MUQDISHO, Soomaaliya — Luulyo 9, 2026 — Golaha Mustaqbalka Soomaaliya ayaa soo bandhigay qaab doorasho oo cusub oo loogu magac daray Hindisaha Doorashooyinka Tooska ah ee KMG ah 2026 (Transitional Direct Elections Model 2026, TDEM 2026), kaas oo lagu soo jeedinayo in Soomaaliya u gudubto nidaam doorasho toos ah iyadoo la ilaalinayo nidaamka awood-qaybsiga 4.5 inta lagu jiro marxaladda kala-guurka.
Golaha ayaa hindisahan la wadaagay wakiillada dowladda Federaalka Soomaaliya iyo wakiillo ka socday beesha caalamka, iyadoo lagu soo bandhigay qorshaha ku aaddan qaabka doorasho ee mustaqbalka dalka.
Sida ku cad hindisaha Golaha Mustaqbalka, muwaadiniinta Soomaaliyeed ayaa si toos ah ugu codeyn doona xubnaha Baarlamaanka Federaalka, iyadoo aan la adeegsan doonin xisbiyo siyaasadeed inta lagu jiro marxaladda ku-meelgaarka ah.
Qorshuhu wuxuu dhigaya in doorashada xubnaha Baarlamaanka lagu saleeyo cod toos ah oo ay bixiyaan shacabka, halka nidaamka 4.5 uu sii ahaan doono habka lagu qaybinayo kuraasta beelaha inta lagu jiro xilliga kala-guurka.
Golaha Mustaqbalka ayaa sheegay in qaabkan uu isku dayayo inuu isku keeno laba arrimood oo muhiim ah: in shacabka ay helaan door weyn oo ku saabsan doorashada hoggaanka dalka, isla markaana la ilaaliyo nidaamka awood-qaybsiga ee hadda jira si looga fogaado khilaaf siyaasadeed.
Hindisaha TDEM 2026 wuxuu sidoo kale soo jeedinayaa in maamulka doorashooyinka loo sameeyo laba heer oo kala duwan.
Heerka federaalka waxaa maamuli doona Guddiga Hirgelinta Doorashooyinka Federaalka (FEIC), halka heer dowlad-goboleedkana ay ka shaqeyn doonaan Guddiyada Hirgelinta Doorashooyinka Dowlad-goboleedyada (SEICs).
Sida ku xusan qorshaha, odayaasha dhaqanka ayaa sii wadi doona doorkooda ku aaddan qoondaynta kuraasta beelaha iyagoo adeegsanaya nidaamka 4.5 inta lagu jiro marxaladda kala-guurka.
Qorshaha Doorashada iyo Waqtiga Hirgelinta
Golaha Mustaqbalka ayaa soo jeediyay in diiwaangelinta codbixiyayaasha iyo maalinta codeynta ay isku mar dhacaan si loo yareeyo caqabadaha maamulka doorashada.
Qorshuhu wuxuu sidoo kale dhigaya in codbixiye kasta uu u codeeyo hal kursi oo keliya, iyadoo la doonayo in habka doorashadu noqdo mid fudud oo ay shacabka si toos ah uga qayb qaataan.
Golaha ayaa sheegay in haddii qorshahan la ansixiyo, doorashooyinka dowlad-goboleedyada, Baarlamaanka Federaalka iyo doorashada Madaxweynaha lagu qaban karo muddo lix bilood gudahood ah.
Asalka iyo Xaaladda Siyaasadeed
Soomaaliya ayaa muddo dheer ku shaqeynaysay nidaam doorasho dadban, kaas oo xubnaha Baarlamaanka lagu soo xulo hannaan ay ku lug leeyihiin ergooyin iyo odayaal dhaqameed iyadoo lagu saleynayo nidaamka awood-qaybsiga 4.5.
Nidaamkan ayaa loo sameeyay sidii loo heli lahaa isku dheelitirnaan siyaasadeed oo u dhexeysa beelaha kala duwan, balse sanadihii dambe waxaa jiray dadaallo lagu doonayo in dalka loogu gudbiyo nidaamka qof iyo cod.
Isku dayadii hore ee lagu hirgelinayay doorasho toos ah ayaa marar badan hakad galay sababo la xiriira khilaafaadka siyaasadeed ee u dhexeeya dowladda Federaalka, dowlad-goboleedyada iyo dhinacyada mucaaradka.
Arrimaha muranka badan dhaliyay waxaa ka mid ah qaabka loo sameynayo diiwaangelinta codbixiyayaasha, maamulka doorashooyinka, amniga goobaha codbixinta iyo awood-qaybsiga u dhexeeya dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.
Doorka Dowladda iyo Beesha Caalamka
Golaha Mustaqbalka ayaa hindisaha u gudbiyay dhinacyada dowladda Federaalka Soomaaliya iyo wakiillada caalamiga ah ee taageera geeddi-socodka siyaasadeed ee dalka.
Ilaa hadda ma jiro war rasmi ah oo faahfaahsan oo kasoo baxay dowladda Federaalka Soomaaliya oo ku saabsan qaadashada ama diidmada qorshahan.
Beesha caalamka ayaa muddo dheer taageeraysay dadaallada Soomaaliya ee lagu horumarinayo nidaam doorasho oo hufan, iyadoo ku boorrisay dhinacyada siyaasadda inay gaaraan heshiis loo dhan yahay.
Hindisaha TDEM 2026 ayaa hadda u baahan doona in laga doodo oo ay qiimeeyaan dhinacyada siyaasadda Soomaaliya, oo ay ku jiraan dowladda Federaalka, dowlad-goboleedyada iyo ururrada kale ee ku lug leh arrimaha doorashooyinka.
Doodaha ugu waaweyn ayaa la filayaa inay ku saabsan yihiin sida loo hirgelin karo qaabka cusub, awoodda hay’adaha doorashooyinka, amniga goobaha codbixinta iyo suurtagalnimada in lagu fuliyo jadwalka lixda bilood ah.
Hindisaha TDEM 2026 wuxuu noqonayaa isku day cusub oo lagu doonayo in Soomaaliya looga gudbiyo nidaamka doorashada dadban loona soo dhoweeyo doorasho toos ah oo shacabka ay door weyn ku leeyihiin.
Qaabka la soo jeediyay wuxuu isku dayayaa inuu isku dheellitiro baahida loo qabo ka-qaybgalka shacabka iyo xaqiiqada siyaasadeed ee nidaamka 4.5 oo weli door muhiim ah ku leh siyaasadda Soomaaliya.
Haddii uu helo taageero siyaasadeed oo ballaaran, qorshahan wuxuu beddeli karaa habka doorashooyinka Soomaaliya mustaqbalka. Si kastaba, hirgelintiisu waxay ku xirnaan doontaa heshiis siyaasadeed, awoodda hay’adaha dowladda iyo xaaladda amniga dalka.
Doorashooyinka iyo dib-u-habeynta nidaamka siyaasadeed ayaa weli ah arrimaha ugu waaweyn ee saameeya dhismaha dowladnimo iyo xoojinta kalsoonida shacabka ee hay’adaha qaranka.
