MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 13, 2026 — Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ciidamo dheeraad ah geysay goobo istaraatiiji ah oo ku yaalla hareeraha Muqdisho iyo gobollada Shabeellooyinka, kadib markii xogaha amniga ay muujiyeen in Al-Shabaab ay diyaarin karto weerarro ka dhan ah saldhigyada ciidamada Soomaaliya iyo kuwa Midowga Afrika, sida ay sheegeen ilo amni.

Dowladda ayaa awooddeeda ciidan isugu geynaysa xoojinta “Qorshaha Qaansada,” oo ah qorshe amni oo lagu ilaalinayo afar jiho oo waaweyn oo Muqdisho ku xira gobollada Shabeellaha Hoose iyo Shabeellaha Dhexe.

Ilo amni ayaa sheegay in labadii maalmood ee la soo dhaafay ciidamo dheeraad ah loo daabulay goobo xasaasi ah oo muhiim u ah sugidda amniga caasimadda. Lama shaacin tirada ciidamada la geeyay iyo goobaha ay sida gaarka ah uga hawlgeli doonaan.

Daabulista ciidamada ayaa timid kadib markii la soo sheegay in dhaqdhaqaaqa Al-Shabaab uu ku kordhay deegaanno istaraatiiji ah oo ka tirsan Shabeellaha Hoose. Kooxda ayaa weli joogitaan ku leh dhulka miyiga ah ee gobolka, waxaana ay marar badan weerarro ku qaaday saldhigyo ciidan, xarumo dowladeed iyo waddooyinka loo isticmaalo daabulista ciidamada iyo sahayda.

Laba xogood oo amni oo ay wadaageen ciidamada Midowga Afrika iyo hay’adaha amniga federaalka ayaa lagu sheegay in dhaqdhaqaaqyada la arkay ay muujin karaan diyaar-garow loogu jiro weerarro lagu qaado saldhigyada ciidamada, sida ay sheegeen ilo xog-ogaal ah.

Qiimeyntaas amni si rasmi ah looma shaacin, dowladda Soomaaliyana ma aysan magacaabin saldhigyada la rumeysan yahay inay halista ku jiraan. Sidoo kale, si madax-bannaan looma xaqiijin diyaar-garowga weerarrada la soo sheegay.

Afartii maalmood ee la soo dhaafay, saraakiisha dalalka ay ciidamadoodu saldhigyada ku leeyihiin aagagga laga digayo ayaa la sheegay inay ciidamada ku amreen feejignaan dheeraad ah. Qaar ka mid ah saldhigyada ayaa sare u qaaday heegankooda sababo la xiriira cabsi laga qabo weerarro qorsheysan.

Dowladda oo Xoojinaysa Afarta Jiho ee Amniga

Qorshaha Qaansada waxaa wada diyaariyay hay’adaha amniga Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo la-taliyayaal amni oo Turki ah, sida ay sheegeen ilo amni.

Qorshuhu wuxuu ku saleysan yahay sameynta gaashaan difaac oo ku wareegsan Muqdisho, iyadoo la sugayo afar jiho oo waaweyn oo caasimadda kasoo gala gobollada Shabeellaha Hoose iyo Shabeellaha Dhexe.

Ciidamada federaalka ee lagu daabulayo goobahaas ayaa la filayaa inay ilaaliyaan waddooyinka muhiimka ah, xoojiyaan saldhigyada nugul, kana hortagaan in Al-Shabaab ay kusoo dhowaato Muqdisho.

Shabeellaha Hoose ayaa leh muhiimad gaar ah, maadaama dhowr waddo oo Muqdisho ku xira koonfurta Soomaaliya ay maraan gobolka. Amniga waddooyinkaas wuxuu saameyn ku leeyahay dhaqdhaqaaqa ciidamada, isu-socodka shacabka, ganacsiga iyo gaarsiinta sahayda.

Al-Shabaab ayaa marar badan adeegsatay qaraxyo waddooyinka lagu aaso, weerarro gaadmo ah iyo weerarro toos ah oo ka dhan ah ciidamada dowladda iyo kuwa Midowga Afrika ee ka hawlgala gobollada Shabeellooyinka.

Kooxda ayaa sidoo kale isku dayday inay carqaladeyso isu-socodka waddooyinka waaweyn, isla markaana ay saldhigyada ciidamada ka goyso waddooyinka sahayda.

Dowladda Federaalka ayaan weli soo saarin war rasmi ah oo faahfaahsan oo ku saabsan ciidamada cusub ee la daabulay. Sidoo kale, ma aysan sheegin haddii la qorsheynayo howlgallo ka dhan ah goobaha la tuhunsan yahay inay Al-Shabaab ku sugan tahay.

Midowga Afrika oo ka Walaacsan Xaraashka UNSOS

Dhanka kale, saraakiil ka tirsan Midowga Afrika ayaa walaac ka muujiyay xaraash la sheegay in lagu iibinayo qalab ay leedahay Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, UNSOS.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in hantida lagu xaraashayo Muqdisho ay ku jiraan qalab kala duwan iyo kunteenarro loo isticmaali jiray hoy ahaan. Qaar ka mid ah saraakiisha Midowga Afrika ayaa la sheegay inay iibinta hantidaas u arkaan calaamad muujin karta in UNSOS ay isku diyaarinayso inay yareyso ama soo gabagabeyso qeybo ka mid ah howlaheeda Soomaaliya.

UNSOS iyo howlgalka Midowga Afrika midkoodna si rasmi ah uma xaqiijin in xaraashku xiriir la leeyahay qorshe ballaaran oo lagu dhimayo ama lagu soo afjarayo taageerada saadka.

Iibinta qalabku waxay sidoo kale qeyb ka noqon kartaa maareynta caadiga ah ee hantida, beddelidda qalab duugoobay ama dib-u-habeyn lagu sameynayo howlaha hay’adda.

UNSOS waxay taageero saadka ah siisaa ciidamada Midowga Afrika ee Soomaaliya, taas oo ay ku jiraan gaadiid, isgaarsiin, daadgureynta dhaawacyada, hoy iyo adeegyo kale oo muhiim u ah howlgallada ciidamada.

Ciidamada Midowga Afrika ayaa ku tiirsan taageeradaas marka ay ka hawlgalaan saldhigyada ku yaalla deegaannada ay Al-Shabaab ka jirto.

Haddii si weyn loo yareeyo taageerada saadka, waxay saameyn kartaa dhaqdhaqaaqa ciidamada, gaarsiinta sahayda iyo awoodda lagu sii joogteyn karo saldhigyada fogfog. Ilaa hadda lama shaacin jadwal rasmi ah oo ku saabsan dhimista taageeradaas.

Amniga Muqdisho wuxuu si dhow ugu xiran yahay xaaladda Shabeellaha Hoose iyo Shabeellaha Dhexe, maadaama labada gobol ay ku yaallaan waddooyinka ugu muhiimsan ee soo gala caasimadda.

Ciidamada Soomaaliya iyo kuwa Midowga Afrika ayaa saldhigyo ku leh labada gobol si looga hortago in Al-Shabaab ay saldhigyo ka sameysato meelaha u dhow Muqdisho iyo magaalooyinka waaweyn.

Inkasta oo howlgallo ciidan oo isdaba-joog ah la qaaday, Al-Shabaab ayaa weli awood u leh inay ka dhaqaaqdo dhulka miyiga ah, isla markaana ay weerarro ku qaaddo magaalooyinka ay dowladdu maamusho iyo saldhigyada ciidamada.

Sugidda waddooyinka soo gala Muqdisho ayaa muddo dheer kamid ahayd howlaha ugu muhiimsan ee dowladda, xilli ciidamada Soomaaliya ay la wareegayaan mas’uuliyad dheeraad ah oo ku saabsan amniga dalka.

Ciidamada Soomaaliya iyo kuwa Midowga Afrika ayaa la filayaa inay sii wadaan feejignaanta sare ee saldhigyada loo arko inay u nugul yihiin weerarrada Al-Shabaab.

Ciidamo kale ayaa sidoo kale la geyn karaa waddooyinka iyo deegaannada uu daboolayo Qorshaha Qaansada. Dowladda ma aysan sheegin muddada uu socon doono heeganka la kordhiyay.

Tallaabooyinka xiga waxay ku xirnaan doonaan xogaha laga helo dhaqdhaqaaqa Al-Shabaab iyo haddii kooxdu isku daydo inay weerarto saldhigyada ku yaalla Shabeellaha Hoose ama Shabeellaha Dhexe.

Saraakiisha Midowga Afrika ayaa sidoo kale si dhow ula socon doona mustaqbalka taageerada UNSOS. Haddii la xaqiijiyo in taageerada la dhimayo, howlgalka Midowga Afrika iyo saaxiibada caalamiga ah ee Soomaaliya ayaa laga yaabaa inay raadiyaan habab kale oo lagu daboolayo baahiyaha qalabka, gaadiidka iyo hoyga.

Afarta jiho ee uu daboolayo Qorshaha Qaansada waxay qeyb muhiim ah ka yihiin difaaca dibadda ee Muqdisho. Kororka dhaqdhaqaaqa Al-Shabaab ee aagaggaas wuxuu halis gelin karaa waddooyinka sahayda ciidamada, isu-socodka shacabka iyo gaadiidka ganacsiga.

Xoojinta ciidamada waxay sare u qaadi kartaa awoodda dowladda ee ka hortagga weerarrada. Hase yeeshee, sugidda joogtada ah ee waddooyinku waxay u baahan tahay xog sirdoon oo lagu kalsoonaan karo, sahay joogto ah iyo iskaashi ka dhexeeya ciidamada Soomaaliya iyo kuwa Midowga Afrika.

Dagaallo cusub oo ka dhaca waddooyinka muhiimka ah waxay carqaladeyn karaan isu-socodka shacabka iyo ganacsiga u dhexeeya Muqdisho iyo gobollada Shabeellooyinka. Waxay sidoo kale xaddidi karaan gaarsiinta gargaarka bani’aadannimo ee deegaannada ka baxsan magaalooyinka ay dowladdu maamusho.

Walaaca laga qabo xaraashka hantida UNSOS ayaa kusoo beegmaya xilli ciidamada Midowga Afrika ay wajahayaan caqabado dhinaca saadka ah. Haddii xaraashka uu xigo hoos-u-dhac weyn oo ku yimaada taageerada Qaramada Midoobay, ciidamada Midowga Afrika waxay la kulmi karaan dhibaatooyin ku saabsan sii joogteynta saldhigyada fogfog iyo kuwa ku yaalla goobaha lagu muransan yahay.