MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 9, 2026 — Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo dalalka ciidamada ku leh howlgalka caalamiga ah ee dalka ayaa xoojiyay dadaallada lagu raadinayo dhaqaale iyo taageero kale oo lagu buuxiyo kaalinta Mareykanka, xilli ay soo dhawaaneyso bisha December oo la filayo isbeddel ku yimaada taageerada Washington, balse ilo diblomaasiyadeed ayaa sheegaya in qaar ka mid ah dowladaha Reer Galbeedka ay kasoo horjeedaan qorshahaas.

Mas’uuliyiinta Soomaaliya ayaa wada dadaallo lagu raadinayo dalal ama hay’ado caalami ah oo gacan ka geysan kara daboolidda farqiga dhaqaale iyo taageerada milateri ee la filayo inuu ka dhasho isbeddelka taageerada Mareykanka, sida ay sheegayaan ilo xog-ogaal u ah wada-hadallada Dowladda Federaalka iyo saaxiibadeeda caalamiga ah.

Arrintan ayaa sii yeelanaysa muhiimad iyadoo Muqdisho ay ku doodeyso in aan weli laga maarmin ciidamada shisheeye ee dalka ku sugan, gaar ahaan iyadoo ciidamada Soomaaliya ay sii wadaan dagaalka Al-Shabaab isla markaana lagu guda jiro qorshaha wareejinta mas’uuliyadda amniga.

Hase yeeshee, ilo diblomaasiyadeed ayaa sheegay in qaar ka mid ah dowladaha Reer Galbeedka aysan taageersaneyn in la sameeyo hannaan cusub oo dhaqaale oo dalal kale loogu wareejinayo kaalinta uu Mareykanku baneeyo.

Mid ka mid ah safiirrada Reer Galbeedka ayaa maalmo ka hor sheegay in haddii la isku dayo in taageero dheeraad ah laga raadiyo Xafiiska Qaramada Midoobay ee Taageerada Soomaaliya, UNSOS, si loogu buuxiyo kaalinta Mareykanka, qorshahaasi uu wajihi karo diidmo ka timaadda Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, sida uu sheegay ilo xog-ogaal u ah hadalka diblomaasiga.

Safiirka ayaa sidoo kale lagu soo warramay inuu ku dooday in Soomaaliya ay xoogga saarto sidii loo gaari lahaa heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay iyo isku filnaansho dhinaca amniga ah, halkii la raadin lahaa dal kale oo si toos ah u qaada kaalinta dhaqaale ee Washington.

Magaca safiirka lama shaacin, mana jirto bayaan rasmi ah oo muujinaya in dhammaan dowladaha Reer Galbeedka ay isku mowqif ka yihiin arrintan.

Dowladda Federaalka oo Raadinaysa Dhaqaale Kale

Dowladda Federaalka iyo madaxda dalalka ciidamada ka joogaan Soomaaliya ayaa wada dadaallo lagu raadinayo dowlado ama hay’ado awood u leh inay bixiyaan taageero dhaqaale oo dheeraad ah.

Ilaa hadda, sida ay sheegayaan ilo xog-ogaal ah, lama hayo ballanqaad dhaqaale oo joogto ah oo lagu kalsoonaan karo kaas oo si buuxda u dabooli kara farqiga la filayo inuu yimaado.

Xaaladdan ayaa saameyn ku yeelan karta howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM, gaar ahaan haddii dalalka ciidamada ku leh Soomaaliya ay ku adkaato inay sii wadaan joogitaanka ciidamadooda iyadoo aan la helin dhaqaale joogto ah oo lagu maalgeliyo howlgalka.

Maalgelinta ayaa muddo dheer ka mid ahayd caqabadaha ugu waaweyn ee horyaalla howlgalka caalamiga ah ee Soomaaliya. Dalalka Afrika ee ciidamada ku leh dalka ayaa marar badan dalbaday dhaqaale joogto ah oo la saadaalin karo, iyagoo ka digay in dhaqaale la’aantu ay saameyn karto howlgalka lagula dagaallamayo Al-Shabaab.

Villa Somalia oo Dooneysa 24 Bilood oo Kale

Villa Somalia ayaa ku adkeysaneysa in aan weli laga maarmin ciidamada shisheeye, isla markaana mas’uuliyadda amniga Soomaaliya loo baahan yahay in si taxaddar leh oo tartiib-tartiib ah loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliyeed.

Sida ay sheegayaan ilo xog-ogaal u ah qorshaha dowladda, Muqdisho waxay dooneysaa muddo 24 bilood ah, oo u dhiganta laba sano, si ciidamada Soomaaliya loogu sii diyaariyo inay si buuxda ula wareegaan mas’uuliyadda amniga dalka.

Inta lagu jiro muddadaas, Dowladda Federaalka waxay dooneysaa in la sii wado taageerada dhaqaale iyo midda amni ee caalamiga ah.

Dowladdu waxay ku doodaysaa in hoos u dhac degdeg ah oo ku yimaada taageerada ciidamada shisheeye uu abuuri karo goldaloolo amni, xilli ciidamada dowladda ay weli dagaallo kula jiraan Al-Shabaab qeybo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.

Qaar ka mid ah saaxiibada Reer Galbeedka ayaa dhinacooda xoogga saaraya in Soomaaliya ay dhisto awood amni oo yareyn karta ku tiirsanaanta taageerada dhaqaale iyo milateri ee dibadda.

Heshiiska Siyaasadeed oo Qeyb ka Noqday Doodda

Muranka ku saabsan maalgelinta amniga ayaa kusoo aadaya iyadoo Dowladda Federaalka, qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada iyo siyaasiyiinta mucaaradka ah ay weli isku khilaafsan yihiin arrimo ay ka mid yihiin doorashooyinka, dastuurka iyo jihada siyaasadeed ee dalka.

Qaar ka mid ah saaxiibada caalamiga ah ayaa xasilloonida muddada dheer ku xiraya in dhinacyada Soomaalidu gaaraan heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay, iyagoo qaba in taageerada milateri oo keliya aysan xal u noqon karin caqabadaha amni ee Soomaaliya.

Arrintan ayaa cadaadis dheeraad ah saaraysa Dowladda Federaalka, oo dhinac ka dooneysa in la sii wado taageerada caalamiga ah ee amniga, halka dhinaca kalena ay wajahayso khilaafaad siyaasadeed oo gudaha ah.

Dalalka ciidamada ku leh Soomaaliya ayaa iyaguna walaac ka muujiyay sida loo sii wadi karo joogitaanka ciidamadooda haddii aan la helin maalgelin joogto ah oo lagu kalsoonaan karo.

Taariikhda Howlgallada Soomaaliya

Soomaaliya ayaa muddo dheer ku tiirsaneyd taageerada milateri ee caalamiga ah tan iyo markii Midowga Afrika uu dalka geeyay howlgal ballaaran sanadkii 2007.

Howlgalka ayaa kasoo gudbay AMISOM, kadib ATMIS, waxaana hadda dalka ka socda AUSSOM, iyadoo qorshaha guud uu yahay in mas’uuliyadda amniga si tartiib ah loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliya.

Mareykanka ayaa ka mid ahaa saaxiibada ugu muhiimsan Soomaaliya dhinaca amniga, isagoo bixiyay tababar, taageero la-dagaallanka argagixisada iyo noocyo kale oo taageero milateri ah.

Qaramada Midoobay, Midowga Yurub, dowladaha Afrika iyo dalal kale ayaa sidoo kale dhaqaale iyo taageero ballaaran ku bixiyay ciidamada Soomaaliya iyo howlgallada Midowga Afrika.

Inkasta oo taageero caalami ah oo ballaaran la bixiyay muddo sanado ah, Al-Shabaab ayaa weli awood u leh inay fuliso weerarro waaweyn isla markaana cadaadis saarto ciidamada dowladda qeybo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha dalka.

Indhaha ayaa hadda ku sii jeeda wada-hadallada diblomaasiyadeed ee bilaha ka harsan December, iyadoo Dowladda Federaalka iyo dalalka ciidamada ku leh Soomaaliya ay raadinayaan xal dhaqaale oo lagu xaqiijin karo sii socoshada howlgalka.

Qorshe kasta oo lagu ballaarinayo ama wax looga beddelayo maalgelinta ay taageerto Qaramada Midoobay wuxuu u baahan karaa wada-xaajoodyo ay qeyb ka yihiin Golaha Ammaanka iyo dowladaha waaweyn ee deeq-bixiyeyaasha ah.

Haddii aan la helin ilo dhaqaale oo lagu kalsoonaan karo, dalalka ciidamada ku leh Soomaaliya ayaa wajihi kara cadaadis ku saabsan kharashka sii joogitaanka ciidamadooda.