Arbaco, Juun 17, 2026 (Baidoa Online) -Soomaaliya ayaa gashay marxalad siyaasadeed oo aad u xasaasi ah iyadoo weli aan xal laga gaarin khilaafka ka taagan doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo sharciyadda hay’adaha federaalka kadib 15-kii May 2026, oo ahayd maalintii uu dhammaanayey muddo xileedkii afarta sano ee Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud.
Khilaafka sii xoogeysanaya ayaa kala qaybiyay dowladda federaalka, mucaaradka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada, taasoo dhalisay walaac ku saabsan mustaqbalka siyaasadeed iyo xasilloonida dalka.
Muranka Doorashooyinka iyo Muddo Kordhinta
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ku doodaysa in wax-ka-beddelka dastuurka ee uu ansixiyay Baarlamaanka Federaalka uu sharciyeeyay muddo kordhinta hay’adaha dowladda isla markaana uu gogol xaarayo hirgelinta nidaamka doorasho qof iyo cod ah.
Dhanka kale, siyaasiyiinta mucaaradka iyo qaar ka mid ah madaxda dowlad-goboleedyada ayaa si adag uga soo horjeestay isbeddelladaas, iyagoo ku eedeeyay dowladda inay qaaday tallaabooyin aan lagu dhisin wadatashi qaran oo loo dhan yahay.
Mucaaradka ayaa ku adkeysanaya in isbeddel kasta oo la xiriira doorashooyinka, dastuurka iyo awood-qaybsiga uu u baahan yahay heshiis siyaasadeed oo ballaaran, halkii lagu meel marin lahaa cod aqlabiyadeed oo baarlamaan.
Khilaafka Dastuurka oo Noqday Udub-dhexaadka Xiisadda
Muranka ugu weyn ayaa salka ku haya habka loo maray wax-ka-beddelka dastuurka iyo saameynta uu ku yeeshay nidaamka federaalka Soomaaliya.
Taageerayaasha dowladda waxay ku tilmaamayaan isbeddellada dastuuriga ah tallaabo taariikhi ah oo lagu dhameystirayo dhismaha dowladnimada Soomaaliya.
Hase yeeshee, dadka dhaliilsan ayaa aaminsan in isbeddelladaasi ay sii xoojinayaan awoodda dowladda dhexe, isla markaana ay wiiqayaan doorka dowlad-goboleedyada iyo nidaamka federaalka.
Khilaafkan ayaa noqday mid aan ku koobnayn arrimo sharciyeed oo keliya, balse isu beddelay loollan siyaasadeed oo ku saabsan jihada mustaqbalka Soomaaliya.
Xiriirka Dowladda Federaalka iyo Dowlad-Goboleedyada oo Ciriiri Galay
Xiisadda siyaasadeed ayaa sidoo kale sii fogeysay xiriirka dowladda federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada.
Madaxda maamullada qaarkood ayaa muujiyay walaac ku saabsan qaabka loo maamulayo geeddi-socodka siyaasadeed iyo dastuurka, iyagoo ku baaqaya wadatashi dhab ah oo dhexmara dhammaan dhinacyada siyaasadda Soomaaliya.
Khubarada siyaasadda ayaa ka digaya in haddii khilaafkan sii socdo ay adkaan karto wada shaqeynta lagama maarmaanka u ah amniga, horumarinta dhaqaalaha iyo dib u dhiska hay’adaha dowladda.
Soomaaliya oo Ka Fogaanaysa Mise Ku Sii Siqaysa Qalalaase Kale?
Dad badan ayaa isbarbardhigaya xaaladda maanta jirta iyo ismariwaagii siyaasadeed ee dhacay sanadihii 2021 iyo 2022, markii muranka doorashooyinka uu sababay xiisado amni iyo kala qeybsanaan siyaasadeed oo baahsan.
Inkasta oo xaaladaha maanta ay leeyihiin duruufo ka duwan kuwii hore, haddana cabsi ayaa laga qabaa in dib u dhac kasta oo ku yimaada xal siyaasadeed uu sababi karo jahwareer hay’adeed iyo muran sharciyeed oo sii dheeraada.
Dagaalka Al-Shabaab iyo Siyaasadda oo Is Dhexgalaya
Ismariwaaga siyaasadeed ayaa kusoo beegmaya xilli dowladda iyo ciidamada deegaanka ay weli dagaal adag kula jiraan Al-Shabaab gobollo badan oo dalka ah.
Falanqeeyayaashu waxay ka digayaan in muranka siyaasadeed uu yareyn karo diiradda lagu saarayo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, isla markaana uu kooxda siin karo fursad ay uga faa’iideysato kala qaybsanaanta siyaasadeed ee dalka.
Taariikh ahaan, xilliyada ay Soomaaliya wajahday khilaafyo siyaasadeed ayaa marar badan loo arkay kuwo ay kooxaha hubeysan ka faa’iideystaan.
Beesha Caalamka oo Walaac Muujisay
Saaxiibada caalamiga ah ee Soomaaliya ayaa sii kordhiyay baaqyada ku aaddan in dhinacyada Soomaalida ay miiska wadahadalka kusoo laabtaan.
Diblomaasiyiinta iyo ururrada gobolka ayaa ku booriyay madaxda Soomaaliyeed inay gaaraan heshiis siyaasadeed oo ku saleysan wada-tashi, tanaasul iyo ilaalinta xasilloonida dalka.
Waxaa sidoo kale jira walaac ku saabsan in khilaafkan uu saameyn ku yeesho horumarka dhaqaale, dib-u-habeynta maaliyadeed iyo taageerada caalamiga ah ee Soomaaliya.
Maxaa Soomaaliya Sugaya?
Soomaaliya maanta waxay taagan tahay isgoys siyaasadeed oo muhiim ah.
Dhinac waxaa yaalla fursad lagu gaari karo heshiis qaran oo mideeya aragtiyaha kala duwan, dhinaca kalena waxaa jira khatar ah in muranka hadda jira uu isu beddelo qalalaase siyaasadeed oo sii qoto dheeraada.
Mustaqbalka dhow ayaa muujin doona in hoggaamiyeyaasha Soomaaliyeed ay awood u yeelan doonaan inay gaaraan tanaasul siyaasadeed oo lagu badbaadinayo xasilloonida dalka, ama in Soomaaliya ay gasho marxalad cusub oo hubanti la’aan siyaasadeed.