MOGADISHU — OCT,12,2026 — Golaha Mustaqbalka Soomaaliya ayaa Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uga digay tallaabo milatari oo lagu beegsado madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed, iyo madaxda kale ee mucaaridka, xilli ay sii kordhayaan xiisadaha ka dhashay ciidamo la geeyay agagaarka guryahooda Muqdisho.
Warsaxaafadeed uu goluhu soo saaray 11-kii Oktoobar ayuu dowladda federaalka ku eedeeyay cabsi gelinta siyaasiyiinta mucaaridka, isagoo ka digay in iska horimaad hubeysan uu halis gelin karo shacabka, isla markaana sii xumeyn karo khilaafka siyaasadeed ee dalka.
Bayaanka ayaa soo baxay kaddib markii Shariif Sheekh Axmed uu sheegay in hoygiisa Muqdisho uu wajahayo hanjabaad weerar oo toos ah. Waxa uu sidoo kale ku soo beegmay iyadoo xafiiska madaxweynihii hore iyo Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka ee NISA ay soo bandhigeen warar iska soo horjeeda oo ku saabsan dhacdooyin dhex maray ciidamadooda.
Golaha Mustaqbalka ayaa Xasan Sheekh ugu baaqay inuu ka hortago in xaaladdu sii xumaato, isla markaana mudnaanta siiyo wadahadallo ku saabsan hannaanka doorashooyinka ee lagu muransan yahay. Goluhu wuxuu sheegay in madaxweynaha uu qaadi doono mas’uuliyadda cawaaqib kasta oo ka dhasha tallaabooyin lagu beegsado madaxda mucaaridka.
Goluhu wuxuu cambaareeyay waxa uu ku tilmaamay ciidamo si daandaansi ah loo dhigay agagaarka guriga madaxweynihii hore. Waxa uu ku eedeeyay ciidamadaas inay xaddideen dhaqdhaqaaqiisa, isla markaana halis geliyeen ammaankiisa.
Warsaxaafadeedka ayaa sidoo kale maamulka ku eedeeyay inuu hay’adaha amniga u adeegsanayo cadaadis siyaasadeed, isagoo ku adkeystay in khilaafaadka doorashooyinka iyo awoodda madaxweynaha lagu xalliyo wadahadal.
Digniinta ayaa muujineysa walaaca sii kordhaya ee madaxda mucaaridka ka qabaan in xiisaddu isu beddesho dagaal ka dhaca xaafadaha ay dadku deggan yihiin ee Muqdisho. Iska horimaadyo hore ayaa sababay barakac iyo burbur hantiyeed.
Xafiiska Shariif Sheekh Axmed ayaa beeniyay eedeymaha NISA ee ahaa in rag hubeysan oo isaga ka amar qaata ay weerareen ciidamo dowladda ka tirsan. Xafiisku wuxuu sheegay in ilaalada madaxweynihii hore ay yihiin xubno ka tirsan ciidamada qaranka, wuxuuna diiday in lagu tilmaamo maleeshiyaad.
Shariif ayaa sidoo kale sheegay in la xiray waddooyinka gala hoygiisa, isla markaana la carqaladeeyay gaarsiinta waxyaabaha aasaasiga ah, oo ay ku jiraan cuntada iyo biyaha.
Waxa uu intaas ku daray in qaar ka mid ah shaqaalihiisa la afduubtay, ciidamo hubeysanna lagu ururiyay meel u dhow gurigiisa. Eedeymahaas si madax-bannaan looma xaqiijin.
Madaxweynihii hore ayaa sheegay in ilaaladiisu ay muujiyeen dulqaad si looga fogaado dagaal halis gelin kara dadka deegaanka. Waxa uu ku baaqay in la joojiyo tallaabooyinka uu ku tilmaamay handadaad, isagoo saaxiibbada caalamiga ah ka codsaday inay gacan ka geystaan ka hortagga in xaaladdu sii xumaato.
Dhankeeda, NISA ayaa soo bandhigtay war ka duwan kan xafiiska Shariif.
Bayaan ay soo saartay 11-kii Oktoobar ayay hay’addu ku eedeysay rag hubeysan oo ay ku xiriirisay Shariif inay isku dayeen inay iska horimaad la galaan Ciidamada Ilaalinta Dadweynaha ee degmada Wadajir.
Hay’addu waxay sheegtay in raggaasi ay galeen guryo ay dad rayid ah deggan yihiin, iyagoo wata qoryaha darandooriga u dhaca, qoryaha culus iyo gantaallada garbaha laga tuuro.
NISA ayaa sheegtay in ciidamadeedu ay muujiyeen dulqaad, waxayna ku adkeysatay in hawlgalladeeda amni ay waafaqsan yihiin sharciga, kana madax-bannaan yihiin loollanka siyaasadeed.
Hay’addu waxay sidoo kale baahisay muuqaal ay sheegtay inuu caddeyn u yahay eedeymaheeda. Muuqaalkaas si madax-bannaan looma xaqiijin, mana cadda in ragga ka muuqda ay ku shaqeynayeen amar ka yimid Shariif.
Wararka iska soo horjeeda ayaa kordhiyay hubanti la’aanta ku saabsan sababaha ciidamada loo geeyay halkaas iyo dhacdooyinkii ka horreeyay.
Warar kale ayaa sheegay in ciidamo dowladda ka tirsan lagu ururiyay agagaarka hoyga Shariif iyo kii ra’iisul wasaarihii hore Xasan Cali Kheyre, oo ku dhow garoonka diyaaradaha Muqdisho.
Gaadiid ciidan iyo cutubyo si xooggan u hubeysan ayaa la sheegay in la dhigay waddooyinka ku dhow guryahaas, taasoo sare u qaaday walaaca laga qabo iska horimaad dhex mara ciidamada dowladda iyo ilaalada madaxda mucaaridka.
Ujeeddada iyo baaxadda ciidamadan la geeyay halkaas ayaa weli lagu muransan yahay. Sheegashooyinka ah in dowladdu qorsheyneyso hawlgal ka dhan ah madaxda mucaaridka si madax-bannaan looma xaqiijin.
Xiisaddan ayaa daba socota dagaal Muqdisho ka dhacay bishii Juun, markaas oo ciidamada dowladda iyo ciidamo la safnaa mucaaridka ay rasaas is dhaafsadeen ka hor bannaanbaxyo la qorsheeyay oo dowladda looga soo horjeeday.
Dagaalkaas ayaa sababay burbur hantiyeed, wuxuuna qoysas ku khasbay inay ka barakacaan xaafadaha ay waxyeelladu gaartay. Shariif ayaa xilligaas sheegay in ciidamada dowladda ay beegsadeen hoygiisa, halka Kheyre uu sidoo kale maamulka ku eedeeyay weerarro ka dhan ah siyaasiyiinta mucaaridka.
Dhacdooyinkii Juun ayaa muujiyay sida khilaafaadka siyaasadeed ee caasimaddu ugu gudbi karaan iska horimaad hubeysan, gaar ahaan marka ciidamo iska soo horjeeda ay ku sugan yihiin meel u dhow xaafadaha shacabka.
Khilaafka siyaasadeed ee hadda taagan ayaa salka ku haya wax ka beddelka dastuurka, muddada xilka madaxweynaha iyo habraaca doorashooyinka qaranka.
Baarlamaanka ayaa bishii Maarso ansixiyay wax ka beddel dastuur oo suuragelin kara in muddada xilka Xasan Sheekh lagu daro hal sano, doorashooyinkana dib loo dhigo. Madaxda mucaaridka ayaa ka soo horjeestay isbeddelladaas iyo in muddo kordhin loo sameeyo masuuliyiin lagu doortay nidaamkii hore.
Dowladdu waxay difaacday dib u habeynta dastuurka iyo doorashooyinka, iyadoo ku tilmaantay tallaabooyin lagu hirgelinayo doorasho qof iyo cod ah, laguna xoojinayo hay’adaha qaranka.
Mucaaridku waxay ku doodayaan in isbeddellada waaweyn ee hannaanka doorashooyinka ay u baahan yihiin heshiis siyaasadeed oo ballaaran. Waxay dalbadeen wadahadallo ay ka qeyb galaan dowladda federaalka, maamul-goboleedyada iyo dhinacyada kale ee siyaasadda.
Golaha Mustaqbalka ayaa khilaafaadkaas ku xiriiriyay xiisadda amni ee hadda taagan, isagoo ka digay in cadaadiska lagu hayo mucaaridka uu wiiqi karo dadaallada lagu gaarayo heshiis doorasho.
Goluhu wuxuu Xasan Sheekh ku tilmaamay madaxweyne ay muddadiisii dhammaatay. Hadalkaasi wuxuu ka tarjumayaa mowqifka mucaaridka ee muranka ka taagan muddada xilkiisa.
Dadka ku nool agagaarka goobaha ciidamada la geeyay ayaa wajahaya cabsi laga qabo dagaal cusub oo carqaladeeya isu socodka, adeegyada iyo ganacsiga.
Golaha ayaa ku baaqay in la joojiyo tallaabooyinka dhalin kara rabshado, lana dardargeliyo heshiis ku saabsan doorashooyinka. Dhanka kale, NISA iyo xafiiska Shariif ayaa mid walba sheegay in ciidamadiisu ay muujiyeen dulqaad, iyadoo labada dhinac ay isku eedeynayaan mas’uuliyadda xiisadda sii kordheysa.
