BAIDOA, Soomaaliya — Agoosto 10, 2026 — Cutub cusub oo ciidan ah ayaa ku biiray xoogagga daacadda u ah Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen ee ku sugan duleedka magaalada Baydhabo, iyadoo ay sii kordhayso xiisadda kala dhexeysa taageerayaashiisa iyo maamulka ay Dowladda Federaalka Soomaaliya taageerto ee xaruntiisu tahay magaalada.
Ciidamadan ayaa la sheegay inay kasoo baxeen degmada Berdaale, iyagoo gaaray goobaha ay ku sugan yihiin ciidamada taabacsan Laftagareen ee duleedka Baydhabo.
Mas’uuliyiin Koonfur Galbeed ah iyo saraakiil ciidan oo taageersan Laftagareen ayaa soo dhaweeyay ciidamada cusub. Ciidamada waxaa hoggaaminayay Cali Maxamed Salaad, sida ay sheegeen mas’uuliyiinta taageersan Laftagareen.
Imaatinka ciidamadan ayaa noqonaya horumarkii ugu dambeeyay ee muujinaya sii xoogeysiga khilaafka siyaasadeed iyo midka amni ee Koonfur Galbeed, halkaas oo laba dhinac ay isku hayaan cidda leh awoodda iyo sharciyadda maamulka.
Ciidamada cusub ayaa sheegay inay Baydhabo uga soo baxeen iyagoo aan ku qanacsanayn qaabka Dowladda Federaalka ay u maareyneyso arrimaha siyaasadda Koonfur Galbeed.
Qaar ka mid ah ciidamada ayaa Dowladda Federaalka ku eedeeyay inay faragelin ku hayso arrimaha gudaha ee Koonfur Galbeed, iyagoo sheegay inay ku biireen ciidamada Laftagareen si ay uga soo horjeestaan waxa ay ku tilmaameen hannaan siyaasadeed iyo mid amni oo Muqdisho laga soo rogay.
Ciidamada ayaa sheegay in hadafkoodu yahay inay taageeraan xoogagga Laftagareen iyo waxa ay ku tilmaameen “halganka dib-u-xoreynta Koonfur Galbeed” ee looga soo horjeedo ciidamo iyo qaab-dhismeed siyaasadeed oo ay sheegeen in Muqdisho laga keenay.
Hadalladaas waxay ka tarjumayaan mowqifka ciidamada iyo mas’uuliyiinta taageersan Laftagareen, mana jirto xaqiijin madax-bannaan oo ku saabsan dhammaan eedeymaha ay soo jeediyeen.
Ilaa hadda ma jiraan warar sheegaya in imaanshaha ciidamada cusub uu sababay dagaal ka dhacay duleedka Baydhabo.
Laba Maamul oo Isku Haya Koonfur Galbeed
Khilaafka siyaasadeed ayaa daba socda ka dib markii meesha laga saaray maamulkii Koonfur Galbeed ee uu hoggaaminayay Laftagareen, tallaabadaas oo taageerayaashiisu ku tilmaameen mid Dowladda Federaalka ay xoog ku fulisay.
Tan iyo xilligaas, Koonfur Galbeed waxaa ka jiray laba dhinac oo mid walba sheeganayo awoodda maamulka.
Maamul ay taageerto Dowladda Federaalka ayaa ka jira magaalada Baydhabo, halka Laftagareen iyo mas’uuliyiinta daacadda u ah ay saldhigyo ku leeyihiin deegaanno ku yaalla duleedka magaalada.
Labada dhinac ayaa mid walba sheeganaya inuu leeyahay sharciyadda siyaasadeed ee lagu hoggaaminayo Koonfur Galbeed.
Taageerayaasha Laftagareen ayaa Dowladda Federaalka ku eedeeyay inay faragelisay madax-bannaanida siyaasadeed ee Koonfur Galbeed isla markaana ay maamul kusoo rogtay gobolka iyada oo aan la helin heshiis siyaasadeed oo ku filan.
Dhinaca kale, Dowladda Federaalka iyo dhinacyada taageersan maamulka Baydhabo ayaa iyaguna leh mowqif ka duwan oo ku saabsan sharciyadda maamulka gobolka.
Dhaqdhaqaaq Ciidan oo Ka Jira Duleedka Baydhabo
Ku biirista ciidamada kasoo baxay Berdaale ee xoogagga Laftagareen ayaa kordhin karta walaaca laga qabo in labada dhinac ay sii xoojiyaan awooddooda ciidan.
Weli lama soo sheegin dagaal weyn oo si toos ah ula xiriira dhaqdhaqaaqan cusub, mana cadda in labada dhinac midkood qorsheynayo howlgal militari.
Baydhabo waa xarunta maamulka gobolka Bay iyo caasimadda KMG ah ee Koonfur Galbeed, waxayna muddo dheer ahayd goob muhiim u ah siyaasadda iyo amniga Soomaaliya.
Dagaal ka dhaca magaalada ama hareeraheeda wuxuu saameyn ku yeelan karaa xaaladda amni ee guud, gaar ahaan iyadoo Al-Shabaab ay weli ka howlgasho qeybo ka mid ah gobollada Bay, Bakool iyo Shabeellaha Hoose.
Iskahorimaad dhex mara ciidamo kala taageersan dhinacyada siyaasadda ayaa sidoo kale carqaladeyn kara dadaallada amni ee ka dhanka ah Al-Shabaab.
Xiriirka Dowladda Federaalka iyo garabka siyaasadeed ee Laftagareen ayaa sii xumaanayay iyadoo labada dhinac ay isku khilaafsan yihiin hoggaanka iyo jihada siyaasadeed ee Koonfur Galbeed.
Taageerayaasha Laftagareen ayaa ku doodaya in Dowladda Federaalka ay meesha ka saartay maamulkiisa isla markaana ay Baydhabo ka dhistay maamul ay taageerto. Dhinacyada ka soo horjeeda Laftagareen ayaa iyaguna diiddan sheegashadiisa ah inuu weli yahay hoggaanka sharciyadda leh ee Koonfur Galbeed.
Khilaafkaas ayaa sababay in laba xarumood oo siyaasadeed ay ka jiraan Koonfur Galbeed: maamulka ay Dowladda Federaalka taageerto ee ku sugan Baydhabo iyo dhinaca Laftagareen ee ku sugan duleedka magaalada.
Imaatinka ciidamada cusub ee Berdaale ayaa muujinaya in muranku uusan hadda ku koobnayn hadallo siyaasadeed iyo muran sharciyadeed oo keliya, balse dhaqdhaqaaqyo ciidan ay qayb ka noqonayaan xiisadda.
Indhaha ayaa hadda lagu hayaa in ciidamo kale ay ku biiraan dhinacyada iska soo horjeeda iyo in madaxda siyaasadda Soomaaliya ay bilaabaan dadaallo lagu qaboojinayo xiisadda ka hor inta aysan isu beddelin iska horimaad hubeysan.
Sidoo kale weli ma cadda sida Dowladda Federaalka uga jawaabi doonto ciidamada sii kordhaya ee taageersan Laftagareen ee ku sugan hareeraha Baydhabo.
Odayaasha dhaqanka, siyaasiyiinta iyo qeybaha bulshada ayaa wajihi kara cadaadis sii kordhaya oo ku saabsan sidii looga hortagi lahaa dagaal ka dhaca magaalada iyo deegaannada ku dhow.
Heshiis siyaasadeed oo dhex mara dhinacyada ayaa u baahan kara in xal laga gaaro su’aasha ugu weyn ee ah cidda sharciyadda u leh maamulka Koonfur Galbeed iyo doorka Dowladda Federaalka ee arrimaha siyaasadeed ee maamulkaas.
Ku biirista ciidamada cusub ee dhinaca Laftagareen waxay sare u qaadaysaa heerka khilaafka Koonfur Galbeed, maadaama murankii siyaasadeed uu hadda la socdo dhaqdhaqaaqyo ciidan. Joogitaanka ciidamo kala taageersan dhinacyada iska soo horjeeda gudaha iyo hareeraha Baydhabo wuxuu kordhin karaa halista in dhacdo amni ay horseeddo iska horimaad ballaaran.
Khilaafku wuxuu sidoo kale saameyn ku yeelan karaa nidaamka federaalka Soomaaliya, gaar ahaan xilli ay jiraan muranno siyaasadeed oo ku saabsan doorashooyinka, awoodaha dastuuriga ah iyo xiriirka Dowladda Federaalka iyo dowlad-goboleedyada.
