MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 8, 2026 — Wariye Mascuud Warsame ayaa ku dhawaad 40 maalmood ku jira xabsi, iyadoo aan weli la soo sheegin in maxkamad la horgeeyay, halka hay’adaha dowladda Soomaaliya aysan si rasmi ah u shaacin eedeymaha loo haysto ama sababta sharci ee loo sii hayo.

Mascuud Warsame, oo ah aasaasaha warbaahinta Xogbile Media ee fadhigeedu yahay Muqdisho, ayaa la xiray dabayaaqadii bishii Juun, sida ay sheegeen qoyskiisa iyo urur u dooda xuquuqda suxufiyiinta Soomaaliyeed.

Ururka Suxufiyiinta Soomaaliyeed ee SJS ayaa sheegay in Mascuud la xiray habeenkii 30-kii Juun, isagoo ku sugnaa meel u dhow xafiiskiisa oo ku yaalla waddada Maka Al-Mukarama ee Muqdisho. Ururka ayaa xariggiisa ku eedeeyay saraakiil ka tirsan Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka ee NISA.

Ilaa Sabtidan, ma jiro war rasmi ah oo sheegaya in Mascuud la horgeeyay maxkamad ama lagu soo oogay dacwad. Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo hay’adaha amniga ayaan sidoo kale si faahfaahsan u shaacin sababta loo hayo wariyaha.

SJS ayaa 2-dii Luulyo sheegtay in saraakiil hubeysan ay Mascuud ka kaxeysteen meel u dhow xafiiskiisa wax yar ka hor saqdii dhexe ee 30-kii Juun.

Ururka, oo soo xiganayay qoyskiisa iyo shaqaale ay wada shaqeeyaan, ayaa sheegay in saraakiisha lagu eedeeyay inay ka tirsanaayeen NISA, isla markaana ay wateen gaari aan calaamad rasmi ah lahayn.

SJS ayaa xilligaas ugu baaqday hay’adaha dowladda inay caddeeyaan halka lagu hayo Mascuud, una oggolaadaan qoyskiisa iyo qareennadiisa inay la kulmaan. Ururka ayaa sidoo kale dalbaday in la xaqiijiyo xaaladdiisa iyo badqabkiisa.

Sababta keentay xariggiisa weli si rasmi ah looma shaacin.

Ma jiro war dadweynaha lala wadaagay oo ka soo baxay NISA ama hay’ad kale oo dowladda federaalka ka tirsan oo faahfaahinaya eedeymaha loo haysto Mascuud ama sheegaya dacwad rasmi ah oo lagu soo oogay.

Ku dhawaad 40 maalmood kadib xariggiisa, sidoo kale ma jiro war rasmi ah oo sheegaya in wariyaha la horgeeyay maxkamad.

Xog la’aanta ku saabsan xaaladdiisa ayaa dhalisay su’aalo ay ka mid yihiin sababta sharci ee loo hayo, halka uu marayo baaritaanka la xiriira kiiskiisa iyo goorta la horgeyn doono hay’adaha garsoorka.

Jawaabta Dowladda

Dowladda Federaalka Soomaaliya weli si rasmi ah uma aysan faahfaahin sababta loo xiray Mascuud Warsame ama eedeymaha, haddii ay jiraan, ee loo haysto.

Sidoo kale, ma jiro jadwal si rasmi ah loo shaaciyay oo ku saabsan goorta la horgeynayo maxkamad.

Maqnaanshaha faahfaahin rasmi ah ayaa adkeynaya in si madax-bannaan loo xaqiijiyo waxa sababay xarigga iyo baaritaanka socda.

Eedeyn kasta oo loo jeediyo wariyaha waxay ahaaneysaa mid aan maxkamad lagu caddeyn ilaa dacwad rasmi ah la horgeeyo hay’adaha garsoorka.

Xaaladda Xorriyadda Saxaafadda Soomaaliya

Kiiska Mascuud Warsame wuxuu kusoo beegmayaa iyadoo marar kala duwan ay jireen khilaafaad u dhexeeyay hay’adaha amniga iyo suxufiyiinta Soomaaliyeed, gaar ahaan arrimaha la xiriira xarigga wariyeyaasha, helitaanka xogta iyo tebinta arrimaha siyaasadda iyo amniga.

Bishii May 2025, SJS ayaa sheegtay inay diiwaangelisay 15 wariye oo laba maalmood gudahood lagu xiray ama muddo kooban lagu hayay Muqdisho.

Ururka ayaa sheegay in qaar ka mid ah wariyeyaashaas la xiray xilli ay ururinayeen aragtida dadweynaha ee xaaladda siyaasadeed ee caasimadda.

SJS ayaa sidoo kale sheegtay in qaar ka mid ah suxufiyiinta ay su’aalo weydiiyeen saraakiil ka tirsan NISA, halka qalab ama muuqaallo ay duubeen laga qaaday ama laga tirtiray. Wariyeyaashaas ayaa markii dambe la sii daayay, sida uu sheegay ururka.

Kiiska Mascuud ayaa kaga duwan dhacdooyin badan oo hore muddada uu xiran yahay. Halka wariyeyaal badan oo hore loo xiray la sii daayay muddo kooban kadib, Mascuud ayaa hadda ku dhawaad 40 maalmood ku jira xabsi iyadoo aan si rasmi ah loo shaacin eedeymo loo haysto ama maxkamad la horgeeyay.

Waxaa la sugayaa in hay’adaha dowladda Soomaaliya ay faahfaahin rasmi ah ka bixiyaan sababta loo hayo Mascuud Warsame iyo in dacwad rasmi ah lagu soo oogi doono.

Haddii maxkamad la horgeeyo, waxay arrintaasi caddeyn kartaa eedeymaha loo haysto iyo haddii xeer-ilaalintu qorsheyneyso inay dacwad ka gudbiso wariyaha.

Ururrada u dooda xuquuqda suxufiyiinta ayaa sidoo kale dalbanaya in qoyskiisa iyo qareennadiisa loo oggolaado inay la kulmaan, isla markaana dowladda ay bixiso xog cad oo ku saabsan xaaladdiisa.

Ilaa laga helo faahfaahin rasmi ah oo ku saabsan sababta sharci ee xariggiisa ama dacwad maxkamadeed la bilaabo, su’aalaha muhiimka ah ee ku saabsan kiiska Mascuud Warsame ayaa sii furnaan doona.

Xarigga muddada dheer ee Mascuud Warsame wuxuu dhalinayaa su’aalo ku saabsan hannaanka sharciga iyo jawiga ay ku shaqeeyaan suxufiyiinta Soomaaliya, gaar ahaan marka wariye muddo dheer la hayo iyadoo aan dadweynaha loo sheegin eedeymaha loo haysto.

Kiisku wuxuu sidoo kale saameyn ku yeelan karaa walaaca laga qabo xorriyadda saxaafadda. Suxufiyiinta ka shaqeeya arrimaha siyaasadda, amniga iyo dowladda waxay u baahan yihiin jawi ay shaqadooda ku gudan karaan iyadoo la dhowrayo xuquuqdooda iyo hannaanka sharciga.