Jimco, May 15, 2026 (Baidoa Online) -Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday in wadahadalladii u socday dowladda iyo kooxaha mucaaradka ay burbureen, iyadoo isla markaana caddeysay in ay sii wadi doonto qorshaha lagu qabanayo doorasho qof iyo cod ah.
Bayaan ay dowladdu soo saartay ayaa lagu sheegay in wadaxaajoodyadii siyaasadeed ay ku dhammaadeen natiijo la’aan kadib markii dhinacyadu isku afgaran waayeen arrimo la xiriira hannaanka doorashooyinka iyo jihada siyaasadeed ee dalka.
Go’aanka ayaa kusoo beegmaya xilli ay sii xoogeysanayaan khilaafaadka siyaasadeed ee ku saabsan hannaanka doorashooyinka iyo isbeddellada la xiriira geeddi-socodka dimuqraadiyeynta Soomaaliya.
Sida lagu sheegay bayaanka dowladda, wadahadalladii dhex marayay dowladda iyo siyaasiyiinta mucaaradka ah ayaa ku dhammaaday is-afgarad la’aan, taasoo keentay in wadaxaajoodyadii hakad galaan.
Mas’uuliyiinta dowladda ma aysan faahfaahin qodobada gaarka ah ee sababay fashilka wadaxaajoodyada, balse waxay sheegeen in khilaafaadka ka taagnaa arrimaha doorashooyinka ay adkeeyeen in heshiis la gaaro.
Dowladdu waxay ku adkaysatay in qorshaha doorasho qof iyo cod ah uu yahay jidka ugu habboon ee lagu xaqiijin karo ka qaybgalka shacabka iyo xoojinta nidaamka dimuqraadiga ah ee dalka.
Sidoo kale, dowladda ayaa sheegtay in howlaha diyaarinta doorashada iyo dhismaha hannaan codbixineed oo toos ah ay sii socon doonaan inkastoo aan la gaarin heshiis siyaasadeed oo guud.
Mas’uuliyiinta Dowladda Federaalka ayaa sheegay in Soomaaliya aysan dib u dhigi karin isbeddellada doorashooyinka muddo aan la cayimin.
Sida ay sheegeen saraakiisha dowladda, qorshaha lagu hirgelinayo doorashada qof iyo cod ayaa ah mid lagu xaqiijinayo in muwaadiniintu si toos ah u doortaan hoggaankooda, halkii ay ka jiri lahaayeen habab doorasho oo dadban.
Waxay sidoo kale carrabka ku adkeeyeen in dowladda ay ka go’an tahay in khilaafaadka siyaasadeed lagu xalliyo qaab nabadeed iyo hab waafaqsan dastuurka.
Soomaaliya ayaa muddo dheer ku tiirsaneyd nidaamyo doorasho oo dadban tan iyo burburkii dowladdii dhexe sanadkii 1991.
Doorashooyinkii ugu dambeeyay ee dalka ayaa lagu qabtay hannaan ku saleysan ergooyin iyo nidaamka awood qaybsiga beelaha, halkii shacabka ay si toos ah codkooda u dhiiban lahaayeen.
Dowladihii kala dambeeyay ee Soomaaliya ayaa marar badan ballanqaaday in dalka loo gudbin doono doorasho qof iyo cod ah, balse arrimo ay ka mid yihiin amniga, khilaafaadka siyaasadeed, caqabadaha farsamo iyo diyaar-garowga hay’adaha dowladda ayaa dib u dhigay hirgelinta qorshahaas.
Mucaaradka iyo siyaasiyiin kale ayaa hore u muujiyay walaac ku saabsan habka loo wajahayo isbeddellada doorashooyinka, iyagoo ku baaqay in heshiis siyaasadeed oo ballaaran laga gaaro arrimaha doorashada ka hor inta aan la guda gelin hirgelinteeda.
Kadib burburka wadaxaajoodyada, indhaha siyaasadda Soomaaliya ayaa hadda ku wajahan tallaabooyinka xiga ee dowladda iyo sida ay u maareyn doonto qorshaha doorashada.
Falanqeeyayaasha siyaasadda ayaa aaminsan in ay weli jiri karto fursad lagu soo nooleeyo wadahadallada si loo yareeyo khilaafaadka u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka.
Ilaa hadda lama shaacin taariikh cusub oo dib loogu bilaabayo wadaxaajoodyada.
Dhanka kale, hay’adaha dowladda ayaa la filayaa inay sii wadaan diyaarinta sharciyada, habraacyada iyo qorsheyaasha la xiriira hirgelinta nidaamka doorashada qof iyo cod.
Burburka wadahadallada ayaa muujinaya kala aragti duwanaanshaha weli ka dhex jira dhinacyada siyaasadda Soomaaliya ee ku saabsan mustaqbalka doorashooyinka dalka.
Khilaafka jira wuxuu saameyn ku yeelan karaa xasilloonida siyaasadeed, kalsoonida shacabka iyo xiriirka u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka, gaar ahaan xilli dalka uu wajahayo caqabado amni iyo kuwo dowlad-dhisid.
Dhanka kale, go’aanka dowladda ee ah inay sii waddo qorshaha doorashada qof iyo cod wuxuu muujinayaa sida ay uga go’an tahay hirgelinta mid ka mid ah yoolalka ugu waaweyn ee geeddi-socodka dimuqraadiyeynta Soomaaliya.
Su’aasha ugu weyn ayaa hadda ah in dowladda iyo mucaaradka ay dib ugu laaban doonaan miiska wadaxaajoodka iyo in la heli karo heshiis siyaasadeed oo lagu mideyn karo aragtida ku saabsan doorashooyinka mustaqbalka.