MUQDISHO, Soomaaliya — June 20, 2026 — Wadahadalladii u dhexeeyay guddiyada matalayay Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Golaha Mustaqbalka ayaa burburay kadib markii labada dhinac ay ku heshiin waayeen dhowr qodob oo la isku hayay, sida ay sheegeen ilo xog-ogaal u ah wadaxaajoodka.
Burburka wadahadalladan ayaa kusoo aadaya xilli dhinacyada siyaasadda Soomaaliya ay ku howlan yihiin dadaallo lagu doonayo in lagu xalliyo khilaafaadka jira, iyadoo hakadka ku yimid wadaxaajoodka uu shaki gelinayo halka ay ku dambayn doonaan dadaallada socda.
Ilo ku dhow wadaxaajoodka ayaa sheegay in kulamada guddiyada ay istaageen kadib markii xubnaha ka socday Dowladda Federaalka ay diideen in dib loo sii galo qodobbada ay labada dhinac ku kala aragti duwanaayeen.
Guddiga Golaha Mustaqbalka ayaa la sheegay inay la socodsiiyeen beesha caalamka in ay joojiyeen ka qaybgalka wadaxaajoodka guddiyada, iyagoo sheegay in arrimaha la isku hayo aysan awoodin in lagu xalliyo heerka guddiyada.
Sida ay sheegeen ilo ku dhow Golaha Mustaqbalka, waxay ku adkaysteen in qodobbada muranka dhaliyay ay si toos ah uga wada hadlaan madaxda sare ee Dowladda Federaalka iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka, maadaama guddiyadu aysan ku guuleysan inay gaaraan horumar la taaban karo.
Lama shaacin dhammaan qodobbada sida gaarka ah loo isku hayo, hase yeeshee ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay inay yihiin arrimo siyaasadeed oo waaweyn oo u baahan go’aan ka yimaada hoggaanka sare.
Dowladda Federaalka Soomaaliya weli si rasmi ah ugama aysan hadlin sababta keentay hakadka ku yimid wadaxaajoodka ama mowqifkeeda ku aaddan qodobada la isku hayo.
Kulamo Kale oo ay Wadaan Hoggaamiyeyaal Siyaasadeed
Inkasta oo wadaxaajoodkii guddiyada uu hakad galay, haddana waxaa socda kulamo kale oo ay leeyihiin dhinacyada ku jira geeddi-socodka wada hadallada siyaasadeed.
Kulamadan waxaa kala hoggaaminaya Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo Ra’iisul Wasaarihii hore Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke, sida ay sheegeen ilo ku lug leh wadaxaajoodka ballaaran.
Kulamadaasi ayaa qayb ka ah dadaallo lagu doonayo in la isu keeno dhinacyada siyaasadda Soomaaliya si loo gaaro xal ku saabsan khilaafaadka jira.
Natiijada kulamadan ayaa la filayaa inay saameyn ku yeelato in dib loo bilaabo wadaxaajoodka guddiyada ama la qaato hannaan kale oo lagu wajaho arrimaha la isku hayo.
Khilaafaadka u dhexeeya dowladda federaalka iyo dhinacyada mucaaradka ayaa muddo saameyn ku lahaa siyaasadda Soomaaliya, gaar ahaan arrimaha doorashooyinka, dib-u-habaynta dastuurka iyo awood qaybsiga siyaasadeed.
Wadahadallo hore oo u dhexeeyay dhinacyada siyaasadda ayaa sidoo kale la kulmay caqabado la xiriira kala aragti duwanaansho ku saabsan habka doorashooyinka iyo qaabka loo maareynayo arrimaha qaranka.
Soomaaliya ayaa xilligan ku jirta dadaallo lagu xoojinayo hay’adaha dowladda iyo nidaamka siyaasadeed, iyadoo ay weli jiraan caqabado la xiriira xiriirka dowladda federaalka, dowlad-goboleedyada iyo siyaasiyiinta mucaaradka ah.
Golaha Mustaqbalka ayaa ka mid ah dhinacyada siyaasadeed ee ku lug leh doodaha ku saabsan jihada siyaasadda dalka iyo arrimaha qaran ee taagan.
Beesha caalamka ayaa si dhow ula socota wada-hadallada siyaasadeed ee Soomaaliya, iyadoo marar badan ku baaqday in dhinacyada kala duwan ay yeeshaan wada-xaajood loo dhan yahay si loo ilaaliyo xasilloonida siyaasadeed.
Dadka siyaasadda falanqeeya ayaa sheegaya in tallaabada xigta ay ku xirnaan doonto awoodda hoggaamiyeyaasha sare ee dhinacyada kala duwan ay ku gaari karaan isfaham ku saabsan qodobada sababay khilaafka.
Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in kulamo kale oo ay yeeshaan hoggaamiyeyaasha siyaasadeed ay sii socon doonaan, iyadoo la doonayo in laga fogaado khilaaf siyaasadeed oo muddo dheer socda.
Ilaa hadda, Dowladda Federaalka iyo Golaha Mustaqbalka midkoodna ma uusan shaacin jadwal cusub oo lagu bilaabayo wadaxaajoodkii guddiyada ee hakaday.
Burburka wada-hadallada heerka guddiyada ayaa muujinaya caqabadaha horyaalla dadaallada lagu doonayo in lagu gaaro heshiis siyaasadeed oo u dhexeeya dhinacyada Soomaaliya.
Haddii khilaafaadka taagan aan xal laga gaarin, waxaa suuragal ah inay saameyn ku yeeshaan horumarka laga sameynayo arrimaha siyaasadeed ee dalka iyo qorshayaasha qaran ee socda.
Ku lug lahaanshaha madax hore sida Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke ayaa muujinaysa in qaar ka mid ah arrimaha taagan ay u baahan yihiin wada-hadal toos ah oo dhex mara hoggaamiyeyaal sare.