo Diiddan Jadwalka Doorashooyinka

Xiisadda siyaasadeed ayaa sii korortay markii Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha uu soo bandhigay jadwal doorasho oo ku saabsan sanadka 2027.

Sida ku cad jadwalka la shaaciyay, doorashooyinka labada aqal ee Baarlamaanka Federaalka ayaa loo qorsheeyay 15-ka Abriil 2027, halka doorashada Madaxweynaha loo asteeyay 15-ka May 2027.

Puntland, Jubbaland iyo xubno ka tirsan mucaaradka ayaa ka horyimid jadwalkaas, iyagoo sheegay in aan laga gaarin heshiis siyaasadeed oo ay wada oggol yihiin dhinacyada ay khusayso.

Madaxweyne Deni ayaa hore ugu eedeeyay Dowladda Federaalka inay ka leexatay hannaankii doorashooyinka ee ku dhisnaa wada-tashi iyo heshiis siyaasadeed.

Dhanka kale, Dowladda Federaalka ayaa ku doodaysa in jadwalka doorashooyinka uu waafaqsan yahay shuruucda iyo nidaamka dastuuriga ah ee dalka.

Inkasta oo dhinacyadu ay mabda’ ahaan taageeraan in Soomaaliya ay u gudubto doorashooyin dadweyne, haddana waxay ku kala aragti duwan yihiin cidda maamulaysa, habka loo qabanayo iyo kaalinta dowlad-goboleedyadu ku yeelanayaan.

Golaha Mustaqbalka oo Dalbanaya Heshiis Siyaasadeed

Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed, oo ay ku mideysan yihiin siyaasiyiin mucaarad ah iyo madaxda Puntland iyo Jubbaland, ayaa marar kala duwan ku baaqay in la helo xal siyaasadeed oo loo dhan yahay.

Golaha ayaa ku doodaya in wax-ka-beddelka dastuurka iyo go’aannada la xiriira doorashooyinka aan lagu fulin karin hannaan aysan ku heshiin dhinacyada siyaasadda dalka.

Mucaaradka ayaa sidoo kale dalbaday in la sameeyo hannaan wada-xaajood oo lagu xallinayo khilaafaadka, laguna gaarayo heshiis ku saabsan doorashooyinka iyo mustaqbalka hay’adaha dowladda.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa dhinacyada siyaasadda ugu baaqay wadatashiyo la qorsheeyay inay dhacaan 14 ilaa 18-ka Nofeembar 2026.

Hase yeeshee, waxaa weli taagan su’aalo ku saabsan ka-qaybgalka mucaaradka iyo suurtagalnimada in wada-hadalladaasi ay keenaan heshiis siyaasadeed.

Baaqa cusub ee Madaxweyne Deni ee ku saabsan iscasilaadda Xasan Sheekh ayaa sii adkayn kara dadaallada lagu doonayo in dhinacyada la isugu keeno miiska wada-hadalka.

Xiisadaha Koonfur Galbeed oo Ku Soo Beegmay Khilaafka Siyaasadeed

Muranka dastuurka iyo doorashooyinka ayaa sidoo kale ku soo beegmay iyadoo xiisado siyaasadeed iyo kuwo amni ay ka jiraan deegaanno ka tirsan Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Khilaafka u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo xoogagga taageersan Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen ayaa sababay iska-horimaadyo iyo dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo ka dhacay qaybo ka mid ah gobolka Bay.

Xiisadaha ku xeeran Baydhabo, Buurhakaba iyo deegaannada kale ee Koonfur Galbeed ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo in khilaafaadka siyaasadeed ay isu beddelaan dagaallo saameeya dadka rayidka ah iyo amniga guud.

Dhinacyada siyaasadda ayaa ku kala aragti duwan cidda mas’uuliyadda iska-horimaadyada leh, halka xaaladda amni ay weli tahay mid xasaasi ah.

Dagaallada gudaha ayaa sidoo kale dhalinaya walaac ku saabsan awoodda ciidamada Soomaaliya ay diiradda ku saari karaan dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, oo weli ku sugan deegaanno badan oo koonfurta iyo bartamaha dalka ah.

Howlgalka Siyaasadeed ee Qaramada Midoobay oo Soo Afjarmaya

Hadalka Madaxweyne Deni ayaa sidoo kale ku soo beegmaya maalinta loo asteeyay dhammaadka howlgalka Qaramada Midoobay ee Kaalmaynta Ku-meel-gaarka ah ee Soomaaliya (UNTMIS), 31-ka Oktoobar 2026.

Howlgalka ayaa qayb ka ahaa dadaalladii Qaramada Midoobay ee lagu taageerayay dhismaha hay’adaha dowladda, dib-u-heshiisiinta iyo geeddi-socodka siyaasadeed ee Soomaaliya.

Dowladda Federaalka ayaa ku tilmaantay wareejinta masuuliyadaha howlgalka tallaabo muhiim u ah in Soomaaliya ay si madax-bannaan u maamusho arrimaheeda siyaasadeed.

Hase yeeshee, dhammaadka howlgalka ayaa ku soo beegmaya xilli aan weli xal laga gaarin murannada dastuuriga ah iyo khilaafka doorashooyinka.

Howlgallada kale ee amniga iyo gargaarka bani’aadannimo ayaa ka duwan howlgalka siyaasadeed ee UNTMIS.

Puntland oo Sheegtay Inay Badbaadinayso Dowladnimada Soomaaliya

Madaxweyne Deni ayaa ku adkaystay in Puntland ay taariikh ku leedahay badbaadinta iyo dib-u-dhiska dowladnimada Soomaaliya.

Wuxuu sheegay in Puntland ay diyaar u tahay inay door ka qaadato sidii looga hortagi lahaa khataraha ku wajahan jiritaanka qaranka iyo midnimada Soomaaliya.