MUQDISHO, 2 Nofeembar 2026 — Dowladda Uganda ayaa ku dhawaaqday qorshe ay dhammaan ciidamadeeda ugala baxayso Soomaaliya ugu dambayn dhammaadka sannadka 2027, iyadoo cutubkii ugu horreeyay ee ciidamadii ku joogay heshiiska laba geesoodka ahaa uu durba dib ugu laabtay Uganda.

War-saxaafadeed ku taariikhaysan 2 Nofeembar, oo uu baahiyay Gaashaanle Sare Chris Magezi, ku-simaha agaasimaha warfaafinta difaaca Uganda, ayaa xaqiijinaya in bixitaanka degdegga ahi khuseeyo ciidamada ku jooga heshiisyada laba geesoodka ah ee lala galay Dowladda Federaalka Soomaaliya.

“Cutubkii ugu horreeyay ee ciidamada qaybta ka ah hawlgalka bixitaanka marxaladaysan ayaa durba dib ugu soo laabtay Uganda,” ayaa lagu yiri bayaanka.

War-saxaafadeedku wuxuu kala caddeeyay laba jadwal: ciidamada ku jooga heshiiska laba geesoodka ah ayaa bixitaankooda lagu dhammaystirayaa maalmo gudahood, halka ciidamada Uganda ee ka tirsan Hawlgalka Midowga Afrika ee Taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya, ee AUSSOM, ay si tartiib ah uga baxayaan dalka ilaa dhammaadka 2027.

Ciidamada heshiiska laba geesoodka ah oo baxaya maalmo gudahood

Sida bayaanku sheegayo, Ciidanka Difaaca Shacabka Uganda ee UPDF ayaa bilaabay dhimista ciidamada ku jooga Soomaaliya heshiiska tooska ah ee labada dowladood, iyadoo go’aanku dhaqangalay isla markiiba.

“Hawlgalka lagu saarayo ciidamada Soomaaliya ku jooga heshiisyada laba geesoodka ah waxaa lagu dhammaystiri doonaa maalmaha soo socda,” ayaa lagu sheegay war-saxaafadeedka.

Hadalkaasi wuxuu muujinayaa in bixitaanka ciidamadan la dedejinayo. Hase yeeshee, bayaanku ma shaacin tirada askarta ay arrintani khusayso, saldhigyada ay ka baxayaan ama jadwalka duulimaadyada lagu qaadayo.

Sidoo kale, bayaanku ma sheegayo in dhammaan ciidamada Uganda ay durba ka baxeen Soomaaliya. Waxa uu xaqiijinayaa oo keliya in kooxdii ugu horreysay ee hawlgalka bixitaanka ay gaartay Uganda.

Ku dhawaaqistan ayaa ku soo beegmaysa warar hordhac ah oo sheegaya in gaadiid ciidan loo dhaqaajinayo garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee Muqdisho, iyadoo loo diyaargaroobayo bixitaan dheeraad ah. Tirada gaadiidkaas, cidda iska leh iyo halka ugu dambayn loo qaadayo weli si madax-bannaan looma xaqiijin.

Bixitaanka dhammaan ciidamada oo ku eg dhammaadka 2027

Marka laga soo tago ciidamada heshiiska laba geesoodka ah, bayaanku wuxuu qeexayaa qorshaha Uganda ay ku soo afjarayso joogitaanka ciidamadeeda kale ee Soomaaliya.

“UPDF waxay si tartiib ah Soomaaliya ugala bixi doontaa dhammaan ciidamadeeda, oo ay ku jiraan kuwa hadda ka hoos shaqeeya Hawlgalka Midowga Afrika ee Taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya ee AUSSOM, ugu dambayn dhammaadka 2027,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Sidaas darteed, qorshahani wuxuu ka ballaaran yahay dhimista ku-meelgaarka ah ee ciidamada ama beddelka cutubyo shaqadoodu dhammaatay. Wuxuu dejinayaa waqti la doonayo in lagu soo afjaro joogitaanka milatari ee Uganda, iyadoo ciidamada AUSSOM loo qorsheeyay bixitaan muddo dheer soconaya.

Kala duwanaanshahan ayaa muhiim ah, maadaama ciidamada ku jooga heshiiska laba geesoodka ah iyo kuwa ka tirsan AUSSOM ay ku shaqeeyaan habab kala duwan. Dhammaystirka bixitaanka ciidanka heshiiska tooska ah macnaheedu ma aha in ciidanka Uganda ee AUSSOM uu isla waqtigaas dalka ka baxay.

Sidoo kale, qorshaha Uganda lagama fahmi karo in dhammaan dalalka ciidamadu ka joogaan Soomaaliya ay ku dhawaaqeen bixitaan ama in hawlgalka AUSSOM uu markiiba dhammaaday.

Ku dhowaad labaatan sano oo joogitaan ciidan ah

Uganda waxay ahayd dalkii ugu horreeyay ee ciidamo u soo dira Soomaaliya iyagoo ka tirsan Hawlgalkii Midowga Afrika ee AMISOM sannadkii 2007. Ciidamadeedu waxay markii dambe ka mid noqdeen hawlgalkii ATMIS, ka hor inta uusan AUSSOM bilaaban Janaayo 2025.

Ciidamada Uganda ayaa ka qayb qaatay hawlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab iyo ilaalinta goobo muhiim ah oo ku yaalla Muqdisho iyo koonfurta Soomaaliya. Goobahaas waxaa ka mid ah garoonka diyaaradaha, dekedda Muqdisho iyo fariisimo ku yaalla gobolka Shabeellaha Hoose.

Bixitaankoodu wuxuu sidaas darteed u baahan yahay in la caddeeyo ciidamada la wareegaya masuuliyadihii ay hayeen iyo sida loo ilaalinayo isku xirnaanta hawlgallada amniga.

Inkasta oo gaadiidka ciidamada Midowga Afrika weli mararka qaarkood loogu yeero “gaadiidka AMISOM”, magaca hawlgalka hadda jira waa AUSSOM. Waxaa sidoo kale loo baahan yahay xaqiijin ka hor inta aan gaadiid kasta oo baxaya loo nisbayn ciidamada heshiiska laba geesoodka ah ama kuwa hawlgalka Midowga Afrika.

La wareegidda amniga oo gelaysa marxalad muhiim ah

Bixitaanka Uganda ayaa muhiimad dheeraad ah siinaya qorshaha ay ciidamada Soomaaliya kula wareegayaan masuuliyadaha amniga, iyagoo la shaqaynaya saaxiibbada kale ee weli dalka jooga.

Kala wareegid habsami leh waxay u baahan tahay ciidamo diyaar u ah shaqada, qalab ku filan, sahay joogto ah, isgaarsiin iyo adeegyo caafimaad. Dhaqdhaqaaqa askarta iyo gaadiidka baxaya waa inuu la jaanqaadaa awoodda ciidamada beddelaya.

War-saxaafadeedka uu baahiyay Magezi ma faahfaahin saldhigyada ugu horreeya ee la wareejinayo, cutubyada Soomaaliyeed ee la wareegaya ama in qalab ciidan lagu wareejinayo dowladda Soomaaliya.

Faahfaahintaas ayaa muhiim u noqon doonta qiimaynta saamaynta bixitaanku ku yeelanayo hawlgallada iyo ilaalinta goobaha ay ciidamadu ka baxayaan.

Dhaqaale yaraanta hawlgalka Midowga Afrika ayaa sidoo kale qayb ka ah xaaladda guud. AUSSOM wuxuu si weyn ugu tiirsan yahay taageerada saadka ee Qaramada Midoobay, oo ay ku jiraan cuntada, biyaha, shidaalka, adeegyada caafimaadka iyo gaadiidka ciidamada.

Hase yeeshee, bayaanka la soo gudbiyay ma magacaabayo khilaaf dhaqaale ama mid diblomaasiyadeed oo gaar ah inuu yahay sababta Uganda ay go’aankan u qaadatay.

Bayaanka oo caddeeyay jadwalka bixitaanka

Ku dhawaaqista 2 Nofeembar waxay si cad u kala saaraysaa bixitaanka degdegga ah ee ciidamada heshiiska laba geesoodka ah iyo bixitaanka muddada dheer ee ciidanka Uganda ee AUSSOM.

Waxay xaqiijinaysaa in kooxdii ugu horreysay ay dib ugu laabatay Uganda, halka inta kale ee heshiiskaas ku joogta Soomaaliya la filayo inay baxdo maalmo gudahood. Dhammaadka 2027 ayaana loo asteeyay bixitaanka dhammaan ciidamada Uganda ee haray.

Waxaa weli loo baahan yahay faahfaahin ku saabsan tirada askarta, dhaqdhaqaaqa qalabka iyo wareejinta saldhigyada. Ilaa xogtaas la helo, gaadiidka loo dhaqaajinayo garoonka diyaaradaha looma qaadan karo caddeyn muujinaysa in dhammaan ciidamadii Uganda ay dalka ka baxeen.