MUQDISHO, OCT,31-2026-Soomaaliya — Dowladda Uganda ayaa billowday inay qayb ka mid ah ciidamadeeda kala baxdo Soomaaliya, iyadoo subaxnimadii Sabtida, 31-ka Oktoobar 2026, duulimaadkii labaad oo siday 107 askari oo ka tirsan ciidamada Uganda uu ka duulay Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho.
Duulimaadkan ayaa daba socda duulimaadkii koowaad oo la sheegay inuu Jimcihii, 30-ka Oktoobar, Soomaaliya ka qaaday 109 askari oo Ugandheys ah. Tirada guud ee ciidamada lagu sheegay inay labada duulimaad dalka kaga baxeen ayaa sidaas ku noqonaysa 216 askari, inkastoo tirada duulimaadka labaad aan weli si madax-bannaan loo xaqiijin.
Tallaabadan ayaa astaan u ah isbeddel weyn oo ku yimid joogitaankii milatari ee Uganda ee Soomaaliya, kaas oo soo socday ku dhowaad 20 sano.
Uganda oo Si Rasmi ah u Shaacisay Qorshaha Bixitaanka
Taliyaha guud ee ciidamada difaaca Uganda, General Muhoozi Kainerugaba, ayaa 29-kii Oktoobar shaaciyay in ciidamada Uganda ay billaabeen inay isaga baxaan Soomaaliya.
Go'aankan ayaa yimid xilli dowladda Uganda ay muddooyinkii dambe muujinaysay walaac la xiriira dhaqaale-yarida haysata hawlgallada Midowga Afrika, khilaafaadka siyaasadeed iyo mustaqbalka taageerada caalamiga ah ee ciidamada ka hawlgala Soomaaliya.
Hoggaanka milatariga Uganda ayaa hore u tilmaamay in ciidamada dalkoodu ay gebi ahaanba Soomaaliya uga bixi karaan marka la gaaro Agoosto 2027, hase yeeshee weli si rasmi ah looma faahfaahin jadwalka kama dambaysta ah ee bixitaanka iyo tirada ciidamada ay tallaabadani saameynayso.
Ku Dhowaad 20 Sano oo Uganda Ka Dagaallamaysay Soomaaliya
Uganda waxay ahayd dalkii ugu horreeyay ee ciidamo u soo dira Soomaaliya, bishii Maarso 2007, xilligaas oo la aasaasay Hawlgalkii Midowga Afrika ee Soomaaliya (AMISOM).
Tan iyo waqtigaas, ciidamada Uganda waxay door muhiim ah ka qaateen dagaalladii lagula jiray Al-Shabaab, sugidda amniga magaalada Muqdisho iyo hawlgalladii dib loogu qabsaday deegaanno badan oo ka tirsan gobolka Shabeellaha Hoose.
Ciidamada Uganda waxay sidoo kale qayb ka ahaayeen hawlgalladii kala dambeeyay ee AMISOM, ATMIS iyo AUSSOM, oo ah hawlgalka Midowga Afrika ee taageerada iyo xasillinta Soomaaliya, kaas oo shaqadiisa billaabay Janaayo 2025.
Uganda waxaa AUSSOM loogu qoondeeyay ku dhowaad 4,500 oo askari, iyadoo sidoo kale Soomaaliya ku lahayd ciidamo dheeraad ah oo ku joogay heshiisyo amni oo laba geesood ah.
Si kastaba ha ahaatee, weli ma cadda in ciidamada hadda baxaya ay ka tirsan yihiin AUSSOM ama ciidamadii dheeraadka ahaa ee Uganda ku joogay Soomaaliya.
Walaac Laga Qabo Amniga Gobolka Shabeellaha Hoose
Bixitaanka ciidamada Uganda ayaa dhalinaya su'aalo ku saabsan mustaqbalka amniga deegaanno istaraatiiji ah oo ku yaalla gobolka Shabeellaha Hoose, halkaas oo ciidamada Uganda ay muddo dheer saldhigyo ku lahaayeen.
Degmooyinka iyo deegaannada ay ciidamada Uganda ka hawlgeli jireen waxaa ka mid ah Baraawe, Buulo Mareer, Qoryooley iyo Janaale.
Warar soo baxay ayaa tilmaamaya in Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu 26-kii Oktoobar magaalada Entebbe kula kulmay Madaxweynaha Uganda, Yoweri Museveni, iyadoo labada dhinac ay ka wada hadleen joogitaanka ciidamada Uganda iyo qorshaha mustaqbalka ee amniga Soomaaliya.
Waxaa la sheegay in dowladda Soomaaliya ay doonaysay in ciidamada Uganda ay muddo dheeraad ah sii joogaan deegaannada qaarkood, si ciidamada Soomaaliya loogu diyaariyo inay la wareegaan masuuliyadda amniga.
Bixitaan degdeg ah oo aan si wanaagsan loo qorsheyn ayaa sababi kara firaaq amni oo ay ka faa'iidaysan karto Al-Shabaab, gaar ahaan deegaannada ay weli ka jiraan dhaqdhaqaaqyada kooxda.
Dhaqaale-yarida Hawlgallada Midowga Afrika
Mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee lala xiriirinayo go'aanka Uganda ayaa ah dhaqaale-yarida sii kordhaysa ee haysata hawlgalka AUSSOM.
31-kii Luulyo 2026, madaxda dalalka ciidamada ku biiriya hawlgallada Midowga Afrika ee Soomaaliya ayaa magaalada Kampala ku yeeshay shir looga hadlay mustaqbalka hawlgalka, caqabadaha dhaqaale iyo qorshe suurtagal ah oo ciidamada si tartiib ah loogu dhimi karo.
Sidoo kale, hubanti la'aanta ku saabsan taageerada Mareykanka ee Xafiiska Qaramada Midoobay ee Taageerada Soomaaliya (UNSOS), oo bixiya adeegyada saadka iyo taageerada hawlgallada, ayaa sii kordhisay walaaca laga qabo joogtaynta hawlgallada milatari ee Soomaaliya.
Arrimahan ayaa dalalka ciidamada ku leh Soomaaliya ku qasbaya inay dib u qiimeeyaan kharashaadka, muddada ay ciidamadoodu sii joogayaan iyo mas'uuliyadda amni ee mustaqbalka.
Soomaaliya oo Wajahaysa Marxalad Amni oo Xasaasi ah
Bixitaanka ciidamada Uganda ayaa ku soo aadaya xilli Soomaaliya ay wajahayo caqabado amni iyo siyaasadeed, iyadoo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab uu weli ka socdo qaybo ka mid ah dalka.
Ciidamada Uganda ayaa muddo dheer ka mid ahaa ciidamada shisheeye ee ugu tirada badan uguna saameynta weyn Soomaaliya, waxaana ay door muuqda ku lahaayeen ilaalinta xarumaha muhiimka ah iyo taageeridda hawlgallada ciidamada dowladda.
Inkastoo 216 askari lagu sheegay inay Soomaaliya kaga baxeen labadii duulimaad ee ugu horreeyay, haddana tani macnaheedu ma aha in dhammaan ciidamada Uganda ay dalka ka baxeen.
Su'aasha ugu weyn ayaa hadda ah sida dowladda federaalka Soomaaliya iyo Midowga Afrika ay u maareyn doonaan dhimista ciidamada Uganda, iyo in ciidamada Soomaaliya ay awood u leeyihiin inay la wareegaan saldhigyada iyo deegaannada ay ciidamadaasi ka baxayaan.
Bixitaanka Uganda, oo ku dhowaad labaatan sano ka mid ahayd saaxiibbada milatari ee ugu muhiimsan Soomaaliya, ayaa noqon kara isbeddel weyn oo saameeya mustaqbalka hawlgallada amni ee dalka, gaar ahaan haddii aan la helin qorshe cad oo lagu buuxinayo booska ay ciidamadeedu banneeyaan.