BAIDOA, Soomaaliya — Agoosto 25, 2026 — Dadka deegaanka ayaa ka qaxay shan xaafadood oo ku yaalla gudaha magaalada Baydhabo, kaddib markii la sheegay in ciidamada Daraawiishta ee taabacsan Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen ay kusoo wajahan yihiin qaybo ka mid ah magaalada.

Wararkii Ugu Dambeeyay

Xaafadaha ay dadku ka qaxeen ayaa kala ah:

Ilo deegaanka ah ayaa sheegay in xaafadahaasi ay hadda u badan yihiin kuwo cidlo ah, iyadoo xaafad kasta uu ku haray hal waardiye oo keliya.

Tirada dadka ka barakacay iyo goobaha ay u guureen si rasmi ah looma oga. Maamulka iyo hay’adaha gargaarkuna weli ma soo saarin qiimeyn rasmi ah oo ku saabsan barakaca.

Dadka deegaanka ayaa bilaabay inay ka baxaan xaafadaha markii ay heleen warar sheegaya in ciidamada taabacsan Laftagareen ay kusoo wajahan yihiin qaybo ka mid ah Baydhabo, sida ay sheegeen ilo bulshada ka tirsan.

Qoysaska baxaya ayaa ka cabsi qaba in ciidamada soo socda ay isku dhacaan ciidamada federaalka ee ku sugan magaalada, taas oo xaafadaha la deggan yahay ka dhigi karta goobo dagaal.

Tirada ciidamada Daraawiishta, goobaha saxda ah ee ay joogaan iyo ujeeddada dhaqdhaqaaqooda si madax-bannaan looma xaqiijin. Sidoo kale, ma cadda inay doonayaan inay galaan xaafadaha, fariisimo ka samaystaan ama cadaadis ku saaraan ciidamada federaalka.

Dowladda federaalka iyo saraakiisha hoggaaminaysa ciidamada taabacsan Laftagareen midkoodna kama hadlin dhaqdhaqaaqyada cusub markii warkan la daabacayay.

Cabsi Laga Qabo Dagaal Kale

Barakaca shacabka ayaa yimid maalmo kaddib dagaal culus oo 17-kii Agoosto ka dhacay Baydhabo, markaas oo xoogag taabacsan Laftagareen ay dhowr jiho ka weerareen fariisimaha ciidamada dowladda federaalka.

Ciidamada federaalka ayaa markii dambe xoogagga mucaaradka ah ka saaray magaalada, iyagoo dib ula wareegay goobihii lagu dagaallamay, sida ay sheegeen dowladda iyo dadka deegaanka.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa sheegtay in kooxihii weerarka qaaday ay isticmaaleen gaadiid laga soo buuxiyay walxaha qarxa.

Ugu yaraan afar qof oo rayid ah ayaa la dilay, 98 kalena waa la dhaawacay, kuwaas oo ay ku jireen 28 haween ah, sida uu sheegay Dr. Cabdulqaafi Cumar Maxamuud oo madax ka ah qaybta gargaarka degdegga ah ee Isbitaalka Gobolka Bay.

Dowladda federaalka iyo maamulka Koonfur Galbeed ayaa soo bandhigay tirooyin kala duwan oo ku saabsan dagaalyahannadii la dilay. Tiradaas si madax-bannaan looma xaqiijin.

Dagaalka ayaa sidoo kale culays weyn saaray isbitaallada Baydhabo, iyadoo rasaas habow ah iyo hub culus ay waxyeello gaarsiiyeen dad rayid ah.

Dowladda federaalka ayaa ku eedaysay xubno ka tirsan Al-Shabaab inay weerarka kala qaybqaateen ciidamada taabacsan Laftagareen. Saraakiisha ammaanka Koonfur Galbeed ayaa sheegay in meydad iyo maxaabiis laga qabtay dagaalka ay ku jireen xubno looga shakisan yahay Al-Shabaab.

Hase yeeshee, lama soo bandhigin caddeymo madax-bannaan oo muujinaya xiriir hawlgal oo ka dhexeeyay labada dhinac.

Saameynta Bani’aadannimo

Ma jiraan khasaare cusub oo lala xiriiriyay dhaqdhaqaaqa ciidamada, balse qaxitaanka dadka deggan shanta xaafadood ayaa muujinaya walaaca sii kordhaya ee shacabka.

Qoysasku waxay baxayaan iyagoo ka baqaya in xaafadahooda uu ka qarxo dagaal haddii ciidamada taabacsan Laftagareen ay gudaha usoo galaan Baydhabo.

Dagaalkii 17-kii Agoosto ayaa muujiyay khatarta ay dadka rayidka ahi wajahayaan marka khilaafaadka siyaasadeed iyo kuwa militari ay gaaraan xaafadaha la deggan yahay.

Ma cadda in qoysaska barakacay ay u guureen xaafado kale oo Baydhabo ka tirsan iyo inay gebi ahaanba magaalada ka baxeen.

Barakacan cusub wuxuu culays dheeraad ah saari karaa Baydhabo, oo hoy u ah boqolaal kun oo qof oo ay hore u barakiciyeen abaaraha, cunto yaraanta iyo colaadaha ka jira koonfurta Soomaaliya.

Dad badan oo ku nool magaalada iyo xeryaha ku hareeraysan ayaa ku tiirsan gargaar bani’aadannimo. Dagaal kale wuxuu carqaladayn karaa gaarsiinta gargaarka, dhaqdhaqaaqa shacabka iyo adeegyada caafimaadka.

Xiisadda ayaa salka ku haysa khilaaf u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamulkii hore ee Koonfur Galbeed ee Laftagareen, kaas oo la xiriira doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo awood-qaybsiga u dhexeeya Muqdisho iyo dowlad-goboleedyada.

Ciidamada federaalka ayaa 30-kii Maarso la wareegay Baydhabo, kaddib markii maamulka Koonfur Galbeed uu ku dhawaaqay inuu xiriirka u jaray dowladda federaalka.

Laftagareen ayaa wax yar kaddib ku dhawaaqay inuu xilka iska casilay, maalmo kaddib markii doorasho dadban oo lagu muransanaa loogu doortay muddo-xileed kale.

Dad badan ayaa magaalada ka qaxay kahor la wareegistii ciidamada federaalka, iyagoo ka cabsi qabay dagaal dhex mara ciidamada dowladda iyo kuwa maamulka. Qaar ka mid ah hay’adaha gargaarka ayaa hakiyay shaqooyinkooda sababo la xiriira xaaladda amni.

Ciidamada taabacsan Laftagareen ayaa sii joogay deegaannada miyiga ah ee ku hareeraysan Baydhabo. Iska horimaadyo yaryar ayaa sidoo kale dhacay kahor weerarkii weynaa ee 17-kii Agoosto, taas oo muujisay in la wareegistii ciidamada federaalka aysan soo afjarin loollanka siyaasadeed iyo midka militari.

Baydhabo waxay horey u soo martay rabshado siyaasadeed oo dhimasho sababay. Ugu yaraan 11 qof ayaa la dilay intii lagu jiray dibadbaxyo iyo iska horimaadyo dhacay Diseembar 2018, kaddib xarigii musharraxii madaxtinimada Koonfur Galbeed Mukhtaar Roobow.

Dowladda federaalka weli ma shaacin tallaabooyin amni oo cusub, mana xaqiijin inay ciidamo dheeraad ah u dirayso xaafadaha ay dadku ka qaxeen.

Sidoo kale, ma jiro war rasmi ah oo sheegaya in odayaasha dhaqanka ama siyaasiyiinta deegaanka ay bilaabeen dadaallo lagu joojinayo ciidamada soo socda lagagana hortagayo dagaal kale.

Waxaa la sugayaa in ciidamada taabacsan Laftagareen ay kusii siqaan bartamaha Baydhabo, fariisimo ka samaystaan xaafadaha ay dadku ka qaxeen ama dib uga laabtaan kaddib wada-hadallo.

Dad kale ayaa laga yaabaa inay ka baxaan xaafadahooda haddii ciidamadu sii socdaan ama ciidamada federaalku xoojiyaan fariisimahooda.

Dagaal ka qarxa gudaha magaalada wuxuu khatar weyn gelin karaa dadka rayidka ah, wuxuuna carqaladayn karaa hawlaha bani’aadannimo.

Ka qaxitaanka shan xaafadood ayaa muujinaya sida dhaqdhaqaaqyada militari ay si degdeg ah barakac ugu sababi karaan shacabka ku nool magaalo weli kasoo kabanaysa dagaalladii dhowaan dhacay.

Dhaqdhaqaaqa ciidamada wuxuu sidoo kale muujinayaa in iscasilaaddii Laftagareen iyo la wareegistii Baydhabo aysan xallin khilaafkii salka u ahaa xiisadda. Abaabul militari oo sii socda wuxuu dheerayn karaa xasillooni-darrada, wuxuuna ciidamada dowladda ka mashquulin karaa dagaalka Al-Shabaab.

Baydhabo waa xarunta maamulka Koonfur Galbeed iyo goob muhiim u ah hawlaha bani’aadannimo. Dagaal kale wuxuu saameyn karaa shacabka magaalada, qoysaska barakacay, xarumaha caafimaadka iyo hay’adaha gargaarka ee ka shaqeeya gobolka Bay.