BELEDWEYNE, OCT,30,2026-SOOMAALIYA ā Xiisad siyaasadeed iyo mid amni oo aad u xooggan ayaa ka taagan magaalada Beledweyne ee xarunta gobolka Hiiraan, kaddib markii maleeshiyaad hubeysan oo ay ku jiraan kooxo ka tirsan Macawisleyda ay gudaha u galeen magaalada, isla markaana fariisimo difaac ka sameysteen goobo istaraatiiji ah.
Sida ay sheegayaan ilo amni oo deegaanka ku sugan, maleeshiyaadka ayaa lagu arkay xaafado kala duwan oo magaalada ka tirsan, iyagoo wata hub culus oo ay ku jiraan qoryaha daran-dooriga u dhaca. Wararka qaar ayaa sidoo kale sheegaya in hub culus la dul dhigay dhismayaal ku yaalla magaalada, halka hubka lidka diyaaradaha la sheegay in loo dhaqaajiyay agagaarka garoonka diyaaradaha Beledweyne.
Dhaqdhaqaaqyadan ciidan ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo in magaalada ay ka dhacaan isku dhacyo hubeysan oo dhex mara kooxaha deegaanka iyo ciidamada taageersan maamulka Hirshabeelle ee xiriirka dhow la leh Dowladda Federaalka Soomaaliya.
Masāuuliyiinta Hirshabeelle oo Dib u Dhigay Safarkoodii Beledweyne
Ilo amni ayaa sheegaya in masāuuliyiin sare oo ka tirsan maamulka Hirshabeelle, kuwaas oo taageero ka haysta Dowladda Federaalka, ay dib u dhigeen safar ay maanta ku imaan lahaayeen magaalada Beledweyne, sababo la xiriira xiisadda amni iyo dhaqdhaqaaqyada hubeysan ee ka socda magaalada.
Dib u dhigista safarka ayaa timid kaddib markii kooxaha hubeysan ee ka soo horjeeda maamulka Hirshabeelle ay digniino u direen shirkadaha diyaaradaha, iyagoo uga digay inay magaalada keenaan masāuuliyiin ka tirsan maamulkaas.
Xiisadda ayaa si gaar ah ugu saabsan imaanshaha la filayay ee Cabdifataax Xasan Afrax, oo ah masāuul sare oo ka tirsan Hirshabeelle, laguna doortay magaalada Jowhar.
Maleeshiyaadka ka soo horjeeda imaanshihiisa ayaa la sheegay inay magaalada ka sameysteen fariisimo ciidan, iyagoo doonaya inay ka hortagaan in masāuuliyiinta maamulka Hirshabeelle ay si caadi ah ku yimaadaan Beledweyne.
Dhanka kale, tallaabooyinkan ayaa daba socda amar hore oo loo nisbeeyay guddoomiyihii xilka laga qaaday ee gobolka Hiiraan, Maxamed Xuseen Maxamed Carab, kaas oo shirkadaha diyaaradaha uga digay inay Beledweyne keenaan masāuuliyiinta maamulka Hirshabeelle ee taageersan Dowladda Federaalka.
Asalka Khilaafka: Doorashadii Cali Guudlaawe iyo Tabashooyinka Beesha Xawaadle
Xiisadda maanta ka taagan gobolka Hiiraan ma aha mid cusub, balse waxay salka ku haysaa khilaaf siyaasadeed oo soo jiitamayay tan iyo dhismihii maamulka Hirshabeelle sanadkii 2016, kaas oo si weyn u xoogaystay markii Cali Cabdullaahi Xuseen (Cali Guudlaawe) loo doortay madaxweynaha Hirshabeelle bishii Nofeembar 2020.
Doorashadaas ayaa dhalisay diidmo xooggan oo ka timid siyaasiyiin, odayaal dhaqameed iyo qaybo ka mid ah beesha Xawaadle, kuwaas oo ku eedeeyay Dowladda Federaalka inay saameyn ku yeelatay hannaanka doorashada, isla markaana aan si caddaalad ah loo tixgelin rabitaanka siyaasadeed ee bulshada gobolka Hiiraan. Qodobada ugu waaweyn ee khilaafka ayaa waxaa ka mid ahaa awood-qaybsiga labada gobol ee Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe, saamiga xilalka sare, maamulka dhaqaalaha iyo halka ay ku urursan tahay awoodda siyaasadeed ee Hirshabeelle.
Qaar ka mid ah hoggaanka Xawaadle ayaa ku doodayay in gobolka Hiiraan laga qadiyay hoggaanka maamulka, inkastoo uu door muhiim ah ku lahaa dhismaha Hirshabeelle iyo dagaalka lagula jiro Al-Shabaab.
Tabashooyinkan ayaa horseeday bannaanbaxyo, dhaqdhaqaaqyo siyaasadeed iyo mucaaradad hubeysan, oo ay ka mid ahaayeen kooxihii la xiriiray Jeneraal Abuukar Xaaji Warsame, oo loo yaqaan Jeneraal Xuud. Inkastoo marar kala duwan la sameeyay dadaallo lagu qaboojinayay xiisadda, haddana lama gaarin heshiis siyaasadeed oo si buuxda u xalliya tabashooyinka la xiriira matalaadda, awood-qaybsiga iyo faragelinta Dowladda Federaalka.
Dib-u-doorashadii Cali Guudlaawe oo Sii Hurisay Xiisadda
Khilaafka siyaasadeed ee Hirshabeelle ayaa mar kale sii xoogaystay kaddib dib-u-doorashadii Cali Guudlaawe ee 24-kii Oktoobar 2026, taas oo u horseedday muddo xileed kale oo shan sano ah.
Guudlaawe ayaa helay 81 cod, halka musharraxii la tartamayay ee Nuur Cilmi Xalane uu helay 13 cod. Sidoo kale, Cabdifataax Xasan Afrax ayaa loo doortay madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle.
Natiijada doorashada ayaa sii kordhisay diidmada qaybo ka mid ah siyaasiyiinta iyo waxgaradka gobolka Hiiraan, kuwaas oo ku doodaya in hoggaanka Hirshabeelle ay ahayd inuu u wareego gobolka Hiiraan, iyadoo la tixraacayo is-afgaradyadii siyaasadeed ee la xiriiray awood-qaybsiga maamulka.
Mucaaradka ayaa sidoo kale ku eedeynaya Dowladda Federaalka inay taageero siyaasadeed siisay hoggaanka dib loo doortay, taas oo ay ku tilmaamayaan caqabad hortaagan heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay.
Eedeymahaas ayaa ah mowqifka dhinacyada mucaaradka, mana aha xaqiiqo si madax-bannaan loo xaqiijiyay.
Garoonka Beledweyne oo Noqday Xudunta Khilaafka
Garoonka diyaaradaha magaalada Beledweyne ayaa noqday mid ka mid ah goobaha ugu muhiimsan ee xiisadda siyaasadeed ay ka muuqato.
Odayaal dhaqameed ka soo jeeda beesha Xawaadle ayaa 29-kii Sebteembar soo saaray goāaan ay ku sheegeen in masāuuliyiinta maamulka Hirshabeelle aan loo oggolaan doonin inay ka soo degaan garoomada diyaaradaha gobolka Hiiraan ilaa laga gaarayo heshiis siyaasadeed.
Odayaasha ayaa xilligaas sheegay in safarrada rayidka ee caadiga ah aysan goāaankaasi khuseyn.
Hase yeeshee, wararka hadda soo baxaya ee ku saabsan hub culus iyo hubka lidka diyaaradaha ee la sheegay in la geeyay agagaarka garoonka Beledweyne ayaa abuuray walaac cusub oo ku saabsan badqabka duulimaadyada iyo dadka rayidka ah.
Ilaa hadda ma jiraan warar si madax-bannaan loo xaqiijiyay oo sheegaya in hubkaas loo adeegsaday diyaarado ama in dagaal toos ah uu ka dhacay garoonka.
Doorka Macawisleyda iyo Saameynta Dagaalka Al-Shabaab
Ka qaybgalka maleeshiyaadka Macawisleyda ee xiisadda Beledweyne ayaa sii adkeynaya xaaladda amni ee gobolka Hiiraan.
Macawisleyda ayaa door muhiim ah ka soo qaatay dagaalladii lagula jiray Al-Shabaab, gaar ahaan howlgalladii ka billowday gobolka Hiiraan sanadkii 2022, markaas oo ciidamada deegaanka iyo kuwa Dowladda Federaalka ay iska kaashadeen dagaalka ka dhanka ah kooxda.
Hase yeeshee, kala qaybsanaanta siyaasadeed ee hadda jirta ayaa halis gelin karta wada shaqeyntii amni ee u dhexeysay ciidamada deegaanka, maamulka Hirshabeelle iyo Dowladda Federaalka.
Haddii khilaafka siyaasadeed uu isu beddelo dagaal hubeysan, waxaa suurtagal ah in awooddii lagu wajihi lahaa Al-Shabaab ay u weecato iska horimaadyo gudaha ah.
Arrintaasi waxay abuuri kartaa fursado amni oo ay Al-Shabaab ka faaāiideysato, inkastoo aysan jirin caddeyn muujineysa in kooxdaasi ay ku lug leedahay dhaqdhaqaaqyada siyaasadeed ee hadda ka socda Beledweyne.
Cabsi Laga Qabo Isku Dhacyo Hubeysan
Xaaladda magaalada Beledweyne ayaa weli ah mid kacsan, iyadoo dhaqdhaqaaqyada maleeshiyaadka, digniinaha loo diray shirkadaha diyaaradaha iyo dib u dhigista safarka masāuuliyiinta Hirshabeelle ay muujinayaan heerka uu gaaray khilaafka siyaasadeed.