Hadal uu Jeediyay Guddoomiyaha Socotra oo Dood Ka Abuuray Yemen iyo Gobolka


Sabti, Juun 20, 2026 (Baidoa Online) -Dalka Yemen waxaa ka taagan dood siyaasadeed iyo mid bulsho oo xooggan kadib hadal uu toddobaadkii hore jeediyay guddoomiyaha jasiiradaha Socotra, Raafat Al-Thaqali, kaasoo si cad u su’aalay xiriirka ka dhexeeya jasiiradahaas iyo Jamhuuriyadda Yemen.

Al-Thaqali ayaa sheegay in “Socotra aysan ahayn dhul ay Yemen leedahay,” isagoo sidoo kale is weydiiyay, “Maxaa caddeynaya in Socotra ay ka tirsan tahay Yemen?” Hadalladan ayaa si degdeg ah ugu faafay warbaahinta Yemen iyo baraha bulshada, waxaana ka dhashay falcelinno kala duwan oo ay muujiyeen siyaasiyiin, aqoonyahanno iyo shacabka Yemen.

Socotra oo Juqraafi ahaan Soomaaliya U Dhow

Intii uu ka hadlayay shir ay yeesheen guddoomiyeyaasha gobollada Yemen ee hoos taga maamulka fadhigiisu yahay magaalada Cadan, Al-Thaqali wuxuu xusay in jasiiradda Socotra ay juqraafi ahaan uga dhowdahay Soomaaliya marka loo eego dhulka Yemen.

Marka loo eego xogaha juqraafiyeed, Socotra waxay qiyaastii 240 kiiloomitir u jirtaa xeebaha gobolka Bari ee Puntland, halka ay qiyaastii 380 kiiloomitir u jirto dhulka Yemen. Inkastoo masaafada juqraafiyeed aysan go’aamin lahaanshaha dhul, hadalka guddoomiyaha ayaa dib u soo nooleeyay doodihii ku saabsanaa aqoonsiga, taariikhda iyo mustaqbalka jasiiradahan.

Dad badan ayaa hadalladiisa u fasirtay inay muujinayaan rabitaan siyaasadeed oo ku wajahan in Socotra hesho maamul gaar ah ama ay ka madax-bannanaato Yemen, inkastoo uusan si rasmi ah ugu baaqin arrintaas.

Taariikhda Muranka Siyaasadeed ee Socotra

Socotra ayaa sanadihii la soo dhaafay noqotay goob ay ku loolamaan xoogag siyaasadeed iyo quwado gobolka saameyn ku leh.

Sida ay sheegtay warbaahinta Yemen, oo uu ku jiro telefishinka Almahriah, Raafat Al-Thaqali wuxuu door muuqda ka qaatay dhacdooyinkii sanadkii 2020 markii xoogag taageersanaa Golaha Kumeelgaarka Koonfurta (STC) ay la wareegeen maamulka jasiiradaha Socotra, iyagoo meesha ka saaray maamulkii daacadda u ahaa dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay.

Warbixinno kala duwan ayaa xilligaas sheegay in Imaaraadka Carabtu taageero siinayay dhaqdhaqaaqaas, inkastoo arrintaasi ay weli tahay mid siyaasiyan lagu muransan yahay.

Sannadkii 2022 ayaa Al-Thaqali si rasmi ah loogu magacaabay guddoomiyaha Socotra. Sida ay sheegeen ilo siyaasadeed oo Yemen ah, magacaabistiisa ayaa la sheegay inay timid kadib cadaadis ay Imaaraadku saareen maamulka fadhigiisu yahay Cadan, hase yeeshee eedahaas si rasmi ah looma xaqiijin.

Muhiimadda Istaraatiijiyadeed ee Socotra

Jasiiradaha Socotra waxay ku yaallaan meel istaraatiiji ah oo isku xirta Gacanka Cadmeed, Badda Carabta iyo Badweynta Hindiya. Goobta ay ku taallana waxay ka dhigaysaa mid muhiim u ah marinada ganacsiga caalamiga ah iyo amniga badda.

Socotra sidoo kale waxay caan ku tahay noolaha iyo dhirta gaarka ah ee aan laga helin meelo kale oo dunida ka tirsan. Taas awgeed, sanadkii 2008 waxaa UNESCO ay ku dartay liiska Goobaha Dhaxalka Adduunka.

Khabiirada amniga gobolka ayaa muddo dheer tilmaamayay in cid kasta oo saameyn ku yeelata Socotra ay heli karto faa’iido istaraatiiji ah oo muhiim ah, gaar ahaan xilligan ay sii kordhayaan xiisadaha ka jira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.

Soomaaliya iyo Doodihii Hore ee Socotra

Doodda hadda taagan ayaa sidoo kale dib u soo celisay hadallo hore oo ku saabsanaa xiriirka Soomaaliya iyo Socotra.

Warbixinno hore ayaa sheegay in Soomaaliya sanadkii 2010 ay Qaramada Midoobay u gudbisay qoraallo la xiriiray xaaladda Socotra, iyadoo la sheegay inay su’aal gelisay xuduudaha badeed ee Yemen ee ku xeeran jasiiradahan.

Si kastaba ha ahaatee, arrintaasi ma noqon muran diblomaasiyadeed oo sii socday, waxaana beesha caalamku weli u aqoonsan tahay Socotra inay si rasmi ah uga tirsan tahay Yemen.

Ilaa hadda Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Puntland midkoodna kama hadlin hadallada cusub ee uu jeediyay guddoomiyaha Socotra.

Falcelinta Ka Dhalatay Hadallada

Hadalka Al-Thaqali ayaa dhaliyay cambaareyn ka timid siyaasiyiin iyo falanqeeyayaal Yemeniyiin ah oo ku dooday in su’aal gelinta lahaanshaha Socotra ay dhaawici karto midnimada dhuleed ee Yemen.

Qaar kale ayaa ku xiray hadalladiisa doodaha ku saabsan mustaqbalka koonfurta Yemen iyo saameynta sii kordheysa ee Golaha Kumeelgaarka Koonfurta.

Dhanka kale, taageerayaashiisa ayaa ku doodaya in Socotra leedahay taariikh, dhaqan iyo xaalad juqraafiyeed oo ka duwan dhulka Yemen inteeda kale.

Xaaladda Hadda Taagan

Ilaa hadda ma jirto tallaabo sharci ama mid siyaasadeed oo rasmi ah oo laga qaaday hadallada guddoomiyaha Socotra. Dooddu waxay weli ku kooban tahay warbaahinta, baraha bulshada iyo fagaarayaasha siyaasadda Yemen.

Si kastaba ha ahaatee, arrintan ayaa mar kale iftiimisay muhiimadda istaraatiijiyadeed ee Socotra iyo saameynta sii kordheysa ee quwadaha gobolka ku leeyihiin jasiiradahan.

Maxaa Xigi Kara?

Falanqeeyayaal siyaasadeed ayaa aaminsan in maalmaha soo socda laga yaabo inay soo baxaan jawaabo rasmi ah oo ka yimaada dowladda Yemen ama Golaha Kumeelgaarka Koonfurta.

Inkastoo aysan jirin wax muujinaya in xaaladda sharci ee Socotra ay is beddeli doonto, hadalladan ayaa dib u furay doodihii ku saabsanaa aqoonsiga, maamulka iyo mustaqbalka jasiiradahan.

Falanqayn: Sababta Arrintani Muhiimka U Tahay

Muranka ka dhashay hadallada Raafat Al-Thaqali wuxuu taabanayaa mid ka mid ah arrimaha ugu xasaasisan Yemen, oo ah midnimada dhuleed iyo cidda leh awoodda maamul ee gobollada kala duwan. Socotra waxay muddo dheer ahayd goob ay isku hayaan danaha siyaasadeed, kuwa amni iyo kuwa istaraatiijiyadeed ee gobolka.

Soomaaliya, arrintani waxay leedahay muhiimad gaar ah maadaama jasiiraduhu juqraafi ahaan aad ugu dhow yihiin xeebaha Puntland. Inkastoo aysan jirin sheegasho rasmi ah oo hadda ka timid Soomaaliya, doodaha ku saabsan Socotra waxay mar kasta dib u soo nooleeyaan su’aalaha la xiriira juqraafiyadda, xuduudaha badda iyo saameynta gobolka.

Marka la eego xiisadaha ka jira Badda Cas, Gacanka Cadmeed iyo Badda Carabta, Socotra waxay sii ahaan doontaa meel muhiim ah oo ay isha ku hayaan dowladaha gobolka iyo quwadaha caalamiga ah.